Đề thi tham khảo ĐGNL Đại học Sư phạm TP.Hồ Chí Minh môn Ngữ văn có đáp án - Đề số 2

Thí sinh đọc văn bản và lựa chọn một phương án đúng theo yêu cầu từ câu 1 đến câu 5.

Trong ba thập kỷ qua, ĐBSCL đã phải trải qua những thay đổi lớn về địa vật lý và môi trường. Mặt đất bị sụt lún trung bình khoảng 1 cm/năm, có nơi cao nhất lên đến 6 cm/năm. Đồng thời, mực nước thủy triều đang dâng lên với tốc độ gần 2 cm/năm và độ mặn gia tăng khoảng 0,2 - 0,5 PSU/năm. Sự hạ thấp độ cao nhanh chóng có liên quan chặt chẽ đến quá trình khai thác nước ngầm. Trong khi đó, triều cường và xâm nhập mặn gia tăng liên quan đến sự xói mòn nhanh chóng của lòng sông, với tốc độ 10-15 cm/năm, đây là kết quả của sự sụt giảm lượng phù sa chảy vào ĐBSCL do quá trình khai thác cát ở hạ lưu sông và bồi lấp ở thượng nguồn. Theo các chuyên gia, nguyên nhân của đợt hạn hán sớm, sâu và kéo dài kỷ lục gần đây của ĐBSCL do ba yếu tố chính: (i) biến đổi khí hậu; (ii) các yếu tố ở thượng nguồn bao gồm trữ lượng nước thấp ở Biển Hồ và dòng chảy cực thấp của sông Mê-kông do xây dựng đập thuỷ điện trên các dòng chính từ Trung Quốc đến Campuchia trong nhiều thập kỳ qua; và (iii) các yếu tố ở khu vực hạ lưu gây ra xói mòn và sụt lún, bao gồm khai thác nước ngầm quá mức để phục vụ nông nghiệp thâm canh ở ĐBSCL, mạng lưới đê điều ngăn lũ lụt tự nhiên để bảo vệ sản xuất nông nghiệp và quá trình khai thác cát quá mức.

Hình 1: Các tác nhân khí hậu và con người tạo ra thay đổi tại vùng ĐBSCL

Hạn hán và xâm nhập mặn kéo dài đã làm ảnh hưởng đến sinh kế và tài sản của người dân, khiến các hộ dân bị ảnh hưởng khó có khả năng chống chọi và phục hồi. Đất canh tác bị thu hẹp, chất lượng đất và năng suất cây trồng ngày một sụt giảm do hạn hán và nhiễm mặn gia tăng ở ĐBSCL. Sâu hại và bệnh dịch cũng phát triển, sinh sôi và gia tăng khả năng gây bệnh, dẫn đến nguy cơ lây truyền dịch bệnh cho các loài động vật cao hơn, ảnh hưởng đến cả cây trồng và vật nuôi. Các hoạt động kinh tế ven biển và các hoạt động đánh bắt, nuôi trồng thủy sản cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng do nước biển tiến sâu hơn vào lục địa.

Thảm họa khí hậu ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe do ô nhiễm môi trường, suy dinh dưỡng, bệnh tật, bên cạnh những gián đoạn về kinh tế - xã hội, kế hoạch, việc làm và thu nhập. Đối tượng dễ bị tổn thương nhất sẽ là nông dân nghèo, người dân tộc thiểu số ở nông thôn, người già, trẻ em và phụ nữ. Hơn nữa, các hiện tượng thời tiết cực đoan sẽ trở nên thường xuyên hơn, với công việc của phụ nữ - thường liên quan đến việc lấy nước và các hoạt động nông nghiệp - đặc biệt trở nên khó khăn hơn.

(Theo OpenDevelopment Vietnam, trích Bình thường mới: Đồng bằng sông Cửu Long đối mặt với hạn hán và xâm nhập mặn, https://vietnam.opendevelopmentmekong.net/vi/topics/droughts-and-saltwater-intrusion/ )

Thí sinh đọc văn bản và lựa chọn một phương án đúng theo yêu cầu từ câu 6 đến câu 12

(1) Di sản tư liệu Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế là hệ thống những áng văn thơ tinh tuý bằng chữ Hán vốn được tuyển chọn từ trước tác của các vị hoàng đế, thân vương, quan lại triều Nguyễn được chạm, khắc, khảm, cẩn, tráng men hay đắp nổi trên các công trình kiến trúc cung đình tại kinh đô Huế trong giai đoạn 1802 - 1945. Di sản này bao gồm hàng ngàn bài thơ, bài văn, câu đối được thể hiện trên các chất liệu khác nhau như gỗ, ngà voi, xương, xà cừ, pháp lam, sành sứ, ... trên công trình kiến trúc cung đình như một hình thức trang trí đặc biệt, chỉ có tại Huế.

(2) Di sản tư liệu Thơ văn trên kiến trúc cung đình Huế đa số được trình bày dưới hình thức “nhất thi nhất hoạ” - mỗi ô thơ thường đi kèm với một ô hoạ tạo nên phong cách đặc trưng của mĩ thuật trang trí truyền thống Huế mà không nơi nào có được. Trải qua thời gian, sự tàn phá của chiến tranh, các thảm hoạ thiên nhiên và con người, cố đô Huế vẫn bảo tồn được một số lượng rất lớn hệ thống thơ văn độc đáo với ba loại chất liệu chính gồm: thơ văn trang trí trên vật liệu kiến trúc gỗ với 2 967 ô thơ; thơ văn trên ô hộc bằng pháp lam gồm 146 ô thơ và thơ văn trên vật liệu hiện đại như bê tông, gạch, ... gồm 88 ô thơ.

(3) Về nội dung, thơ văn chữ Hán trên kiến trúc cung đình Huế có giá trị rất độc đáo và không thể thay thế. Đây là những bản gốc duy nhất hiện còn ở Quần thể di tích cố đô Huế và là nguồn sử liệu chân thực, chính xác nhất phản ánh tư tưởng một thời đại, phản ánh thế giới quan và nhân sinh quan của tầng lớp vua quan, hoàng thân, quốc thích, ... và cũng phản ánh tài năng của các thi nhân đương thời qua những bài thơ vịnh cảnh; vịnh người; vịnh trăng trời mây nước, xuân hạ thu đông ;... Đây là nguồn cứ liệu duy nhất lưu lại các tác phẩm thơ văn hàm chứa nhiều thông tin có giá trị, góp phần nghiên cứu chính trị, văn hoá, xã hội, con người của một quốc gia trong một giai đoạn lịch sử.

(4) Từ góc nhìn nghệ thuật, đây là những tác phẩm mĩ thuật có giá trị cao trong trang trí một công trình kiến trúc, là một tác phẩm mĩ nghệ độc bản thể hiện sự tài hoa và tâm hồn của các nghệ nhân xưa. Phong cách trang trí này đã tạo nên một dấu ấn trong lịch sử mĩ thuật kiến trúc trang trí của Việt Nam. Bên cạnh đó, đây còn là một bộ sưu tập tranh, một bộ sưu tập thư pháp vô cùng đa dạng, phong phú và có ý nghĩa đối với Việt Nam cũng như trong khu vực.

(Theo Vũ Thị Minh Hương, trích Di sản tư liệu ở cổ đô Huế,

Tạp chí Heritage số ngày 04 - 7 - 2023)