Đề tuyển sinh vào lớp 6 Tiếng Việt năm 2026-2027 THCS Bình Minh (Hải Phòng) (có đáp án)
12 câu hỏi
I. Đọc văn bản “Chiều hè ngoại ô” và trả lời các câu hỏi từ 1 đến 5.
CHIỀU HÈ NGOẠI Ô
Chiều hè ngoại ô mát mẻ và yên bình. Khi những tia nắng cuối cùng nhạt dần cũng là lúc gió bắt đầu lộng lên. Không khí dịu lại rất nhanh. Chỉ một lát, ngoại ô đã chìm lắng trong sắc chiều vàng nhạt. Bầu trời cao xanh vòi vọi, từng làn mây lãng đãng trôi.
Đi qua mấy căn nhà cuối phố là tới những ruộng rau muống cạn. Mùa hè, rau muống lên xanh mơn mởn. Thấp thoáng trong những luống rau, ẩn hiện những bông hoa tím lấp lánh. Sau lưng những con phố chiều nhộn nhịp, hối hả là rặng tre xanh đang thì thầm trong gió, là đồng lúa chín mênh mông và khoảng trời xanh rộng bao la. Những đám mây trắng vui đùa đuổi nhau trên cao. Cánh phượng đầu hè trổ những chùm hoa đỏ rực. Tiếng sơn ca ríu rít như muốn thi tấu nhạc cùng tiếng ve râm ran.
Dưới bóng chiều êm dịu, tôi cùng lũ bạn đi dọc con kênh nước trong vắt. Hai bên bờ kênh, dải cỏ xanh êm ái như tấm thảm trải dài đón bước chân người. Cảnh đồng chiều phủ ráng vàng dịu dịu, tỏa hơi đất thơm nồng. Gió thoảng đưa hương lúa chín trộn với hương sen ngào ngạt. Chấp chới bóng đàn cò bay lượn phía trời xa. Không gian bát ngát của buổi chiều hè ngoại ô thật yên ả, mộc mạc và thanh bình.
Với bọn trẻ chúng tôi thì cái thú vị nhất trong những buổi chiều hè ngoại ô là được chơi thả diều. Khoảng không gian vắng lặng nơi bãi cỏ gần nhà tự nhiên chen chúc những cánh diều. Gió thổi lồng lộng. Những cánh diều rập rờn, đủ loại màu sắc, kích cỡ đua nhau bay lên cao. Tiếng sáo diều trầm bổng, vi vút trên tầng không ngút ngát. Lũ trẻ chúng tôi ngồi trên bãi cỏ, ngắm những cánh diều mềm mại như cánh bướm, ngẩn ngơ thả bao mơ ước tuổi thơ theo cánh diều bay lên tận trời xanh.
Lớn lên, xa bóng chiều ngoại ô, tôi vẫn đằng đẵng nhớ thương những buổi chiều hè xanh mát, thơm hương cỏ mật. Cứ mỗi độ về quê, tôi lại đi dọc bờ kênh, lặng tìm trong hương đất và tiếng gió những ký ức êm đềm, đẹp đẽ của tuổi thơ.
(Phỏng theo Khuất Quang Thụy, trích Kỷ niệm vùng ven, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, 1984)
PHẦN A. TRẮC NGHIỆM (25,0 điểm)
Mỗi câu trả lời đúng được 2,5 điểm. Đối với mỗi câu, chỉ chọn một phương án đúng nhất.
Vì sao những buổi chiều hè ngoại ô được tác giả khắc họa như một miền ký ức êm đềm, đẹp đẽ của tuổi thơ?
Vì ngoại ô có ruộng rau muống xanh mơn mởn, hoa tím lấp lánh và bầu trời cao xanh.
Vì buổi chiều hè ngoại ô gắn với cảnh sắc yên bình, hương vị thân thuộc, trò thả diều, mơ ước và ký ức tuổi thơ.
Vì bãi cỏ ven kênh có nhiều cánh diều rập rờn, tiếng sáo diều trầm bổng.
Vì mỗi độ về quê, hương đất và tiếng gió lại gợi về những kỷ niệm đã qua.
Với câu văn: “Cứ mỗi độ về quê, tôi lại đi dọc bờ kênh, lặng tìm trong hương đất và tiếng gió những ký ức êm đềm, đẹp đẽ của tuổi thơ.”, cách phân tích (TN: Trạng ngữ; CN: Chủ ngữ; VN: Vị ngữ) nào đúng?
TN: Cứ mỗi độ về quê; CN: tôi; VN: lại đi dọc bờ kênh, lặng tìm trong hương đất và tiếng gió những ký ức êm đềm, đẹp đẽ của tuổi thơ.
TN: Cứ mỗi độ về quê; CN: tôi lại đi dọc bờ kênh; VN: lặng tìm trong hương đất và tiếng gió những ký ức êm đềm, đẹp đẽ của tuổi thơ.
TN: Cứ mỗi độ về quê, tôi lại đi dọc bờ kênh; CN: hương đất và tiếng gió; VN: những ký ức êm đềm, đẹp đẽ của tuổi thơ.
TN: Cứ mỗi độ về quê, trong hương đất và tiếng gió; CN: tôi; VN: lại đi dọc bờ kênh, lặng tìm những ký ức êm đềm, đẹp đẽ của tuổi thơ.
Làm nổi bật sự đối lập giữa phố xá nhộn nhịp và vẻ yên bình của ngoại ô.
Cho thấy rặng tre xanh là hình ảnh duy nhất làm nên vẻ đẹp của ngoại ô.
Nhấn mạnh phố chiều hối hả khiến cảnh ngoại ô trở nên xa lạ.
Gợi ra sự vắng vẻ, buồn tẻ, ảm đạm của ngoại ô.
Vì sao hình ảnh cánh diều có ý nghĩa nổi bật trong mạch cảm xúc của bài?
Vì cánh diều có nhiều màu sắc, nhiều kích cỡ và bay lên cao trong gió.
Vì cánh diều nối cảnh chiều hè với niềm vui, mơ ước và ký ức tuổi thơ.
Vì cánh diều làm bãi cỏ gần nhà trở nên chen chúc.
Vì cánh diều xuất hiện cùng tiếng sáo diều vi vút trên tầng không.
Nhấn mạnh con kênh rất dài, hai bên bờ đều phủ kín cỏ xanh.
Cho thấy dải cỏ có hình dáng và màu sắc giống hệt một tấm thảm thật.
Gợi vẻ xanh mướt, mềm mại, êm dịu của dải cỏ bên bờ kênh.
Làm nổi bật bước chân người đi dọc bờ kênh nhẹ hơn bình thường.
II. Đọc văn bản “Đốm lửa hè” và trả lời các câu hỏi từ 6 đến 10.
ĐỐM LỬA HÈ
Cuối xuân, khi cơn gió lạnh sau cùng của cái rét nàng Bân qua đi, những khóm cây lựu già đua nhau đâm chồi nảy lộc. Từng chiếc lá lựu nhỏ nhắn lớn dần, xanh mơn mởn rồi chuyển màu xanh biếc, láng bóng. Cuối tháng ba, đầu tháng tư, lựu bắt đầu trổ ra những nụ hoa. Từ các đầu cành, từng chùm nụ lớn dần, trĩu xuống, đong đưa. Những chiếc nụ thuôn tròn hệt trái xoan, he hé sắc đỏ nhóm lửa cho mùa hè. Khi nở, nụ hoa nứt thành năm sáu cánh như miếng lụa đỏ xô tung ra cùng ánh nắng.
Chẳng mấy chốc, trên cành cây, những chùm hoa lựu đã bắt đầu lắc lư, gật gù nô đùa cùng đôi ba chú chim sâu đang lích rích. Hoa lựu nhỏ bé xinh xinh như cái nậm rượu cổ, ẩn nấp sau những chùm lá xanh um. Dưới ánh nắng vàng tươi đầu hè, từng chùm hoa tựa những ngọn đèn lồng treo chi chít, thi nhau khoe sắc rực rỡ. Khi những cơn gió nam làm đung đưa vòm lá, sắc đỏ bập bùng của những chùm hoa lựu thoắt ẩn thoắt hiện như những đốm lửa lập lòe, nổi bật lên trên nền lá xanh biêng biếc.
Giữa hè, cái nắng đã trở nên gay gắt, cây lựu rực đỏ như bùng cháy rồi rơi rụng dần những cánh hoa. Từng quả lựu xanh non, to bằng cúc áo xuất hiện. Đầu quả xòe ra những cái tai xinh xắn. Cây lựu chắt chiu tinh chất suốt cả mùa hè nuôi chúng lớn dần theo từng ánh trăng non, trăng khuyết, trăng tròn. Cuối hè, những quả lựu bóng loáng, mỡ màng, to bằng nắm tay chú bé lên mười, trĩu trịt vin cành cây xuống sát đất.
Đầu thu, vỏ quả lựu chuyển từ xanh nhạt sang trắng ngà rồi nâu tía. Giữa thu, quả lựu chín, hạt lựu mọng nước, trong suốt như ngọc, vị ngọt và thơm. Từ xưa đến nay, người ta trồng cây lựu để làm cảnh, để ăn trái và bào chế nhiều loại thuốc quý.
(Phỏng theo Vũ Bằng, Trích Nhớ vườn quê,
Tuyển tập Văn học Việt Nam 1975-1985)
Nghĩa gốc, chỉ hành động đốt lửa để tạo hơi ấm.
Nghĩa chuyển, gợi sắc đỏ của nụ lựu đang khơi mở vẻ rực rỡ của mùa hè.
Miêu tả quả lựu thuôn tròn, khi chín có màu đỏ và vị ngọt thơm.
Miêu tả cây lựu chuyển từ xanh biếc sang màu nâu tía.
Phép nối bằng từ ngữ chỉ quan hệ nguyên nhân - kết quả.
Phép lặp từ ngữ: nụ hoa, từng chùm nụ, những chiếc nụ.
Phép thay thế bằng đại từ chỉ người và vật.
Phép dùng từ trái nghĩa tạo sự đối lập giữa xuân và hè.
Vì nụ hoa nứt thành năm sáu cánh như miếng lụa đỏ trong ánh nắng.
Vì sắc đỏ của hoa lựu trong nắng gió thoắt ẩn thoắt hiện, bập bùng, lập lòe như lửa.
Vì giữa hè, quả lựu đỏ dần lên, làm cây trông như đang có lửa cháy.
Vì đầu thu, vỏ quả lựu chuyển nâu tía, gợi sắc màu than hồng.
Cây lựu dồn hết sức nuôi quả thật nhanh trong thời gian ngắn.
Quả lựu lớn nhanh nhờ ánh nắng rực rỡ và những cơn gió nam.
Cây lựu nuôi quả bằng một quá trình bền bỉ, nâng niu, âm thầm qua thời gian.
Cây lựu chỉ chăm chút cho hình thức bề ngoài của quả.
Điểm giống nhau rõ nhất giữa hai văn bản Chiều hè ngoại ô và Đốm lửa hè là gì?
Đều miêu tả vẻ đẹp thiên nhiên mùa hè bằng hình ảnh giàu gợi tả và thể hiện tình yêu thiên nhiên.
Đều kể trò chơi và mơ ước tuổi thơ trong khung cảnh làng quê yên bình.
Đều miêu tả quá trình cây cối thay đổi từ cuối xuân đến giữa thu.
Đều nhấn mạnh giá trị làm cảnh, ăn trái và làm thuốc của cây cối thiên nhiên.
PHẦN B. TỰ LUẬN (15 điểm). Học sinh làm bài trên giấy thi.
(5 điểm) Cho các câu văn sau:
(1) Trên đường về, Minh hiểu rằng niềm vui sẽ đẹp hơn khi biết giữ gìn bãi cỏ nơi vui chơi và sẻ chia với người khác.
(2) Chiều hôm ấy, Minh mang chiếc diều mới ra bãi cỏ ven kênh.
(3) Khi gió bắt đầu nổi lên, chiếc diều đỏ chao nhẹ rồi vút cao.
(4) Thấy vậy, Minh mỉm cười, nhường cho em cầm dây diều một lát.
(5) Trước khi thả diều, Minh cùng bạn nhặt hết mảnh túi ni-lông và vỏ bánh vương trên bãi cỏ.
(6) Trước lúc ra về, cả nhóm trả lại cho bãi cỏ ven kênh vẻ sạch sẽ, yên lành trong ráng chiều nhạt dần.
(7) Lúc chiếc diều đã bay cao, một em bé đi qua nhìn chiếc diều bằng ánh mắt ao ước.
(8) Khi mặt trời xuống thấp, Minh thu diều và không quên gom rác bỏ vào thùng.
(9) Em bé vui đến mức reo lên mỗi khi chiếc diều ngân tiếng sáo.
a) Sắp xếp các câu theo trật tự logic để có một câu chuyện hoàn chỉnh. (2,0 điểm)
b) Viết đoạn văn đúng 5 câu trình bày cảm xúc, tình cảm của em về câu chuyện vừa sắp xếp. (3,0 điểm)
Sắp xếp đúng thứ tự logic để có câu chuyện hoàn chỉnh. Đáp án chính xác: 2 - 5 - 3 - 7 - 4 - 9 - 8 - 6 - 1. * đúng hoàn toàn hoặc thuộc phương án chấp nhận: 2,0 điểm; * sai 1 vị trí nhưng mạch chính vẫn rõ: tối đa 1,5 điểm; * sắp xếp được các mốc chính nhưng còn lẫn 2 - 3 vị trí: tối đa 1,0 điểm; * chỉ xác định đúng vài câu đầu/cuối: tối đa 0,5 điểm; * Không làm hoặc sắp xếp rời rạc: 0 điểm. Có thể chấp nhận phương án khác nếu học sinh vẫn lập được mạch kể hợp lý. Tuy nhiên mức độ hợp lý, logic để chấm điểm tối đa vẫn là phương án của Đáp án chính thức. |
Viết đoạn văn đúng 5 câu trình bày cảm xúc, tình cảm về câu chuyện vừa sắp xếp. - Đúng yêu cầu, đúng hình thức đoạn văn, đủ đúng 5 câu: 0,75 điểm. - Nội dung nêu được cảm xúc, tình cảm phù hợp: yêu mến, trân trọng hành động của Minh; đồng tình với việc giữ bãi cỏ sạch, biết sẻ chia niềm vui với em nhỏ: 1,0 điểm. - Nêu được ý nghĩa/bài học: niềm vui đẹp hơn khi biết giữ gìn môi trường, biết nghĩ đến người khác: 0,5 điểm. - Diễn đạt mạch lạc; dùng từ, đặt câu phù hợp học sinh tiểu học: 0,5 điểm. - Chính tả, trình bày sạch, rõ: 0,25 điểm. |
Đáp án ngữ liệu tham khảo.
a. Sắp xếp:
Chiều hôm ấy, Minh mang chiếc diều mới ra bãi cỏ ven kênh. Trước khi thả diều, Minh cùng bạn nhặt hết mảnh túi ni-lông và vỏ bánh vương trên bãi cỏ. Khi gió bắt đầu nổi lên, chiếc diều đỏ chao nhẹ rồi vút cao. Lúc chiếc diều đã bay cao, một em bé đi qua nhìn chiếc diều bằng ánh mắt ao ước. Thấy vậy, Minh mỉm cười, nhường cho em cầm dây diều một lát. Em bé vui đến mức reo lên mỗi khi chiếc diều ngân tiếng sáo. Khi mặt trời xuống thấp, Minh thu diều và không quên gom rác bỏ vào thùng. Trước lúc ra về, cả nhóm trả lại cho bãi cỏ ven kênh vẻ sạch sẽ, yên lành trong ráng chiều nhạt dần. Trên đường về, Minh hiểu rằng niềm vui sẽ đẹp hơn khi biết giữ gìn bãi cỏ nơi vui chơi và sẻ chia với người khác.
b. Đoạn văn tham khảo chỉ dùng để định hướng mức độ đạt yêu cầu, không xem là đáp án duy nhất.
Em rất thích câu chuyện về Minh và chiếc diều đỏ. Minh không chỉ vui chơi mà còn biết cùng bạn nhặt rác để giữ bãi cỏ sạch đẹp. Em cảm thấy vui khi Minh nhường cho em bé được cầm dây diều. Việc làm ấy cho thấy Minh là người biết sẻ chia và yêu quý thiên nhiên. Câu chuyện giúp em hiểu rằng niềm vui sẽ ý nghĩa hơn khi ta biết nghĩ đến mọi người và môi trường xung quanh.
(10 điểm)
Trong bài đọc “Chiều hè ngoại ô”, những cánh diều rập rờn bay lên cao, mang theo bao mơ ước tuổi thơ.
Em hãy viết một bài văn ngắn (khoảng 10 câu) nhập vai một cánh diều biết nói, biết ca hát để kể lại hành trình được bay lên giữa bầu trời chiều hè, được nhìn thấy bãi cỏ, con kênh, đồng lúa, những người bạn nhỏ và mang theo ước mơ tuổi thơ.
Bài văn ngắn khoảng 10 câu, nhập vai một cánh diều biết nói, biết ca hát.
1. Đúng yêu cầu, hình thức: 2,0 điểm
- Nhập vai cánh diều, dùng ngôi kể phù hợp và nhất quán: 0,75 điểm.
- Kể đúng hành trình được bay lên giữa bầu trời chiều hè; có chi tiết cánh diều biết nói/biết ca hát: 0,75 điểm.
- Dung lượng khoảng 10 câu, có mở - thân - kết rõ trong một bài văn ngắn: 0,5 điểm.
2. Nội dung: 4,0 điểm
- Có tình huống được bạn nhỏ thả lên từ bãi cỏ, gặp gió và bay lên: 0,75 điểm.
- Miêu tả được cảm giác bay, gió, bầu trời chiều hè, âm thanh/tiếng sáo/tiếng ca: 0,75 điểm.
- Nhìn thấy và gợi tả được bãi cỏ, con kênh, đồng lúa, không gian ngoại ô: 1,0 điểm.
- Thể hiện được niềm vui của những người bạn nhỏ và sự gắn bó với tuổi thơ: 0,75 điểm.
- Mang theo/gửi gắm được ước mơ tuổi thơ, tình yêu thiên nhiên, quê hương: 0,75 điểm.
3. Diễn đạt, dùng từ, đặt câu: 2,0 điểm
- Câu văn rõ ý, mạch kể liền mạch, có kết hợp kể, tả, biểu cảm: 1,0 điểm.
- Dùng từ gợi hình, gợi cảm, phù hợp lứa tuổi; đặt câu đúng ngữ pháp: 1,0 điểm.
4. Chính tả, trình bày: 1,0 điểm
- Ít lỗi chính tả, dấu câu, không mắc lỗi nghiêm trọng về ngữ pháp: 0,5 điểm.
- Trình bày sạch, rõ, đúng hình thức bài văn ngắn: 0,5 điểm.
5. Sáng tạo phù hợp: 1,0 điểm
- Có chi tiết tưởng tượng tự nhiên, giàu hình ảnh, không xa rời ngữ liệu: 0,5 điểm.
- Có cảm xúc riêng, lời kể có giọng điệu của cánh diều, tạo được ấn tượng: 0,5 điểm.
Bài văn tham khảo chỉ dùng để định hướng mức độ đạt yêu cầu, không xem là đáp án duy nhất.
Tôi là một cánh diều nhỏ màu đỏ, có chiếc sáo tre trong trẻo buộc trên lưng. Chiều hè hôm ấy, một bạn nhỏ đưa tôi ra bãi cỏ ven kênh và nâng tôi lên trước làn gió mát.
Khi gió lộng lên, tôi rời khỏi đôi tay bạn nhỏ, chao nhẹ rồi bay vút lên giữa bầu trời chiều cao rộng. Tôi vui sướng cất tiếng sáo vi vu, như đang hát một khúc ca gửi xuống ngoại ô yên ả.
Dưới cánh tôi, bãi cỏ xanh trải dài mềm mại bên con kênh trong vắt. Bên kia con kênh, đồng lúa chín vàng tỏa hương thơm dịu trong ánh chiều. Xa hơn nữa, rặng tre rì rào và những cánh cò trắng chấp chới làm bức tranh quê thêm thanh bình. Các bạn nhỏ ngước nhìn tôi, reo vui, chạy theo sợi dây diều và gửi vào tôi bao ước mơ trong trẻo.
Tôi mang theo những ước mơ ấy, bay cao hơn để chạm vào mây trắng và nắng vàng. Khi ráng chiều nhạt dần, tôi trở về trong đôi tay bạn nhỏ mà vẫn ngân nga bài hát của gió, của đồng quê và của tuổi thơ.
