Đề tuyển sinh vào lớp 6 Tiếng Việt năm 2026-2027 THCS Quảng Thành (Quảng Phú-Thanh Hóa) (có đáp án)
10 câu hỏi
Đọc đoạn trích sau, chọn và ghi lại chữ cái trước ý trả lời đúng nhất:
“(1) Mùa xuân, phượng ra lá. (2) Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non. (3) Lá ban đầu xếp lại, còn e ấp, dần dần xòe ra cho gió đưa đẩy. (4) Lòng học trò phơi phới làm sao! (5) Cậu chăm lo học hành, rồi lâu cũng vô tâm quên màu lá phượng.”
(Trích Hoa học trò - Xuân Diệu)
(1,0 điểm). Từ “Cậu” trong câu: “Cậu chăm lo học hành, rồi lâu cũng vô tâm quên màu lá phượng.” thuộc từ loại nào?
Danh từ
Động từ
Tính từ
Đại từ
Đáp án đúng là D
Giải thích: Trong ngữ cảnh này, từ "Cậu" được dùng để trỏ người (thay thế cho danh từ chỉ người học trò được nhắc đến ở câu trước), giữ chức năng đại từ xưng hô.
(1,0 điểm). Dấu phẩy trong câu: “Lá ban đầu xếp lại, còn e ấp, dần dần xòe ra cho gió đưa đẩy.” có tác dụng gì?
Ngăn cách bộ phận trạng ngữ với chủ ngữ, vị ngữ trong câu.
Ngăn cách các vế câu trong câu ghép.
Ngăn cách các bộ phận có cùng chức vụ trong câu.
Ngăn cách một từ với bộ phận chú thích của nó.
Đáp án đúng là C
Giải thích: Dấu phẩy dùng để ngăn cách các vị ngữ/đặc điểm đồng chức của chủ ngữ "Lá" (xếp lại, còn e ấp, dần dần xòe ra...).
(1,0 điểm). Vị ngữ trong câu: “Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non.” là:
mát rượi
xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non
xanh um
ngon lành như lá me non
Giải thích: Chủ ngữ là "Lá". Toàn bộ phần đứng sau chủ ngữ nêu đặc điểm của lá phượng đóng vai trò làm vị ngữ.
(1,0 điểm). Hai câu văn: “Mùa xuân, phượng ra lá. Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non.” liên kết với nhau bằng cách nào?
Dùng cách lặp từ ngữ
Dùng từ ngữ nối
Dùng từ ngữ thay thế
Dùng từ ngữ thay thế và lặp từ ngữ
Giải thích: Câu (2) lặp lại từ "Lá" ở cuối câu (1) để tạo tính liên kết mạch lạc giữa hai câu liên tiếp.
PHẦN 2. TỰ LUẬN (16,0 điểm)
(1,0 điểm). Xác định thành phần câu và cho biết câu sau thuộc kiểu câu gì (xét theo cấu tạo)?
Ngoài kia, sau một mùa đông dài tơi bời dông bão, những chiếc lộc non đã đâm chồi, những nụ mầm bé nhỏ run run như bàn tay non tơ.
Xác định thành phần câu:
- Trạng ngữ: Ngoài kia, sau một mùa đông dài tơi bời dông bão,
- Chủ ngữ 1: những chiếc lộc non / Vị ngữ 1: đã đâm chồi
- Chủ ngữ 2: những nụ mầm bé nhỏ / Vị ngữ 2: run run như bàn tay non tơ
- Kiểu câu xét theo cấu tạo: Câu ghép (vì câu có hai cụm chủ - vị không bao chứa nhau).
(2,0 điểm). Trong bài thơ “Trong lời mẹ hát”, nhà thơ Trương Nam Hương có viết:
Thời gian chạy qua tóc mẹ
Một màu trắng đến nôn nao.
a. Từ “chạy” trong câu thơ “Thời gian chạy qua tóc mẹ” được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển?
b. Chỉ ra cái hay trong việc dùng từ “chạy” ở câu thơ trên.
a. Từ "chạy" được dùng theo nghĩa chuyển (phương thức ẩn dụ).
b. Cái hay của từ "chạy": Từ "chạy" vốn chỉ hoạt động di chuyển bằng chân với tốc độ cao của con người/động vật. Khi được dùng với "thời gian", từ "chạy" giúp hữu hình hóa dòng chảy vô hình của thời gian. Nó gợi tả bước đi vô cùng nhanh chóng, mau lẹ của thời gian làm mái tóc mẹ bạc đi, đồng thời thể hiện nỗi xót xa, thương yêu sâu sắc của người con trước sự già đi nhanh chóng của người mẹ kính yêu.
(2,0 điểm). Chỉ rõ lỗi sai trong câu sau và sửa lại cho đúng:
Trên cánh đồng rộng mênh mông.
- Lỗi sai: Câu thiếu cả hai thành phần chính là Chủ ngữ và Vị ngữ (câu mới chỉ có thành phần Trạng ngữ chỉ nơi chốn).
- Sửa lại: Thêm chủ ngữ và vị ngữ vào sau trạng ngữ.
Cách sửa ví dụ: "Trên cánh đồng rộng mênh mông, những đàn cò đang dập dờn bay lượn." hoặc "Trên cánh đồng rộng mênh mông, bông lúa chín vàng trĩu hạt."
(2,0 điểm). Em hãy lựa chọn và ghi lại một từ ngữ phù hợp nhất trong ngoặc đơn để điền vào chỗ chấm được đánh số trong đoạn văn sau:
Tôi đi đứng (1)...... (oai vệ, oai phong). Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cả khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi (2) ...... (táo tợn, hung tợn, tợn) lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi (3) .....(to tiếng, lớn tiếng) thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ (4)....... (nể nang, nể) hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. Ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã (5)....... (xốc nổi, nông nổi) thường lầm cử chỉ ngông cuồng là tài cao.
(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)
Các từ thích hợp cần điền (dựa theo đúng nguyên tác văn bản của nhà văn Tô Hoài):
(1) oai vệ
(2) tợn
(3) to tiếng
(4) nể
(5) xốc nổi
(3,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật tu từ có trong lời bài hát sau (Viết dưới dạng một đoạn văn khoảng 5 dòng):
“Thưa thầy con đã thuộc bài học sáng nay, trong bài giảng có bụi phấn trắng bay bay trên tóc thầy ... Giọng thầy như tiếng hát, lời thầy như bài thơ, cho con những ước mơ tới chân trời rộng mở.”
(Trích Bài học đầu tiên - Trương Xuân Mẫn)
- Biện pháp tu từ: So sánh (“Giọng thầy như tiếng hát, lời thầy như bài thơ”).
- Tác dụng (Đoạn văn 5 dòng):
Biện pháp tu từ so sánh "giọng thầy như tiếng hát", "lời thầy như bài thơ" đã làm cho lời giảng của thầy trở nên vô cùng ngọt ngào, sinh động và tràn đầy cảm xúc. Qua những hình ảnh so sánh đẹp đẽ ấy, tác giả đã nhấn mạnh sự truyền cảm, lôi cuốn trong từng bài học mà thầy mang lại. Đồng thời, biện pháp này còn thể hiện tình cảm yêu mến, kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc của người học trò đối với người thầy – người đã thắp sáng và nâng cánh cho những ước mơ của em bay xa.
(6,0 điểm). Mùa hè đến rồi, tạm gác lại sách vở, em dự định sẽ làm gì? Dậy sớm ngắm bình minh? Đợi chiều mát ra đồng thả diều? Biết bao điều thú vị đang vẫy gọi. Em hãy viết một đoạn văn (khoảng 20 dòng) thể hiện tình cảm, cảm xúc về bài thơ sau:
Mưa đầu mùa báo hè về
Cây xoan biêng biếc tiếng ve trĩu cành
Từ trong thẳm thẳm lá xanh
Phượng hồng đã nhú môi xinh thẹn thùng
Cánh diều chở gió qua sông
Ngọt ngào hương lúa mênh mông đồng chiều
Hình như trời rộng hơn nhiều
Lòng em rạo rực... thêm yêu đất trời.
(Tin hè – Nguyễn Lãm Thắng)
Bài làm tham khảo
Khi những chùm hoa phượng bắt đầu thắp lửa trên các vòm cây cũng là lúc đất trời khoác lên mình chiếc áo rực rỡ của mùa hè. Bài thơ “Tin hè” của nhà văn Nguyễn Lãm Thắng đã mang đến cho em những cảm xúc vô cùng rạo rực và say mê về bức tranh ngày hè thanh bình ở vùng làng quê. Mở đầu bài thơ, tác giả khéo léo gọi cơn "mưa đầu mùa" như một sứ giả báo hiệu mùa hè chính thức gõ cửa. Thiên nhiên lúc này hiện lên thật sinh động với sắc màu tươi tắn: màu "biêng biếc" của cây xoan chen lẫn tiếng ve ngân vang đến trĩu cành, và đặc biệt là sắc "phượng hồng" đang e ấp chúm chím tựa như chiếc "môi xinh thẹn thùng" của người thiếu nữ. Cách nhân hóa độc đáo ấy làm cho bông hoa phượng quen thuộc bỗng trở nên thật đáng yêu, tinh nghịch. Không dừng lại ở góc sân trường, bức tranh mùa hè mở rộng ra không gian bao la của miền quê yêu dấu. Hình ảnh "cánh diều chở gió qua sông" gợi lên một bầu trời tuổi thơ tự do, lộng gió. Mùa hè của tác giả còn có cả mùi vị, đó là vị "ngọt ngào" của hương lúa chín trải dài mênh mông trên những cánh đồng chiều quê. Đứng trước cảnh tượng tuyệt đẹp ấy, người bạn nhỏ trong bài thơ cảm thấy bầu trời như "rộng hơn nhiều" và lồng ngực mình thì "rạo rực" một tình yêu đất trời khôn xiết. Qua những lời thơ mộc mạc, giản dị và giàu hình ảnh, bài thơ không chỉ giúp em cảm nhận được vẻ đẹp rực rỡ, bình yên của mùa hè quê hương mà còn khơi gợi trong em niềm háo hức về một kỳ nghỉ hè bổ ích sắp tới. Em thêm yêu từng nhành cây, góc phố và tự hứa sẽ trân trọng từng khoảnh khắc tươi đẹp của tuổi học trò dưới ánh nắng hè rực rỡ.
