Bộ 10 đề thi cuối kì 2 Ngữ Văn 8 Cánh diều cấu trúc mới có đáp án - Đề 6

I. Đọc hiểu (4,0 điểm)

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:

NGUYỄN NHẬT ÁNH - NHÀ VĂN CỦA LỨA TUỔI HOA NIÊN

Ngay từ khi bắt đầu cầm bút, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đã xác định rõ đối tượng và thiên hướng sáng tác của mình là hồn văn đau đáu, khôn nguôi về quãng thời gian đã qua, về nỗi niềm khắc khoải với tuổi thơ và nguyện chỉ chuyên tâm, chuyên chú viết những câu chuyện dành riêng cho lứa tuổi học trò. […]

Với mong muốn gợi mở cho độc giả về miền kí ức bị lãng quên, những trang văn của Nguyễn Nhật Ánh tựa như áng mây bồng bềnh, êm dịu và đẹp đẽ nhất, sẵn sàng nâng niu, ôm ấp tâm hồn giữa thực tại bề bộn, từ đó an ủi và động viên họ vững bước. Đặc biệt, các tác phẩm tự sự của Nguyễn Nhật Ánh còn được đánh giá là giúp trẻ em trưởng thành theo từng giai đoạn của cuộc đời với một thế giới trẻ thơ hết sức hồn nhiên, trong sáng. Mà ở nơi đó không có sự hiện diện của cái ác, cái xấu, cái thấp hèn, mà chỉ tràn ngập tình yêu thương, sự lạc quan và tôn trọng.

Dịu dàng, ấm áp, gần gũi là những gì người ta nói về văn chương Nguyễn Nhật Ánh. Không quá ồn ào, vội vã, các tác phẩm tự sự của ông thường là những câu chuyện thường nhật và giản dị nhất như: những ngày đi học, một kì nghỉ hè, lũy tre làng, chiếc cầu bắc qua sông hay tình cảm gia đình, bạn bè và cả những rung động đầu đời ngây ngô…Tất cả đều trong sáng, mong manh như sương sớm ban mai. Từ đó, nhà văn như vẽ lên một bức tranh đẹp đẽ về tuổi thơ để bất kì ai khi nhớ về đều cảm thấy hạnh phúc dâng trào.

Bởi đối tượng đọc là trẻ nhỏ nên truyện của Nguyễn Nhật Ánh thường mở ra một thế giới mộng mơ, đẹp như một câu chuyện cổ tích giữa đời thực. Chính những yếu tố này đã kích thích trí tưởng tượng và óc quan sát của độc giả. Đó là những ngày hè về quê chơi đùa thỏa thích trong vườn, ngoài xóm; là thế giới ngộ nghĩnh đáng yêu của bọn lợn con, gà chíp, chó cún khi chúng chơi trờ nói tiếng của nhau và sáng tạo ngôn ngữ riêng…Đây chính là sự phản chiếu thế giới quan trẻ em, một thế giới tinh nghịch, sôi động, hồn nhiên và rất giàu cảm xúc. Cũng vì thế, cốt truyện của nhà văn thường bỏ ngỏ kết thúc nhưng luôn mở ra niềm hi vọng, niềm tin về một điều kì diệu sẽ xảy ra như phép màu cổ tích.

Điều làm nên thành công của truyện Nguyễn Nhật Ánh là ý nghĩa giáo dục sâu sắc lồng ghép nhẹ nhàng, tinh tế trong mỗi tác phẩm. Điều đó được khắc họa rõ nét qua những câu chuyện về tình bạn, tình yêu, tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm và tình người. […]

Chính vì thế, các tác phẩm của ông được đón nhận không chỉ bởi lứa tuổi học trò mà ngay cả bậc phụ huynh cũng yêu thích, bởi họ tìm thấy tính giải trí và triết lí giáo dục ngay trong cùng một tác phẩm, được kết hợp hợp lí và xuyên suốt trong toàn bộ sáng tác của ông.

Nhìn lại vai trò và vị trí của Nguyễn Nhật Ánh trong hành trình sáng tác văn học dành riêng cho tuổi hoa niên, ta có thể thấy đây đích thực là cây bút hội tụ đủ những yếu tố để trở thành tác giả viết cho thiếu nhi tiêu biểu nhất của nền văn học đương đại Việt Nam.

(Vân Thu, tạp chí Văn học và tuổi trẻ tháng 4 năm 2022)

(0,5 điểm) Văn bản trên thuộc thể loại nào?

(0,5 điểm) Văn bản trên viết về ai và vấn đề gì?

(1,0 điểm) Những đặc điểm nội dung nào làm nên phong cách dịu dàng, ấm áp của truyện Nguyễn Nhật Ánh?

(1,0 điểm) Văn bản giúp em hiểu thêm điều gì về tác giả Nguyễn Nhật Ánh? Kể tên 1 văn bản của tác giả Nguyễn Nhật Ánh mà em đã tìm đọc hoặc được học trong chương trình Ngữ Văn THCS.

(1,0 điểm) Vì sao Nguyễn Nhật Ánh được coi là cây bút tiêu biểu viết cho thiếu nhi và tuổi hoa niên?

II. Viết (6,0 điểm)

(2,0 điểm) Dựa vào ngữ liệu trên, hãy viết đoạn văn trình bày suy nghĩ của em về những yếu tố làm nên thành công trong sáng tác của Nguyễn Nhật Ánh.

(4,0 điểm) Em hãy viết bài văn phân tích đoạn trích Các thầy và ông Giuốc-đanh:

CÁC THẦY VÀ ÔNG GIUỐC-ĐANH

(Trưởng giả học làm sang – Mô-li-e)

* Vở hài kịch Trưởng giả học làm sang của  Mô-li-e gồm 5 hồi, được sản vào năm 1670, ba năm trước khi Mô-li-e qua đời.

Kịch xảy ra tại Pari. Lão Giuốc-đanh nhờ bố mẹ có cửa hiệu buôn bán lớn cạnh cửa ô Xanh Inôxang mà trở nên giàu có. Khao khát muốn trở thành nhà quý tộc, lão kiếm hai tên hầu nhưng chẳng biết sai bảo chúng làm gì. Là người “hiểu biết tồi”, “nói năng quàng xiên về tất cả mọi chuyện”, lão mời thầy dạy nhạc, thầy dạy múa về dạy cho lão. Bác phó may mang tới cho Giuốc-đanh bộ lễ phục may hoa ngược, khiến lão tức giận. Nhưng khi nghe bác ta nói những người quý tộc đều mặc như vậy, lão tỏ vẻ rất hài lòng. Lão muốn ra phố nhưng diện bộ quần áo mới cùng với đám quân hầu của mình. Bà Giuốc-đanh ngạc nhiên trước những trò hề của chồng, tìm mọi cách can ngăn nhưng đều vô ích.

Biết Giuốc-đanh hợm hĩnh muốn được giới thiệu với giới thượng lưu, gã quý tộc bá tước Đô-răng lợi dụng lão, thả sức vay tiền để tiêu xài vung phí. Cũng vì muốn kết thân với nữ hầu tước Đô-ri-men (hiện là tình nhân của Đô-răng), Giuốc-đanh đã nhờ gã bá tước “bợm già” môi giới. Lão đã bỏ ra rất nhiều tiền mua quà tặng và tổ chức những cuộc vui tại nhà mong làm đẹp lòng Đô-ri-men. Song gã bá tước gian ngoan, quỷ quyệt đã khiến nữ hầu tước hiểu rằng chính gã bỏ tiền chiêu đãi và mua những quà tặng đắt tiền cho bà… Lão dự định phải kiếm bằng được một chàng rể thuộc giới thượng lưu. Biết cuồng vọng của Giuốc-đanh, Cô-viên, đầy tớ của Clê-ông sắp đặt trò phong tước Mamamusi cao quý của Thổ Nhi Kỳ cho lão để lão bằng lòng gả Luyxin cho Clê-ông đóng giả hoàng tử Thổ Nhĩ Kỳ.

Đoạn trích sau là hồi II lớp 2 của vở kịch Trưởng giả học làm sang – Mô-li-e

THẦY DẠY KIẾM: - Sau khi đã đặt thanh quất đầu ruồi (vào tay lão) – Nào, thưa ngài, làm lễ chào. Thăng người. Hơi nghiêng về phía đùi bên trái. Hai cẳng chân đừng xoạc quá như thế. Hai bàn chân thẳng hàng. Cổ tay ngang hông. Mũi kiếm ngang tầm vai. Cánh tay đừng duỗi thẳng quá như thế. Bàn tay trái ngang tầm mắt. Vai bên trái vào thế thứ tư hơn nữa. Đầu cho ngắn. Mắt nhìn thẳng thắn mạnh dạn. Tiến lên. Thân người cho vững vàng. Hãy đâm tôi thế kiếm thứ tư và cứ thế làm nốt. Một, hai. Trở lại thế cũ. Tấn công lại cho vững bước. Nhảy lùi một bước. Khi đâm một nhát kiếm, thưa ngài, phải cho mũi kiếm phóng lên trước và thân người thì nép cho thật gọn. Một, hai. Nào, hãy đâm tôi đi, thế kiếm thứ ba…, và cứ thế làm nốt. Tiến mau lên. Thân người cho vững vàng. Tiến lên. Nhân đà tấn công. Một, hai. Trở lại thế cũ. Tấn công lại. Nhảy lùi một bước. Thế thủ, thưa ngài, thế thủ! Thầy dạy kiếm đâm lão hai ba nhát, vừa nói: Thế thủ!

ÔNG GIUỐC-ĐANH: - Hở.

THẦY NHẠC: - Ngài thật là tài tình.

THẦY DẠY KIẾM: - Tôi đã nói với ngài rồi. Tất cả bí quyết của kiếm thuật chỉ gồm có hai điều: Đâm trúng và đừng bị đâm trúng; và, như hôm trước tôi đã biểu diễn để chứng minh cho ngài thấy, không thể nào ngài bị đâm trúng nếu ngài biết gạt mũi kiếm của kẻ địch ra ngoài tầm thân thể của ngài; cái đó chỉ do một động tác nhỏ của cổ tay, hoặc xoay vào phía trong hoặc xoay ra phía ngoài.

ÔNG GIUỐC-ĐANH: - Vậy, theo cách đó, một người, không cần dũng cảm, cũng chắc chắn giết được địch thủ và không bị giết à?

THẦY DẠY KIẾM: - Hẳn rồi. Ngài đã chẳng xem biểu diễn chứng minh rồi là gì?  GIUỐC-ĐANH: - Phải.

THẦY DẠY KIẾM: - Chính vì thế mà tôi thấy rõ rằng chúng tôi đây phải được trọng vọng như thế nào trong một quốc gia, và cái khoa kiếm thuật có giá trị cao hơn biết mấy, so với các khoa vô ích khác, như khoa vũ, khoa nhạc, khoa…

THẦY MÚA: - Thôi này, ông múa kiếm. Nói đến môn vũ đạo, thì phải cho kính cẩn.

THẦY NHẠC: - Xin ông liệu mà coi trọng sự ưu việt của môn âm nhạc.

THẦY DẠY KIẾM: - Các ông định so sánh môn của các ông với môn của tôi, thì buồn cười thật.

THẦY NHẠC: - Hãy trông thử con người làm bộ phách chưa kìa!

THẦY MÚA: - Đồ nỡm đeo yếm kìa, rõ tức cười!

THẦY DẠY KIẾM: - Chú bé dạy múa này, để rồi ta cho chú múa may ra trò. Còn chú này, chú bé nhạc sĩ, để rồi ta cho chú mày hát thật véo von cho mà xem.

THẦY MÚA: - Anh chàng võ vẽ này, để ta dạy nghề võ cho.

ÔNG GIUỐC-ĐANH: (Nói với thầy múa) - Thầy điên hay sao, mà đi gây chuyện với thầy ấy, thầy ấy thạo thế kiếm thứ ba, thế kiếm thứ tư, và biết giết người bằng phép biểu diễn chứng minh đấy.

THẦY MÚA: - Tôi bỏ rọ cái phép biểu diễn chứng minh của hắn, lẫn các thế kiếm thứ ba và thứ tư của hắn.

ÔNG GIUỐC-ĐANH: (Nói với Thầy múa) - Khoan khoan, xin thày.

THẦY DẠY KIẾM: (Nói với Thầy múa) - Cái gì? Nhãi con láo xược.

ÔNG GIUỐC-ĐANH: - Thôi! Thầy dạy kiếm ơi!

THẦY MÚA: (Nói với Thầy dạy kiếm) - Cái gì? Đồ vũ phu thô bỉ!

ÔNG GIUỐC-ĐANH: - Thôi! Thầy dạy múa ơi!

THẦY DẠY KIẾM: - Tao mà xông đến thì…

ÔNG GIUỐC-ĐANH: (Nói với Thầy dạy kiếm) - Tôi can.

THẦY DẠY KIẾM: - Ông mà tóm được mày…

ÔNG GIUỐC-ĐANH: (Nói với Thầy dạy múa) - Đừng mà.

THẦY DẠY KIẾM: - Tao sẽ giần cho một trận…

ÔNG GIUỐC-ĐANH: (Nói với Thầy dạy kiếm) - Tôi van mà…

THẦY DẠY NHẠC: - Ngài cứ để chúng tôi dạy cho nó biết đường ăn nói một tí.

ÔNG GIUỐC-ĐANH: (Nói với Thầy múa) - Trời ơi, hãy dừng lại nào.

(Trưởng giả học làm sang – MOLIERE, NXB Kim Đồng, 2022)