Đề tuyển sinh vào lớp 6 Tiếng Việt năm 2026-2027 THCS Nguyễn Hồng Lễ (Sầm Sơn-Thanh Hóa) (có đáp án)
8 câu hỏi
I. PHẦN TRẮC NGHIỆM (5,0 điểm):
Lựa chọn đáp án và ghi vào tờ giấy thi.
(1,0 điểm): Cho câu văn: Dưới ánh nắng vàng hoe, những bông cúc đại đóa đang xòe cánh đón lấy hạt sương sớm. Từ "vàng hoe" trong câu trên thuộc từ loại nào?
Danh từ
Tính từ
Động từ
Đại từ
Đáp án đúng là B
(Tính từ) => "Vàng hoe" chỉ đặc điểm màu sắc của ánh nắng.
(1,0 điểm): Từ "ngọt" trong câu văn nào dưới đây được dùng với nghĩa chuyển?
Quả mít chín bổ ra tỏa hương thơm phức và có vị ngọt lịm.
Mẹ cho thêm một chút đường vào nồi chè sen để vị ngọt đậm đà hơn.
Giọng nói của cô giáo em sao mà ngọt thế!
Vị ngọt của những chiếc kẹo mút đủ màu sắc luôn hấp dẫn lũ trẻ chúng tôi.
Đáp án đúng là C
(Giọng nói của cô giáo em sao mà ngọc thế!) à "Ngọt" ở đây chuyển nghĩa để chỉ đặc điểm giọng nói dịu dàng, êm ái, đi vào lòng người (vị giác chuyển sang thính giác). Các câu còn lại dùng theo nghĩa gốc (vị giác).
(1,0 điểm): Câu nào sau đây không phải là câu ghép?
Mùi hoa sữa nồng nàn còn mùi hoa sen dịu nhẹ.
Cơn mưa vừa tạnh, cầu vồng đã xuất hiện trên đỉnh núi.
Vì trời mưa to nên đường rất trơn.
Buổi sáng thức dậy, thấy trời rét buốt, em biết là mùa đông đã về rồi.
(Buổi sáng thức dậy, thấy trời rét buốt, em biết là mùa đông đã về rồi.) à Đây là câu đơn có thành phần vị ngữ phức tạp, chỉ có một chủ ngữ duy nhất là "em". Các đáp án A, B, C đều có cấu trúc 2 cụm chủ - vị độc lập.
(1,0 điểm): Chỉ ra phép liên kết được sử dụng trong đoạn văn sau:
Cây rơm như những cây nấm khổng lồ không chân. Cây rơm đứng từ mùa gặt này đến mùa gặt tiếp theo. Nó dâng dần thịt mình cho lửa đỏ hồng từ căn bếp, cho bữa ăn rét mướt của trâu bò.
Lặp lại từ ngữ
Lặp từ; dùng từ ngữ thay thế và từ ngữ nối
Lặp từ, dùng từ ngữ nối
Lặp từ, dùng từ ngữ thay thế
(Lặp từ, dùng từ ngữ thay thế) à Lặp từ "Cây rơm" ở câu 1 và câu 2; dùng đại từ "Nó" ở câu 3 để thay thế cho "Cây rơm".
(1,0 điểm): Các dấu phẩy trong câu: "Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn cả vào gầm xe." có tác dụng gì?
Ngăn cách các bộ phận có cùng chức vụ trong câu
Ngăn cách một từ với bộ phận chú thích của nó
Ngăn cách thành phần trạng ngữ với chủ ngữ, vị ngữ trong câu
Ngăn cách các vế của câu ghép
(Ngăn cách các bộ phận có cùng chức vụ trong câu) à Ngăn cách chuỗi 5 vị ngữ chỉ hoạt động, trạng thái của chủ ngữ "Mây".
II. PHẦN TỰ LUẬN (15,0 điểm)
(3,0 điểm): Cho câu văn: Tuy mùa hạ đã sắp qua nhưng mấy chùm hoa phượng còn sót lại vẫn vương vấn chưa muốn rời đi.
a. (1,0 điểm): Xác định cặp kết từ trong câu và cho biết chúng biểu thị mối quan hệ gì?
b. (1,0 điểm): Xác định thành phần chủ ngữ, vị ngữ của từng vế trong câu ghép trên.
c. (1,0 điểm): Đặt 1 câu với từ mắt mang nghĩa gốc, 1 câu với từ mắt mang nghĩa chuyển.
a. (1,0 điểm):
- Cặp kết từ (quan hệ từ): Tuy... nhưng... (0,5 điểm).
- Biểu thị mối quan hệ: Tương phản (0,5 điểm).
b. (1,0 điểm): Phân tích đúng cấu trúc hai vế câu:
- Vế 1: mùa hạ (CN1) / đã sắp qua (VN1) (0,5 điểm).
- Vế 2: mấy chùm hoa phượng còn sót lại (CN2) / vẫn vương vấn chưa muốn rời đi (VN2) (0,5 điểm).
c. (1,0 điểm): Đặt câu đúng ngữ pháp, dùng từ đúng nghĩa (Mỗi câu đúng được 0,5 điểm).
- Nghĩa gốc: Đôi mắt bé Na to tròn, đen láy.
- Nghĩa chuyển: Những mắt tre trên thân cây nhô lên sần sùi / Quả na mở mắt chào đón mùa thu.
(4,0 điểm): Trong bài thơ Giấc khuya tác giả Nguyễn Lãm Thắng có viết:
Chị gió trở mình xào xạc
Trên cành me trước hiên nhà
Những chiếc lá vàng mơ ngủ
Nhẹ chân nhảy xuống chậu hoa.
Đoạn thơ trên đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Hãy nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật ấy và trình bày cảm nhận của em về khổ thơ trên?
- Biện pháp nghệ thuật (1,0 điểm): Biện pháp Nhân hóa (Thể hiện qua các từ ngữ chỉ đặc điểm, hành động của con người: Chị gió "trở mình", chiếc lá "mơ ngủ", "nhẹ chân nhảy").
- Tác dụng (1,5 điểm):
+ Làm cho các sự vật vô tri vô giác như "gió" và "lá" trở nên sống động, có linh hồn và đáng yêu như con người (0,75 điểm).
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm, giúp cho cảnh vật ban khuya trở nên uyển chuyển, tinh tế và giàu chất thơ (0,75 điểm).
- Cảm nhận về khổ thơ (1,5 điểm):
+ Khổ thơ vẽ nên một bức tranh đêm khuya tĩnh lặng nhưng không tĩnh mịch mà rất đỗi thanh bình, nhẹ nhàng (0,75 điểm).
+ Qua đó thể hiện ngòi bút quan sát vô cùng tinh tế, nhạy cảm và tình yêu thiên nhiên tha thiết của tác giả (0,75 điểm).
(8,0 điểm): Cho đoạn thơ sau:
Đồng làng vương chút heo may
Mầm cây tỉnh giấc, vườn đầy tiếng chim
Hạt mưa mải miết trốn tìm
Cây đào trước cửa lim dim mắt cười...
(Tháng giêng của bé – Đỗ Quang Huỳnh)
Dựa vào ý thơ trên, em hãy viết đoạn văn (khoảng 20 dòng) tả cảnh mùa xuân về trên quê hương.
Biểu điểm chấm bài viết dựa trên các tiêu chí sau:
1. Hình thức, kỹ năng (2,0 điểm)
- Viết đúng thể loại văn miêu tả (tả cảnh thiên nhiên mùa xuân) dựa trên chất liệu ý thơ cho sẵn.
- Bố cục rõ ràng, dung lượng đạt khoảng 20 dòng. Diễn đạt trôi chảy, có cảm xúc, không mắc lỗi chính tả, dùng từ.
2. Nội dung miêu tả (6,0 điểm)
- Mở đoạn (1,0 điểm):
+ Giới thiệu được cảnh sắc quê hương khi bước vào những ngày đầu năm mới (Tháng giêng/Mùa xuân).
- Thân đoạn (4,0 điểm): Cụ thể hóa các hình ảnh thơ thành bức tranh xuân sinh động:
+ Không khí mùa xuân: Tiết trời miền Bắc lập xuân còn vương chút gió heo may lành lạnh của mùa đông cũ nhưng đã ấm áp hơn (1,0 điểm).
+ Sự hồi sinh của thiên nhiên: Những mầm cây non sau mùa đông dài ngái ngủ bừng tỉnh giấc, đâm chồi nảy lộc xanh mướt. Khu vườn rộn rã, náo nhiệt hẳn lên bởi tiếng chim hót líu lo đón tết (1,0 điểm).
+ Sắc màu bừng sáng: Những hạt mưa xuân lây rây, mỏng như tơ trời chơi trò "trốn tìm" trong không gian. Cây đào trước cửa đơm hoa đỏ hồng, những nụ hoa hé nở như đôi "mắt cười" xua tan cái rét (1,0 điểm).
+ Cảnh sinh hoạt: Khung cảnh làng quê thanh bình, tràn ngập sức sống tươi mới của đất trời sang xuân (1,0 điểm).
- Kết đoạn (1,0 điểm):
+ Tình cảm gắn bó, tình yêu quê hương tha thiết và niềm vui sướng của bản thân khi mùa xuân về.
Bài làm tham khảo
Khi những tờ lịch cuối cùng của năm cũ khép lại, mùa xuân lại dịu dàng gõ cửa, mang theo sức sống mới tràn ngập trên khắp quê hương em. Khung cảnh làng quê trong những ngày đầu tháng giêng hiện lên đẹp đẽ và sinh động giống như một bức tranh tuyệt mĩ của tạo hóa. Tiết trời lúc này thật đặc biệt; trên những con đường làng rộng rãi, không gian vẫn còn vương lại chút gió heo may lành lạnh của mùa đông cũ, nhưng đã được sưởi ấm bởi những tia nắng xuân non tơ, ngọt ngào. Dưới màn mưa xuân lây rây nhẹ như tơ trời đang mải miết chơi trò trốn tìm, vạn vật dường như bừng tỉnh sau một giấc ngủ dài. Kìa, khắp các bờ cây, ngọn cỏ, những mầm cây non xanh mướt đồng loạt “tỉnh giấc”, kiêu hãnh đâm chồi nảy lộc. Trong các khu vườn, hàng trăm loài hoa thi nhau phô diễn sắc hương, làm cho vòm cây rộn rã, vang lừng bởi tiếng chim hót líu lo, ríu rít đón mừng năm mới. Đẹp nhất có lẽ là cây đào bích trồng trước cửa nhà em. Cành cây khẳng khiu hôm nào nay đã chi chít những nụ hoa hồng thắm, vài bông hoa nở sớm lấp ló dưới làn sương mờ trông như những đôi "mắt cười" lim dim, duyên dáng xua đi cái rét mướt. Nhìn ngắm quê hương đổi thay áo mới đầy sức sống trong sắc xuân tươi thắm, lòng em lại dâng trào một niềm vui sướng và tình yêu quê hương da diết. Em thầm mong mùa xuân tươi đẹp này sẽ dừng chân thật lâu để muôn loài mãi được sống trong sự chở che ấm áp đầy mật ngọt.
