Đề thi ĐGTD Đại học Bách khoa Hà Nội phần Tư duy Đọc hiểu (có đáp án) - Đề số 19
Đề thi
Đề thi ĐGTD Đại học Bách khoa Hà Nội phần Tư duy Đọc hiểu (có đáp án) - Đề số 19
A
Admin
ĐH Bách KhoaĐánh giá năng lực16 lượt thi
20 câu hỏi
Đoạn văn

Thí sinh đọc Bài đọc 1 và trả lời các câu hỏi 1 – 10:

BÀI ĐỌC 1:

DNA BẠCH TUỘC NÓI GÌ VỀ SỰ SỤP ĐỔ CỦA PHIẾN BĂNG NAM CỰC

[1] Nếu chúng ta muốn hiểu về tương lai, chúng ta thường quay về quá khứ. Và thậm chí còn hữu dụng hơn nếu sử dụng DNA bạch tuộc để nhìn vào những thế giới đã qua.

[2] Khoảng 125.000 năm trước, trái đất trong thời kì ấm cuối cùng giữa những thời kì băng hà, nhiệt độ toàn cầu trong suốt thời kì gian băng ấm hơn khoảng 0,5 đến 1,5° C hơn các mức nhiệt độ ở thời kì tiền công nghiệp.

Điều này hết sức tương đồng với thời đại chúng ta. Bởi khoảng một phần ba của năm 2023, nhiệt độ trái đất ấm hơn 1,5° C so với thời kì tiền công nghiệp, do biến đổi khí hậu.

[3] Và hầu như trong suốt 50 năm, các nhà khoa học đã tìm câu trả lời cho việc liệu có hay không Phiến băng Tây Nam cực khổng lồ sụp đổ do mức nhiệt độ toàn cầu ở mức cao như vậy? Từ mẫu địa hình, chúng tôi đã phát hiện ra DNA của một loài bạch tuộc Nam cực nhỏ có thể có manh mối cho quá khứ sâu thẳm đó.

DNA có một câu trả lời. Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy, hầu như nó đã sụp đổ.

Phiến băng Tây Nam cực rất dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ. Nếu tan chảy, nước từ phiến băng đó để làm mực nước biển dâng trên toàn cầu tăng từ 3,3 đến 5 mét.

[4] Bạch tuộc và những phiến băng khổng lồ

Các hồ sơ trầm tích và những lõi băng khác cho chúng ta thấy phiến băng bị tách khỏi nơi nó tồn tại ở quãng thời gian cách đây khoảng một triệu năm vào thời kì Pleistocene muộn nhưng chính xác thời gian và mức độ đổ sụp vẫn còn chưa được rõ.

Để có được câu trả lời chính xác hơn, chúng tôi nhìn vào tính di truyền của động vật chân đầu (cephalopod).

Mỗi DNA của các sinh vật là một cuốn sách lịch sử và giờ chúng ta có công nghệ để đọc được nó. Chúng tôi có thể sử dụng DNA để nhìn lại và điểm ra sự khác biệt của các quần thể động vật được lai giống.

Bạch tuộc Turquet (Pareledone turqueti) rất nhỏ, mỗi con nặng khoảng 600 gram. Chúng sống ở thềm biển, khắp mọi chốn ở quanh Nam Cực nhưng không có con nào di chuyển xa khỏi khu nhà mình. Nam cực quá rộng vì vậy các quần thể ở những vùng khác nhau thường không lai giống với nhau.

Sâu dưới Tây Nam cực có những khoảng trống trong đá. Hiện tại, nó được nhồi đầy bằng tấm băng biển, tạo thành các biển Weddell, Amundsen và Ross.

[5] Nếu băng tan chảy, các hải lưu có thể mở rộng và kết nối những vũng vịnh với nhau. Bạch tuộc có thể di chuyển trực tiếp sang các vùng đó và bằng chứng của sự sản sinh có thể có trong DNA.

Nhưng nếu phiến băng không tan chảy, chúng ta chỉ có thể thấy bằng chứng của sự lai giống giữa các quần thể bạch tuộc theo chu vi của lục địa này. Chúng tôi so sánh các mẫu hình DNA ở hệ gene bạch tuộc Turquet khắp Nam Cực để xem là liệu có những kết nối trực tiếp và gián tiếp giữa các quần thể bạch tuộc ở Weddell, Amundsen và Ross không. Chúng tôi sử dụng các mô hình thống kê để xác định liệu những kết nối đó có thể giải thích những kết nối trong hiện tại quanh bờ biển Nam cực không.

Câu chuyện như vậy thể hiện rất rõ ràng trong DNA: đúng, có những kết nối trực tiếp giữa ba quần thể bạch tuộc đó. Những kết nối của chúng có thể không được giải thích về mặt thống kê bằng sự lai giống quanh bờ biển Nam cực. Những quần thể đó có thể chỉ đến từ liên hệ qua những dòng hải lưu mà giờ bị khối băng Tây Nam cực ngăn cản.

[6] Điều này thậm chí còn thú vị hơn nhiều, đầu tiên chúng tôi tìm thấy những kết nối trực tiếp giữa ba quần thể trong suốt thời kì Pliocene giữa, vào khoảng 3 triệu đến 3,6 triệu năm trước, khi nhiệt độ nóng hơn 2 đến 3° C và mực nước hiển cao hơn hiện nay 25 mét. Điều này ủng hộ bằng chứng địa chất hiện có là phiến băng Tây Nam cực sụp đổ trong kỉ nguyên này.

Những dấu hiệu về kết nối trực tiếp trong DNA được tìm thấy gần đây giữa bạch tuộc ở ba vùng biển đã xảy ra trong thời kì gian băng cuối cùng khoảng 125.000 năm trước. Nó cho thấy tấm băng này bị suy sụp khi nhiệt độ trung bình toàn cầu ấm hơn khoảng 1,5°C so với mức tiền công nghiệp.

Công trình nghiên cứu của chúng tôi đem lại bằng chứng thực nghiệm đầu tiên về phiến băng Tây Nam cực có thể bắt đầu suy sụp nếu chúng ta vượt quá mục tiêu giới hạn cảnh báo từ 1,5° C hoặc thậm chí là 2°C của Thỏa thuận Paris.

[7] Khám phá này cần nỗ lực liên ngành và liên quốc gia

Để sử dụng DNA động vật như một đại diện/ bằng chứng cho những thay đổi của phiến băng, chúng tôi đã phải kết hợp nhiều ngành và nhiều quốc gia. Kết hợp nhiều nhà khoa học vật lí và sinh học lại với nhau đem lại những cách thức mới để trả lời những câu hỏi tồn tại đã lâu và có tầm quan trọng sống còn với tất cả chúng ta.

Chúng tôi đã “lục lọi” các bộ sưu tập trong các bảo tàng để lấy mây. Một số đã tồn tại ba thập kỉ – trước khi tồn tại giải trình tự gene và các kĩ thuật phân tích mà chúng ta vẫn sử dụng. Nó chứng tỏ tầm quan trọng sống còn của việc bảo quản mẫu cẩn thận, sự gắn kết với siêu dữ liệu, với việc bảo vệ các loài để đảm bảo cho khả năng tiếp cận trong tương lai.

Nhưng thật khó để đảm bảo cho khoa học liên ngành bởi nó đòi hỏi thời gian, nỗ lực và tư duy mở để đánh giá cao về thuật ngữ mới, các quy mô và các cách tiếp cận mới. Các tạp chí cũng miễn cưỡng bình duyệt các bài báo vì một số khía cạnh của nghiên cứu nằm ngoài chuyên môn của họ. Nhưng chúng tôi hi vọng kết quả của chúng tôi chứng tỏ giá trị của cách tiếp cận này.

[8] Cái gì tiếp theo?

Chúng tôi hi vọng sẽ tiếp tục sử dụng DNA như một đại diện để khám phá những phần khác nhau của Nam Cực với lịch sử khí hậu vẫn còn được ít hiểu biết.

Có nhiều thông tin về quá khứ xa xôi và quá khứ gần của Nam Cực vẫn còn ẩn kín trong các dạng dữ liệu sinh học khác trong các lớp rêu và hồ sơ bùn, các tập đoàn động vật có xương sống và những loài động vật không xương sống ở biển và sống trên mặt đất. Một số kho tàng sinh học đã đem đến cho chúng ta hiểu biết về khí hậu Nam cực trong quá khứ.

Khi trái đất này nóng lên với một tốc độ chưa từng có, chúng ta cần sử dụng những cách tiếp cận đó để hiểu những gì xảy ra khi băng tan.

(Anh Vũ tổng hợp, Tạp chí Tia sáng)

1.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Mục đích chính của văn bản là gì?

Cung cấp thông tin về phiến băng Nam cực.

Giúp người đọc hiểu rõ hơn về DNA bạch tuộc.

Làm rõ khả năng của DNA bạch tuộc trong việc cung cấp thông tin về phiến băng Nam cực.

Chứng minh DNA bạch tuộc ảnh hưởng tới phiến băng Nam cực.

Xem đáp án

- Phương pháp giải: phân tích, suy luận.

- Từ nội dung văn bản và tên nhan đề có thể thấy bài viết đang nói về mối quan hệ giữa DNA bạch tuộc và phiến băng Nam cực, cụ thể hơn là các nhà khoa học đang nỗ lực tìm kiếm và chứng minh DNA bạch tuộc có khả năng cung cấp manh mối, dự báo về tương lai của phiến băng Nam cực.

=> Chọn C.

2.Kéo và thả
• 1 điểm

Hãy hoàn thành đoạn văn sau bằng cách kéo thả các cụm từ vào đúng vị trí:

Nếu băng tan chảy, bạch tuộc ở các vùng khác nhau có thể di chuyển và gặp gỡ nhau, bằng chứng của điều này là __________ có thể có trong DNA. Nhưng nếu phiến băng không tan chảy, sự lai giống sẽ chỉ xảy ra trong phạm vi các quần thể bạch tuộc thuộc cùng một ________. Và bằng kết quả nghiên cứu DNA đã cho thấy, thực sự đã có những kết nối trực tiếp giữa ba quần thể bạch tuộc khác nhau trong quá trình băng tan. Điều này đã chứng minh DNA _________ như một đại diện/ bằng chứng cho những thay đổi của phiến băng.

(1)
sự sinh sản
(2)
lục địa
(3)
động vật
(4)
thực vật
(5)
sự di truyền
(6)
chu vi
Xem đáp án

- Giải thích:

[sự sinh sản]: Đoạn [6] của văn bản đề cập đến thông tin “Nếu băng tan chảy, các hải lưu có thể mở rộng và kết nối những vũng vịnh với nhau. Bạch tuộc có thể di chuyển trực tiếp sang các vùng đó và bằng chứng của sự sản sinh có thể có trong DNA”. Như vậy, có thể thấy ô trống cần điền là sự sinh sản.

[lục địa]: Trong đoạn [6] cũng đề cập tới thông tin thứ 2 như sau “Nhưng nếu phiến băng không tan chảy, chúng ta chỉ có thể thấy bằng chứng của sự lai giống giữa các quần thể bạch tuộc theo chu vi của lục địa này”. Tức là khi băng không tan chảy, sẽ không có các dòng hải lưu cuốn bạch tuộc đến các vùng khác thì chúng sẽ chỉ lai giống trong cùng một lục địa.

[động vật]: Ở đoạn [7] thông tin có ô trống thứ [3] được nhắc trực tiếp “Để sử dụng DNA động vật như một đại diện/ bằng chứng cho những thay đổi của phiến băng, chúng tôi đã phải kết hợp nhiều ngành và nhiều quốc gia”.

- Đáp án: Điền lần lượt: sự sinh sản, lục địa, động vật.

3.Điền vào chỗ trống
• 1 điểm

Điền một cụm từ không quá hai tiếng có trong bài đọc vào chỗ trống. Điểm giống nhau giữa thời đại của chúng ta và khoảng thời gian 125.000 năm trước chính là nhiệt độ Trái đất đang dần _______.

(1)
ấm hơn
Xem đáp án

- Giải thích:

+ Trong đoạn số [2] đã cung cấp những thông tin khá đầy đủ rằng Khoảng 125.000 năm trước, trái đất trong thời kì ấm cuối cùng giữa những thời kì băng hà. Nhiệt độ toàn cầu trong suốt thời kì gian băng ấm hơn khoảng 0,5 đến 1,5° C hơn các mức nhiệt độ ở thời kì tiền công nghiệp.

+ Điều này hết sức tương đồng với thời đại chúng ta. Bởi khoảng một phần ba của năm 2023, nhiệt độ trái đất ấm hơn 1,5° C so với thời kì tiền công nghiệp, do biến đổi khí hậu.

+ Điều này cho thấy nhiệt độ trái đất ấm lên khoảng 1,5° C chính là điểm giống nhau của hai thời điểm này.

- Đáp án: ấm hơn.

4.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Theo đoạn số [4], lí do nào đã khiến các nhà khoa học chọn nghiên cứu DNA của bạch tuộc Turquet? 

Chọn 2 đáp án đúng:

Chúng rất nhỏ, mỗi con nặng khoảng 600 gram.
Chúng sống ở thềm biển, khắp mọi chốn ở quanh Nam Cực.
Chúng thường bị sóng biển đánh ra xa bờ.
Các quần thể ở những vùng khác nhau thường không lai giống với nhau.
Xem đáp án

- Phương pháp: suy luận, loại trừ.

+ Đáp án 1 “Chúng rất nhỏ, mỗi con nặng khoảng 600 gram” sai vì đây là đặc điểm không liên quan tới việc nghiên cứu DNA của bạch tuộc Turquet → Sai.

+ Đáp án 2 “Chúng sống ở thềm biển, khắp mọi chốn ở quanh Nam Cực” đúng vì việc bạch tuộc Turquet sống ở khắp chốn quanh Nam Cực sẽ là điều kiện thuận lợi để tiến hành thí nghiệm trên một loài vật đặc trưng của vùng biển này. → Đúng.

+ Đáp án 3 “Chúng thường bị sóng biển đánh ra xa bờ” sai vì thông tin này không xuất hiện trong văn bản, thậm chí trong đoạn [4] còn có thông tin “không có con nào di chuyển xa khỏi khu nhà mình”. → Sai.

+ Đáp án 4 “Các quần thể ở những vùng khác nhau thường không lai giống với nhau” đúng vì việc bạch tuộc Turquet không di chuyển khỏi nhà mình, không lai giống là một điều kiện thuận lợi để nghiên cứu AND của chúng. → Đúng.

5.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Hoàn thành câu hỏi bằng cách chọn đáp án Đúng hoặc Sai.

Theo đoạn [6], nếu nhiệt độ trái đất ấm lên vượt mức cảnh báo từ 1,5° C hoặc thậm chí là 2°C của Thỏa thuận Paris thì phiến băng Tây Nam cực sẽ sụp đổ hết.

Đúng hay sai?

Đúng.
Sai.
Xem đáp án

Theo thông tin ở đoạn [6] thì “Công trình nghiên cứu của chúng tôi đem lại bằng chứng thực nghiệm đầu tiên về phiến băng Tây Nam cực có thể bắt đầu suy sụp nếu chúng ta vượt quá mục tiêu giới hạn cảnh báo từ 1,5° C hoặc thậm chí là 2°C của Thỏa thuận Paris”. Ở đây, ngữ liệu sử dụng cách diễn đạt là “có thể bắt đầu suy sụp” nghĩa là khi nhiệt độ tăng đến mức độ đó sẽ có dấu hiệu của việc băng tan chứ không phải băng sẽ sụp đổ/ tan hết.

=> Chọn Sai.

6.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Theo đoạn [8], để hiểu những gì xảy ra khi băng tan do trái đất nóng lên, chúng ta nên sử dụng phương pháp nghiên cứu nào?

Cách tiếp cận sử dụng DNA của loài vật.

Theo dõi nhiệt độ của trái đất.

Nghiên cứu đa dạng sinh học.

Theo dõi tốc độ băng tan trong một thời gian cụ thể.

Xem đáp án

Căn cứ thông tin trong đoạn [2] của văn bản: Trong đoạn [8] có thông tin như sau “Chúng tôi hi vọng sẽ tiếp tục sử dụng DNA như một đại diện để khám phá những phần khác nhau của Nam Cực với lịch sử khí hậu vẫn còn được ít hiểu biết”. Như vậy có thể thấy từ tín hiệu tích cực khi nghiên cứu DNA của bạch tuộc Turquet, các nhà khoa học hi vọng có thể tiếp tục dùng cách thức này để nghiên cứu nhiều hiện tượng tự nhiên khác, đặc biệt là hiện tượng băng tan.

=> Chọn A.

7.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Các nhà khoa học đã tìm thấy những kết nối trực tiếp giữa ba quần thể bạch tuộc ở Weddell, Amundsen và Ross trong những thời điểm nào? 

 

Trong thời đại chúng ta đang sống hiện nay.
Trong tương lai khi nhiệt độ vượt quá mục tiêu giới hạn cảnh báo từ 1,5° C hoặc thậm chí là 2°C của Thỏa thuận Paris.
Trong thời kì gian băng cuối cùng khoảng 125.000 năm trước.
Trong suốt thời kì Pliocene giữa, vào khoảng 3 triệu đến 3,6 triệu năm trước.
Xem đáp án

- Phương pháp: suy luận, loại trừ.

+ Đáp án 1 và 2 là hai đáp án không được nhắc tới trong văn bản. → Sai.

+ Đáp án 3 và 4 đều được đề cập tới ở đoạn số [6] với thông tin như sau: “đầu tiên chúng tôi tìm thấy những kết nối trực tiếp giữa ba quần thể trong suốt thời kì Pliocene giữa, vào khoảng 3 triệu đến 3,6 triệu năm trước, khi nhiệt độ nóng hơn 2 đến 3° C và mực nước biển cao hơn hiện nay 25 mét” và thông tin thứ hai là “Những dấu hiệu về kết nối trực tiếp trong DNA được tìm thấy gần đây giữa bạch tuộc ở ba vùng biển đã xảy ra trong thời kì gian băng cuối cùng khoảng 125.000 năm trước”. → Đúng.

2048.vn

Học thông minh hơn mỗi ngày

Xem toàn bộ 20 câu hỏi và nhiều hơn nữa với tài khoản miễn phí

Tạo đề thi
Tổ chức kiểm tra
Báo cáo chấm điểm tự động
Bạn đã có tài khoản?
8.Đúng sai
• 1 điểm

Dựa vào thông tin bài đọc, hoàn thành câu hỏi bằng cách chọn đáp án đúng hoặc sai.

a
Băng tan chảy đã tạo nên sự lai giống giữa các quần thể bạch tuộc không cùng thuộc một khu vực.
ĐúngSai
b
Chưa tìm ra sự kết nối giữa các quần thể bạch tuộc ở Weddell, Amundsen và Ross.
ĐúngSai
c
Các quần thể bạch tuộc ở Weddell, Amundsen và Ross có nhiều cách để liên hệ với nhau và tạo ra sự lai giống.
ĐúngSai
Xem đáp án

Nhận định

Đúng

Sai

Băng tan chảy đã tạo nên sự lai giống giữa các quần thể bạch tuộc không cùng thuộc một khu vực.

¤

 

Chưa tìm ra sự kết nối giữa các quần thể bạch tuộc ở Weddell, Amundsen và Ross.

 

¤

Các quần thể bạch tuộc ở Weddell, Amundsen và Ross có nhiều cách để liên hệ với nhau và tạo ra sự lai giống.

 

¤

Giải thích:

- Thông tin thứ nhất đúng vì theo đoạn số [5] “Nếu băng tan chảy, các hải lưu có thể mở rộng và kết nối những vũng vịnh với nhau. Bạch tuộc có thể di chuyển trực tiếp sang các vùng đó và bằng chứng của sự sản sinh có thể có trong DNA” chứng tỏ sự tan chảy của các tảng băng chính là nguyên nhân tạo nên sự lai giống của các quần thể bạch tuộc ở các khu vực khác nhau. Nhưng ngữ liệu dùng từ nêu giả thiết “Nếu…” chứng tỏ đây là thông tin chưa xác định. Tuy nhiên, ngay bên dưới kết quả nghiên cứu đã cho thấy “đúng, có những kết nối trực tiếp giữa ba quần thể bạch tuộc đó”. Điều này kết luận nhận định số 1 là chính xác.

- Thông tin thứ hai sai vì như đã nói ở trên, ngữ liệu đã khẳng định “đúng, có những kết nối trực tiếp giữa ba quần thể bạch tuộc đó”.

- Thông tin số 3 là sai vì đoạn số [5] nói rõ thông tin “Những quần thể đó có thể chỉ đến từ liên hệ qua những dòng hải lưu mà giờ bị khối băng Tây Nam cực ngăn cản”. Tức là chỉ khi băng tan và nhờ những dòng hải lưu thì 3 quần thể bạch tuộc này mới có thể có mối liên hệ với nhau.

9.Kéo và thả
• 1 điểm

Hãy hoàn thành đoạn văn sau bằng cách kéo thả các cụm từ vào đúng vị trí:

Để có được câu trả lời chính xác hơn về thời gian phiến băng bị tách khỏi nơi nó tồn tại, các nhà khoa học nghiên cứu __________ của động vật chân đầu (cephalopod). Các nhà khoa học cho rằng họ có thể sử dụng DNA của __________ để nhìn lại và điểm ra sự khác biệt của các quần thể động vật được lai giống. Bởi vì mỗi DNA của chúng là một __________ và giờ chúng ta có công nghệ để đọc được nó.

(1)
tính di truyền
(2)
các sinh vật
(3)
cuốn sách lịch sử
(4)
mọi loại vật
(5)
bách khoa toàn thư
(6)
tính sinh sản
Xem đáp án

- Giải thích:

[tính di truyền]: Trong đoạn [4] có đề cập tới “Để có được câu trả lời chính xác hơn, chúng tôi nhìn vào tính di truyền của động vật chân đầu (cephalopod)”. Kết nối với nội dung trước đó thì nhận thấy, để hiểu hơn về thời gian băng tan, các nhà khoa học đã chọn nghiên cứu tính di truyền của động vật chân đầu, tiêu biểu là bạch tuộc.

[các sinh vật] + [cuốn sách lịch sử]: Đoạn số [4] có đề cập đến thông tin “Mỗi DNA của các sinh vật là một cuốn sách lịch sử và giờ chúng ta có công nghệ để đọc được nó. Chúng tôi có thể sử dụng DNA để nhìn lại và điểm ra sự khác biệt của các quần thể động vật được lai giống”. Từ phần in đậm có thể thấy, các nhà nghiên cứu sẽ chọn đối tượng là DNA của các sinh vật chứ không phải mọi loài vật, ít nhất trong bài viết này là động vật chứ không phải thực vật. Và mỗi DNA này lại giống một cuốn sách lịch sử gợi mở cho khoa học về đời sống của hiện tượng tự nhiên trước đó.

- Đáp án: Điền lần lượt: tính di truyền, các sinh vật, cuốn sách lịch sử.

10.Điền vào chỗ trống
• 1 điểm

Điền một cụm từ không quá bốn tiếng có trong bài đọc vào chỗ trống: Sử dụng DNA động vật như một đại diện/ bằng chứng cho những thay đổi của phiến băng là một nghiên cứu __________. Bởi vì điều này đòi hỏi kết hợp nhiều nhà khoa học vật lí và sinh học lại với nhau đem lại những cách thức mới để trả lời những câu hỏi tồn tại đã lâu và có tầm quan trọng sống còn với tất cả chúng ta.

(1)
khoa học liên ngành
Xem đáp án

- Giải thích: Trong đoạn số [7] có thông tin sau “Để sử dụng DNA động vật như một đại diện/ bằng chứng cho những thay đổi của phiến băng, chúng tôi đã phải kết hợp nhiều ngành và nhiều quốc gia. Kết hợp nhiều nhà khoa học vật lí và sinh học lại với nhau đem lại những cách thức mới để trả lời những câu hỏi tồn tại đã lâu và có tầm quan trọng sống còn với tất cả chúng ta”. Lĩnh vực khoa học có sự kết hợp của nhiều ngành nghề được gọi là khoa học liên ngành. Thuật ngữ này cũng được nhắc tới ngay chính trong đoạn số [7] “Nhưng thật khó để đảm bảo cho khoa học liên ngành bởi nó đòi hỏi thời gian, nỗ lực và tư duy mở để đánh giá cao về thuật ngữ mới, các quy mô và các cách tiếp cận mới”.

- Đáp án: Điền từ: khoa học liên ngành.

Đoạn văn

Thí sinh đọc Bài đọc 2 và trả lời các câu hỏi 11 – 20:

BÀI ĐỌC 2:

“SA MẠC BÓNG RÂM” ĐÔ THỊ

[0] Bóng râm, một không gian quan trọng để giảm gánh nặng nhiệt lên cư dân đô thị vẫn thường bị bỏ quên trong các quy hoạch thành phố.

[1] Ở đô thị, mái che nhỏ gọn, dễ lắp đặt tại các trạm dừng xe buýt, trở thành giải pháp đơn giản để chiếu sáng và che mát cho những hành khách đang chờ đợi. Nhưng các trạm dừng xe buýt ấy gợi ý cho một vấn đề lớn hơn: hầu hết các thành phố không cung cấp đủ bóng râm cho cư dân. Và ở đô thị, các cộng đồng có thu nhập thấp và yếu thế có xu hướng bị ảnh hưởng nhiều nhất, bởi vì họ thường sống ở các khu vực đô thị nóng nhất và thiếu các nguồn lực đối phó, chẳng hạn như điều hòa không khí.

[2] “Sa mạc bóng râm” đô thị – những nơi thiếu bóng râm cần thiết để giảm “gánh nặng nhiệt” và bảo vệ sức khỏe con người ở ngoài trời – là một vấn đề nghiêm trọng đối với các cộng đồng thu nhập thấp và làm gia tăng gánh nặng về sức khỏe. Bóng râm có thể giảm tổng “gánh nặng nhiệt” từ môi trường của một người bằng cách giảm nhiệt độ không khí, độ ẩm khí quyển, tốc độ gió và tổng mức phơi nhiễm bức xạ. Các nghiên cứu ở các vùng khí hậu khô hạn, ôn đới và nhiệt đới trên toàn thế giới đã phát hiện ra rằng “gánh nặng nhiệt” dưới bóng râm thấp hơn tới 20 - 40 °C so với các khu vực không có bóng râm gần đó. Đáng lẽ, các thành phố cần đo lường và lập kế hoạch cho bóng râm trên cơ sở kiến thức về nhiệt độ không khí và nhiệt độ của cơ sở hạ tầng. Nhưng hiện nay các nhà nghiên cứu và chính quyền đô thị còn rất thiếu hiểu biết hoặc ít quan tâm đo lường gánh nặng nhiệt.

[4] Các thành phố thường gánh chịu hiện tượng “đảo nhiệt đô thị” – nóng hơn khu vực nông thôn rất nhiều, do mật độ xây dựng dày đặc, và vật liệu trong các cơ sở hạ tầng thường giữ nhiệt. Dựa trên khái niệm này, nhiều thành phố trên thế giới đang cố gắng áp dụng các loại giải pháp cách nhiệt như mái cách nhiệt, hay mặt đường sơn màu trắng hoặc kết hợp các vật liệu phản xạ năng lượng Mặt trời để tránh hấp thụ nhiệt. Nhưng các giải pháp chống lại đảo nhiệt đô thị kiểu này lại giống như vá chỗ này thủng chỗ khác – tuy giảm nhiệt độ bề mặt một cách hiệu quả, nhưng năng lượng phản xạ từ sáng sớm đến chiều muộn có thể làm tăng thêm “gánh nặng nhiệt” cho cơ thể con người trong khi tác động do nhiệt độ không khí là không đáng kể.

[5] Như vậy, thay vì tập trung vào nhiệt độ không khí hoặc các bề mặt, chính quyền đô thị nên theo dõi nhiệt độ bức xạ trung bình: sự trao đổi nhiệt ròng giữa cơ thể con người và môi trường xung quanh. Việc đo lường tình trạng “sa mạc bóng râm” còn phản ánh một vấn đề nữa: sự bất bình đẳng trong xã hội – càng nghèo càng ít được hưởng bóng râm và chịu gánh nặng nhiệt lớn nhất. Bóng râm từng là một phần không thể thiếu trong thiết kế đô thị trong nhiều thế kỉ. Người La Mã đã thiết kế những ngôi nhà có sân trong để cung cấp bóng râm và đài phun nước để làm mát không khí xung quanh. Các tòa nhà ở những vùng nóng thường kết hợp sân trong và ô văng, và ở một số thành phố, đường phố được định hướng để chắn Mặt trời. Nhưng sự ra đời của điều hòa không khí, điện giá rẻ và sự phụ thuộc ngày càng nhiều vào ô tô hơn là đi bộ, khiến cho bóng râm không còn là ưu tiên hàng đầu trong các thiết kế đô thị hiện đại. Nhưng bối cảnh khí hậu nóng lên toàn cầu hiện nay đòi hỏi nhiều thành phố cần có chiến lược rõ ràng để cung cấp đủ bóng râm, bao gồm bộ tiêu chí đánh giá và người chuyên trách chịu trách nhiệm thực hiện.

[6] Kể từ những năm 1990, các nhà nghiên cứu, quản lí về y tế công cộng đã kêu gọi việc đưa bóng râm vào kế hoạch phòng ngừa ung thư da do tia cực tím. Các nhóm y tế công cộng ở nhiều nơi trên thế giới đã xuất bản các hướng dẫn về quy hoạch và thiết kế bóng râm cho các thành phố. Phoenix, nơi thường trải qua gần 200 ngày trên 32 °C, đã nhận ra tầm quan trọng của bóng râm và là thành phố đầu tiên công bố kế hoạch tổng thể về cây và bóng râm từ năm 2010, ban đầu kêu gọi tăng 25% diện tích tán cây, nhắm mục tiêu đến các cộng đồng dễ bị tổn thương do nhiệt. Một số thành phố, như Tel Aviv, Abu Dhabi và Singapore, đã làm theo. Singapore yêu cầu các kế hoạch không gian công cộng phải đạt ít nhất 50% tổng diện tích và chỗ ngồi được che nắng vào lúc 9 giờ sáng, 12 giờ trưa và 4 giờ chiều vào giữa mùa hè. Bóng râm cũng đã được tích hợp vào các chính sách khác của thành phố, chẳng hạn như trong chương trình quản lí lũ lụt tại Tucson, Arizona, nhằm thúc đẩy cây xanh và các thảm thực vật khác.

[7] Một số nơi đang bắt đầu thiết lập các tiêu chuẩn chi tiết hơn về bóng râm. Hướng dẫn thiết kế công cộng của Abu Dhabi khuyến nghị cần “bóng râm liên tục” cho 80% lối đi chính và 60% lối đi phụ, bóng râm cho các vị trí dừng nghỉ và 100% bóng râm cho tất cả các cấu trúc vui chơi trong công viên công cộng. Nguyên tắc quy hoạch bóng râm của Tel Aviv đề xuất “bóng râm liên tục” trên 80% đường phố công cộng, ngõ và lối đi bộ, và 50% bóng râm trong sân chơi trường học. Quận Maricopa tại Arizona quy định các tuyến đường dành cho người đi bộ cần có độ che phủ tối thiểu là 20%, sao cho ai đó đi bộ trong 20 phút có thể vẫn an toàn trong 90% buổi chiều mùa hè. Những nỗ lực này là một sự khởi đầu, nhưng điều cần thiết là các hướng dẫn cụ thể hơn và mức độ ứng dụng phổ quát hơn.

(Theo bài viết “Sa mạc bóng râm đô thị”, đăng trên http://tiasang.com.vn/ ngày 21/08/2023)

11.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Theo bài viết, giải pháp đơn giản nhất để giảm gánh nặng nhiệt cho cư dân đô thị hiện nay là gì?

Lắp đặt hệ thống mái che tại các khu vực công cộng.

Xây dựng hệ thống tự cân bằng nhiệt trên đường phố.

Thiết kế hệ thống mái che tự động tại trạm xe buýt.

Trồng thật nhiều cây xanh trên các tuyến phố chính.

Xem đáp án

- Theo bài viết, giải pháp đơn giản nhất để giảm gánh nặng nhiệt cho cư dân đô thị hiện nay là lắp đặt hệ thống mái che tại các khu vực công cộng..

- Phương pháp giải: phân tích, suy luận.

Đọc thông tin trong phần sapo, đoạn [1] và tiến hành loại trừ các phương án không chính xác: “Ở đô thị, mái che nhỏ gọn, dễ lắp đặt tại các trạm dừng xe buýt, trở thành giải pháp đơn giản để chiếu sáng và che mát cho những hành khách đang chờ đợi.”

=> Chọn A.

12.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Cụm từ “sa mạc bóng râm” được hiểu như thế nào?

Những vấn đề xung quanh việc trồng và đảm bảo cây xanh đô thị.

Vấn đề về gánh nặng nhiệt và giải pháp giảm nhiệt cho đô thị.

Thiết bị thông minh để giảm tải “gánh nặng nhiệt” cho thành phố.

Vấn nạn liên quan tới không gian che nắng tại các thành phố.

Xem đáp án

- Cụm từ “sa mạc bóng râm” được hiểu là vấn đề về gánh nặng nhiệt và giải pháp giảm nhiệt cho đô thị.

- Phương pháp giải: phân tích, suy luận.

Căn cứ vào thông tin trong đoạn [2] kết hợp với việc giải nghĩa cụm từ, xác định: “sa mạc bóng râm” là nơi thiếu bóng râm trong đô thị, áp lực cần được giải quyết để đảm bảo chất lượng cuộc sống cho nhân dân.

=> Chọn B.

13.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Hoàn thành câu hỏi bằng cách chọn đáp án Đúng hoặc Sai.

Trong việc quy hoạch đô thị, các nhà quản lí, nghiên cứu do đặt ưu tiên hàng đầu về vấn đề sử dụng và mục tiêu xây dựng công trình kiến trúc của thành phố nên đã bỏ qua việc thiết kế hệ thống mái che.

Đúng hay sai?

Đúng.
Sai.
Xem đáp án

Căn cứ vào thông tin trong đoạn [3] xác định: “hiện nay các nhà nghiên cứu và chính quyền đô thị còn rất thiếu hiểu biết hoặc ít quan tâm đo lường gánh nặng nhiệt” là nguyên nhân chính cho việc “lập kế hoạch bóng râm” chứ không phải ưu tiên mục đích sử dụng công trình kiến trúc.

=> Chọn Sai.

14.Kéo và thả
• 1 điểm

Hoàn thành câu sau bằng cách kéo thả các từ vào vị trí thích hợp:

Nếu không thể giảm _______ nhiệt từ môi trường, con người không chỉ cảm thấy khó chịu ở thời điểm đó mà còn làm _________ các vấn đề liên quan tới sức khỏe, một trong những vấn đề đó chính là _______ mặt trời.

(1)
áp lực
(2)
gia tăng
(3)
bức xạ
(4)
suy giảm
(5)
nguy cơ
Xem đáp án

- Giải thích: Căn cứ vào từ khóa “sức khỏe”, xác định thông tin cần tìm nằm trong đoạn [2]: “Sa mạc bóng râm” đô thị - những nơi thiếu bóng râm cần thiết để giảm “gánh nặng nhiệt” và bảo vệ sức khỏe con người ở ngoài trời - là một vấn đề nghiêm trọng đối với các cộng đồng thu nhập thấp và làm gia tăng gánh nặng về sức khỏe. Bóng râm có thể giảm tổng “gánh nặng nhiệt” từ môi trường của một người bằng cách giảm nhiệt độ không khí, độ ẩm khí quyển, tốc độ gió và tổng mức phơi nhiễm bức xạ. Tổng hợp thông tin có thể thấy, vấn đề lớn nhất mà con người phải đối mặt chính là nhiễm bức xạ mặt trời, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe.

- Đáp án: Lần lượt điền: áp lực, gia tăng, bức xạ.

15.Điền vào chỗ trống
• 1 điểm

Điền một cụm từ không quá bốn tiếng vào chỗ trống: Với đặc thù của đô thị – không gian chật hẹp, diện tích đất ở trên đầu người thấp, đa số vật liệu trong các cơ sở hạ tầng thường giữ nhiệt nên các thành phố thường phải đối diện với hiện tượng __________.

(1)
đảo nhiệt đô thị
Xem đáp án

- Giải thích: Căn cứ vào từ khóa “cơ sở hạ tầng”, nội dung liên quan đến việc tăng nhiệt tại các đô thị xác định thông tin cần tìm kiếm nằm trong đoạn [4]: “Các thành phố thường gánh chịu hiện tượng “đảo nhiệt đô thị” – nóng hơn khu vực nông thôn rất nhiều, do mật độ xây dựng dày đặc, và vật liệu trong các cơ sở hạ tầng thường giữ nhiệt.”

- Đáp án: đảo nhiệt đô thị.

16.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Theo bài viết, để có thể giải quyết các vấn đề liên quan tới nhiệt độ đô thị, chính quyền các cấp nên quan tâm tới điều gì?

Nhiệt độ không khí.

Nhiệt độ bề mặt.

Nhiệt độ bức xạ.

Nhiệt độ trung bình.

Xem đáp án

- Phương pháp: đọc hiểu, suy luận.

Câu hỏi đề cập tới vấn đề chính quyền đô thị quan tâm tới các chỉ số nào để giảm tải áp lực nhiệt đô thị nên cần đọc thông tin trong đoạn [5]: “thay vì tập trung vào nhiệt độ không khí hoặc các bề mặt, chính quyền đô thị nên theo dõi nhiệt độ bức xạ trung bình: sự trao đổi nhiệt ròng giữa cơ thể con người và môi trường xung quanh.”

=> Chọn C.

17.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Trong quá trình thiết kế nhà ở, phương án nào thường được các kiến trúc sư lựa chọn để giảm áp lực nhiệt?

Thiết kế các đài phun nước tự động trong sân.

Tạo các ô văng để định hướng chắn nắng Mặt trời.

Đầu tư các khoảng không gian đệm để làm mát.

Xây dựng hệ thống bóng râm quanh khu vực ở.

Xem đáp án

Đọc và xác định thông tin trong đoạn [5] của văn bản: Người La Mã đã thiết kế những ngôi nhà có sân trong để cung cấp bóng râm và đài phun nước để làm mát không khí xung quanh. Các tòa nhà ở những vùng nóng thường kết hợp sân trong và ô văng, và ở một số thành phố, đường phố được định hướng để chắn Mặt trời. Tổng hợp thông tin cho thấy, trong việc thiết kế nhà cửa, các kiến trúc sư sẽ lựa chọn việc làm mát không khí xung quanh nhà bằng cách tạo không gian đệm với khu vực sống: sân trong, đài phun nước trong sân, ô văng chắn nắng,...

=> Chọn C.

18.Kéo và thả
• 1 điểm

Hoàn thành câu sau bằng cách kéo thả các từ vào vị trí thích hợp:

Với đặc trưng của một thành phố có hơn 200 ngày nhiệt độ trên 32 độ, Phoenix là thành phố đầu tiên có _________ về cây và bóng râm, mục tiêu tăng 25% diện tích tán cây và hướng tới __________ những người thu nhập thấp, dễ bị __________ do nhiệt.

(1)
kế hoạch
(2)
cộng đồng
(3)
tổn thương
(4)
quy hoạch
(5)
nguy hại
Xem đáp án

- Giải thích: Đọc và tìm kiếm thông tin trong đoạn [6] của văn bản: Phoenix, nơi thường trải qua gần 200 ngày trên 32 °C, đã nhận ra tầm quan trọng của bóng râm và là thành phố đầu tiên công bố kế hoạch tổng thể về cây và bóng râm từ năm 2010, ban đầu kêu gọi tăng 25% diện tích tán cây, nhắm mục tiêu đến các cộng đồng dễ bị tổn thương do nhiệt.

- Đáp án: Lần lượt điền: kế hoạch, cộng đồng, tổn thương.

19.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Vì sao Singapore yêu cầu “chỗ ngồi được che nắng vào lúc 9 giờ sáng, 12 giờ trưa và 4 giờ chiều vào giữa mùa hè”?

Đây là khoảng thời gian tan tầm, số lượng người ở các không gian công cộng là cao nhất.

Singapore thực hiện theo khuyến cáo của Y tế thế giới về tỉ lệ bóng râm trong các thành phố.

Ở khu vực châu Á, thời gian này lượng bức xạ mặt trời cao nhất, gây ung thư da tia cực tím.

Học theo mô hình của Phoenix sau khi thấy thành phố đạt được các mục tiêu đề ra.

Xem đáp án

Đọc thông tin trong văn bản, kết hợp với những hiểu biết cá nhân, xác định: 9 giờ, 12 giờ, 16 giờ là những thời điểm nắng nhất trong ngày, tia cực tím nhiều nhất và dễ gây ung thư da; ngoài ra trong câu chủ đề của đoạn có nội dung: Kể từ những năm 1990, các nhà nghiên cứu, quản lí về y tế công cộng đã kêu gọi việc đưa bóng râm vào kế hoạch phòng ngừa ung thư da do tia cực tím.

=> Chọn C.

20.Trắc nghiệm
• 1 điểm

Hoàn thành câu hỏi bằng cách chọn đáp án Đúng hoặc Sai.

Sau những khuyến cáo về y tế, các Quốc gia đã xây dựng những bộ tiêu chuẩn khác nhau về quy hoạch bóng râm và thống nhất ở mục tiêu “bóng râm liên tục”.

Đúng hay sai?

Đúng.
Sai.
Xem đáp án

Đọc thông tin trong đoạn [7] xác định: Các Quốc gia dựa trên điều kiện thực tế có những mục tiêu khác nhau cho từng thời điểm nhưng về cơ bản để hướng tới “bóng râm liên tục” ở các khu vực công cộng để giảm tải áp lực nhiệt thành phố.

=> Chọn Đúng.

Bạn có thích hoạt động này không?

Ý kiến của bạn sẽ giúp chúng tôi đề xuất nội dung phù hợp hơn.

Bắt đầu ngay
Khám phá các nguồn tài nguyên miễn phí, phù hợp với tiêu chuẩn trong vài giây

Gợi ý cho bạn

Xem tất cả

Học liệu phổ biến Đánh giá năng lực

Xem tất cả

Học liệu phổ biến ĐH Bách Khoa

Xem tất cả