Đề tuyển sinh vào lớp 6 Tiếng Việt năm 2026-2027 THCS Chu Văn An (Trần Hưng Đạo-Hải Phòng) (có đáp án)
12 câu hỏi
Học sinh đọc - hiểu ngữ liệu, trả lời từ câu 1 đến câu 8. Mỗi câu chỉ được chọn 01 (một) phương án.
NÓI VỚI EM
(Vũ Quần Phương)
Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió,
Sẽ được nghe thấy tiếng chim hay,
Tiếng lích chích chim sâu trong lá,
Con chìa vôi vừa hót vừa bay.
Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện,
Sẽ được nhìn thấy các bà tiên,
Thấy chú bé đi hài bảy dặm,
Quả thị thơm, cô Tấm rất hiền.
Nếu nhắm mắt nghĩ về cha mẹ,
Đã nuôi em khôn lớn từng ngày,
Tay bồng bế, sớm khuya vất vả,
Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.
* Chú thích: Vũ Quần Phương (sinh năm 1940), quê Nam Định, là nhà thơ, nhà phê bình văn học, có nhiều sáng tác dành cho thiếu nhi. Bài thơ "Nói với em" trích trong tập "Thơ chọn với lời bình", NXB Giáo dục, năm 2002.
Từ “lích chích” trong khổ thơ đầu gợi lên điều gì?
Âm thanh rộn rã, vui tai của gió trong vườn
Âm thanh nhỏ, ríu rít, vui tai của tiếng chim sâu
Âm thanh vui tai của tiếng chim sâu hòa quyện với tiếng chim chìa vôi
Âm thanh náo nức của tiếng chim sâu hòa quyện với tiếng lá đùa trong gió
Đáp án đúng là B
Trong hai khổ thơ đầu, nhân vật “em” lần lượt được dẫn vào những thế giới nào?
Thế giới gia đình ấm áp và thế giới thiên nhiên tươi đẹp
Thế giới tuổi thơ hồn nhiên và thế giới hiện thực gần gũi
Thế giới cổ tích kì diệu và thế giới tình cảm gia đình sâu sắc
Thế giới thiên nhiên sống động và thế giới cổ tích kì diệu
“Khi nhắm mắt nghĩ về cha mẹ”, cảm nhận của nhân vật “em” có gì khác với “khi nhắm mắt trong vườn” và “khi nhắm mắt nghe bà kể chuyện”?
Không còn hướng ra thế giới bên ngoài mà hướng vào tình cảm gia đình, để cảm nhận sâu sắc hơn tình yêu thương và sự hi sinh của cha mẹ.
Chuyển từ cảm nhận bằng thính giác sang cảm nhận bằng thị giác để thấy rõ hình ảnh cha mẹ vất vả sớm khuya.
Vẫn là cách cảm nhận thế giới bằng trí tưởng tượng, nhưng nội dung tưởng tượng gần gũi hơn với cuộc sống hằng ngày.
Không còn yếu tố tưởng tượng mà chỉ là sự hồi tưởng những việc cha mẹ đã làm cho mình.
Qua bài thơ, điều tác giả muốn “nói với em” là gì?
Hãy giữ cho mình tâm hồn trong sáng để cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên, thế giới cổ tích và những điều gần gũi quanh mình.
Hãy biết cảm nhận cuộc sống bằng nhiều cách khác nhau, từ đó thêm yêu thương và trân trọng những người thân yêu bên mình.
Hãy dùng trí tưởng tượng để khám phá những điều kì diệu trong cuộc sống và nuôi dưỡng tâm hồn tuổi thơ trong sáng, hồn nhiên.
Hãy lắng nghe và quan sát thật tinh tế để nhận ra rằng mọi điều đẹp đẽ trong cuộc sống đều bắt đầu từ tuổi thơ.
Các câu thơ trong bài chủ yếu dùng với mục đích của kiểu câu nào?
Câu kể, vì nêu giả định và thông báo điều có thể cảm nhận được từ giả định ấy.
Câu hỏi, vì gợi ra tình huống để người đọc suy nghĩ và tự trả lời.
Câu khiến, vì trực tiếp yêu cầu người đọc thực hiện một hành động.
Câu cảm, vì bộc lộ cảm xúc ngạc nhiên trước vẻ đẹp của cuộc sống.
Những dòng thơ nào dưới đây vừa có đại từ, vừa có kết từ?
Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió/ Sẽ được nghe thấy tiếng chim hay
Tiếng lích chích chim sâu trong lá/ Con chìa vôi vừa hót vừa bay
Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện/ Sẽ được nhìn thấy các bà tiên
Nếu nhắm mắt nghĩ về cha mẹ/ Đã nuôi em khôn lớn từng ngày
Từ nội dung bài thơ, nhóm từ nào dưới đây phù hợp nhất để bổ sung vào trường từ vựng “cách cảm nhận cuộc sống”?
yêu thương, biết ơn, kính trọng, sẻ chia
lắng nghe, tưởng tượng, cảm nhận, thấu hiểu
khu vườn, cổ tích, bà tiên, quả thị
nhắm mắt, mở mắt, đi lại, ngắm nhìn
Một bạn viết lại điều mình hiểu về bài thơ “Nói với em”. Cách viết nào dưới đây vừa đúng cách dùng dấu câu, vừa đúng với nội dung bài thơ?
Bài thơ giúp em hiểu rằng: tình yêu thương gia đình - điều chỉ trẻ thơ mới cảm nhận được - là điều quan trọng nhất.
Bài thơ giúp em hiểu rằng: mỗi người - dù ở bất cứ đâu - đều có thể cảm nhận vẻ đẹp của cuộc sống bằng những cách riêng.
Bài thơ giúp em hiểu rằng: cuộc sống - với biết bao điều đẹp đẽ - cần được cảm nhận bằng nhiều giác quan và cả trái tim.
Bài thơ giúp em hiểu rằng: tuổi thơ - một chặng đường ai cũng trải qua - rồi sẽ nhường chỗ cho đời sống thực tế.
PHẦN II (4,0 điểm). Câu trắc nghiệm đúng/sai.
Học sinh trả lời từ câu 9 đến câu 12. Trong mỗi ý a), b), c), d), học sinh chọn Đúng hoặc Sai.
Xác định phép liên kết trong bài thơ “Nói với em”.
Từ “thấy” được lặp lại trong khổ thơ thứ hai, góp phần liên kết các dòng thơ bằng phép lặp từ ngữ.
Cụm từ “các bà tiên” thay thế cho cụm từ “bà kể chuyện”, tạo liên kết câu bằng phép thế.
Từ “vừa” trong câu “Con chìa vôi vừa hót vừa bay” là từ ngữ nối dùng để liên kết câu.
Các khổ thơ trong bài được liên kết với nhau không chỉ bằng từ ngữ mà còn bằng mạch ý thống nhất: từ cảm nhận thiên nhiên đến cảm nhận tình thân.
a) Đúng: Từ "thấy" lặp lại hai lần liên tiếp ở dòng 2 và dòng 3 của khổ 2 đóng vai trò liên kết các dòng thơ theo phương thức liên kết lặp.
b) Sai: "Các bà tiên" và "bà kể chuyện" không cùng một thực thể tham chiếu, đây không phải phép thế mà là từ ngữ thuộc cùng trường nghĩa.
c) Sai: Từ "vừa... vừa..." là cặp phó từ đồng thời chỉ hoạt động của một chủ ngữ, không phải từ ngữ nối dùng để liên kết giữa các câu.
d) Đúng: Bài thơ liên kết chặt chẽ bằng mạch logic cảm xúc nội dung tăng tiến, đi từ bề nổi thiên nhiên khách quan đến chiều sâu nội tâm tình cảm gia đình chủ quan.
Phân tích cấu tạo các câu trong ngữ liệu dưới đây.
(1) Tháng Năm về, Hải Phòng bừng sáng trong sắc đỏ nồng nàn của hoa phượng - loài hoa đã trở thành biểu tượng thân thương của thành phố Cảng. (2) Giữa không gian rực rỡ ấy, Lễ hội Hoa Phượng Đỏ diễn ra như một bản hòa ca sôi động, nơi nghệ thuật, văn hóa và lòng tự hào quê hương cùng hòa quyện.
Câu (1) là câu đơn có trạng ngữ, chủ ngữ là “Hải Phòng”; trạng ngữ được ngăn cách với cụm chủ - vị bằng dấu gạch ngang.
Câu (1) là câu đơn có trạng ngữ, chủ ngữ là “Hải Phòng”; trạng ngữ được ngăn cách với cụm chủ - vị bằng dấu phẩy.
Câu (2) là câu ghép, có hai cụm chủ - vị được nối với nhau bằng dấu phẩy.
Câu (2) là câu ghép, có ba cụm chủ - vị được nối với nhau bằng kết từ “và”.
a) Sai: Dấu gạch ngang ở câu (1) dùng để ngăn cách thành phần chú thích giải thích, không dùng để ngăn cách trạng ngữ.
b) Đúng: Trạng ngữ "Tháng Năm về" được phân tách bằng dấu phẩy đứng trước chủ ngữ "Hải Phòng".
c) Sai: Câu (2) là câu đơn mở rộng thành phần (có trạng ngữ và cụm từ ngữ song hành làm rõ nghĩa), không phải câu ghép.
d) Sai: Câu (2) là câu đơn có thành phần vị ngữ chứa các từ ngữ đồng chức năng nối bằng kết từ "và", hoàn toàn không phải cấu trúc câu ghép 3 cụm chủ - vị.
Xác định nghĩa của từ “mở” trong câu thơ cuối: “Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.”
Từ “mở” được dùng với nghĩa gốc: làm cho mắt từ trạng thái khép chuyển sang trạng thái không khép.
Từ “mở” có thể gợi sự thức tỉnh trong nhận thức và tình cảm của nhân vật “em”.
Nếu thay từ “mở” bằng từ “hé”, ý nghĩa biểu tượng của câu thơ vẫn được giữ nguyên hoàn toàn.
Từ “mở” trong câu thơ cuối là từ đa nghĩa, góp phần làm câu thơ giàu sức gợi hơn.
a) Đúng: Nghĩa đen/nghĩa gốc của "mở mắt" là hành động sinh lý tách hai mi mắt ra để nhìn.
b) Đúng: Nghĩa chuyển mang tính biểu tượng, khi nghĩ về sự vất vả của cha mẹ, "em" liền "mở ra ngay" để đối diện với thực tế, để yêu thương và đỡ đần cha mẹ, cho thấy sự trưởng thành trong nhận thức.
c) Sai: Từ "hé" chỉ trạng thái mở nhỏ, không lột tả được hành động dứt khoát thức tỉnh tâm hồn và hiện thực hóa nhận thức như từ "mở". Do đó giá trị biểu tượng sẽ bị thay đổi và giảm sút.
d) Đúng: Nhờ vị trí đặc biệt cuối bài, từ "mở" chuyển nghĩa linh hoạt tạo nên tính đa nghĩa (vừa là hành động thực tế, vừa là mở cửa tâm hồn).
Xác định biện pháp tu từ trong bài thơ “Nói với em”.
Cụm từ “Nếu nhắm mắt...” được lặp lại ở đầu các khổ thơ là biện pháp điệp ngữ, giúp tạo sự liên kết và nhịp điệu cho bài thơ.
Việc lặp lại cụm từ "Nếu nhắm mắt..." cho thấy tác giả đề cao việc quan sát bằng thị giác hơn các cách cảm nhận khác.
Việc lặp lại cụm từ “Nếu nhắm mắt...” góp phần dẫn dắt mạch cảm xúc của bài thơ từ thiên nhiên, cổ tích đến tình cảm gia đình.
Bằng việc lặp lại cụm từ “Nếu nhắm mắt...”, tác giả muốn khẳng định trí tưởng tượng quan trọng hơn những giá trị thực trong cuộc sống.
a) Đúng: Điệp cấu trúc cú pháp và điệp ngữ "Nếu nhắm mắt..." khởi đầu mỗi khổ thơ tạo ra giai điệu như một lời nhắn nhủ thủ thỉ, đồng thời tăng tính liên kết kết cấu văn bản.
b) Sai: Tác giả dùng hình ảnh "nhắm mắt" là để kích hoạt các giác quan khác như thính giác, đặc biệt là trí tưởng tượng và sự thấu hiểu của con tim, chứ không đề cao thị giác thông thường.
c) Đúng: Cấu trúc lặp là đòn bẩy dẫn dắt mạch đi từ thế giới tự nhiên bên ngoài (khổ 1), qua thế giới kỳ ảo huyền thoại (khổ 2) và kết tụ ở thế giới tình cảm đời thực thiêng liêng (khổ 3).
d) Sai: Bài thơ cân bằng cả hai giá trị, hướng con người nuôi dưỡng trí tưởng tượng trong sáng nhưng cái kết cuối cùng vẫn là "mở mắt" hướng về đời sống thực tế để trân trọng tình cảm gia đình, không phủ nhận giá trị thực tế.
