Đề cương ôn tập giữa kì 1 Ngữ văn 8 Kết nối tri thức có đáp án

Văn bản trên thuộc thể loại truyện lịch sử

Bối cảnh của câu chuyện: Câu chuyện diễn ra xuyên suốt năm Đinh Dậu (937), sau khi Kiều Công Tiễn giết chết Dương Đình Nghệ (cha vợ của Ngô Quyền) và cầu cứu quân Nam Hán (Trung Quốc) khi Ngô Quyền kéo quân ra hỏi tội. Vua Nam Hán muốn thừa cơ đem quân đánh chiếm nước ta.

Mối quan hệ của Ngô Quyền và Dương Đình Nghệ là con rể - cha vợ: Ngô Quyền được Dương Đình Nghệ gả con gái cho.

Ngô Quyền kéo quân hỏi tội Kiều Công Tiễn vì tháng Ba năm Đinh Dậu (937), Kiều Công Tiễn đã giết chết Dương Đình Nghệ.

Quân Nam Hán đem quân sang nước ta vì Kiều Công Tiễn đã sai sứ sang cầu cứu vua Nam Hán khi nghe tin Ngô Quyền kéo quân ra hỏi tội.

Để tiêu diệt đại quân Nam Hán, Ngô Quyền đã nghĩ ra mưu kế cắm cọc gỗ đầu nhọn xuống nơi hiểm yếu của sông Bạch Đằng, khi thủy triều rút cọc sẽ đâm thủng thuyền giặc.

Kế hoạch đánh giặc của Ngô Quyền vừa chủ động, vừa độc đáo:

- Ngô Quyền đã rất sáng suốt trong việc phân tích tình hình địch - ta để chủ động bày binh bố trận, lấy điểm mạnh (sức quân ta đang khỏe, thông thuộc vị trí, địa hình) làm lợi thế, dùng mưu kế để phá vỡ điểm mạnh (nhiều chiến thuyền) của kẻ thù.

- Mưu kế của Ngô Quyền vô cùng độc đáo, thông minh, tài trí. Lần đầu tiên trong lịch sử dân tộc ta, quân ta dưới sự chỉ huy và tài thao lược của Ngô Quyền đã biết dùng cọc lớn vạt nhọn, đầu bịt sắt, đóng xuống nơi hiểm yếu trước cửa biển, lợi dụng thủy triều lên - xuống của tự nhiên để bày thế trận lừa dụ quân địch.

Tác dụng của việc sử dụng các biệt ngữ xã hội “ vua, vương, quân sĩ” trong văn bản trên: Đây là những biệt ngữ xã hội trong xã hội phong kiến xưa, giúp người đọc hình dung, phân biệt vai vế của các nhân vật, từ đó tạo nên sự gần gũi, dễ hiểu, tăng sức biểu cảm cho tác phẩm.

Qua câu chuyện trên, cảm nhận của em về nhân vật Ngô Quyền:

- Ngô Quyền là người dũng cảm, chính trực. Nghe tin Kiều Công Tiễn giết cha vợ, ông lập tức kéo quân về hỏi tội.

- Ngô Quyền là người sáng suốt, quyết đoán. Nghe tin giặc kéo sang, ông lập tức họp các tướng, phân tích chính xác tình hình địch - ta và tổ chức đánh giặc.

- Ngô Quyền là người túc trí đa mưu, có tài thao lược. Với mưu kế của mình, Ngô Quyền đã chỉ huy tướng sĩ đánh bại kẻ thù xâm lược.

=> Ngô Quyền xứng đáng là vị vua uy phong, nhà quân sự lớn, anh hùng dân tộc, người mở ra kỉ nguyên độc lập cho dân tộc ta sau thời gian dài bị quân xâm lược phương Bắc đô hộ.

Bài học rút ra từ câu chuyện trên:

- Bài học về lòng dũng cảm, quyết đoán, thao lược trong chiến đấu. Đối với những kẻ thù mạnh hơn, chúng ta cần suy xét mọi khả năng để xây dựng mưu trí vừa đánh đuổi được quân thù, vừa bảo toàn quân ta, ít gây tổn thất nhất.

Các phương thức biểu đạt được sử dụng trong bài thơ:

- Biểu cảm: Cảm xúc buồn, day dứt của Nguyễn Khuyến.

- Miêu tả: Cảnh bầu trời, mặt nước, bóng trăng, hoa, tiếng ngỗng.

- Những hình ảnh miêu tả thiên nhiên trong bài thơ: Trời thu xanh ngắt, cần trúc lơ phơ, gió hắt hiu, nước biếc, bóng trăng, hoa, tiếng (ngỗng).

- Nhận xét bức tranh thiên nhiên được miêu tả: Đó là một bức tranh đẹp và buồn. Bức tranh ngày thu, cảnh vật hiện lên trong trẻo, sống động, đầy màu sắc, âm thanh hài hòa, thanh tịnh, nhẹ nhàng đậm chất thu. Nhưng ẩn sâu bên trong lại là nỗi buồn của lòng người. Cảnh đẹp nhưng tĩnh lặng bởi người ngắm cảnh đang chất chứa biết bao suy tư trong đáy mắt.

- Biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong hai câu thơ:

+ So sánh: “nước biếc như tầng khói phủ”

+ Đối: nước biếc > < song thưa; tầng khói phủ > < bóng trăng vào

- Tác dụng: hai biện pháp được sử dụng góp phần tạo ấn tượng mạnh về bức tranh thiên nhiên đẹp nên thơ, huyền ảo; từ đó nhằm tăng tính gợi hình, tạo sự cân đối, nhịp nhàng cho lời thơ.

- Đề tài của bài thơ: Đề tài mùa thu

- Nhận xét: Nhà thơ đã lựa chọn một đề tài quen thuộc trong thơ ca mọi thời đại, nhưng thơ Nguyễn Khuyến vẫn luôn có nét đặc trưng, cá tính riêng không hề bị trộn lẫn.

Ý nghĩa nhan đề “Thu vịnh”: Bài thơ vịnh về mùa thu (làm thơ về mùa thu), cũng có thể hiểu là mùa thu làm thơ (làm thơ trong ngày trời thu).

Tâm trạng của nhân vật trữ tình được thể hiện trong bài thơ:

- Cảnh thu hiện lên đẹp trong trẻo, thanh bình nhưng ẩn sâu bên trong là nỗi niềm buồn hiu hắt, chất chứa trong lòng người ngắm cảnh. Người buồn nên giọng điệu thơ cũng man mác, suy tư. Mỗi dòng thơ hiện lên với bao suy tư, trăn trở của Nguyễn Khuyến trước cuộc đời, thời thế. Nhà thơ xót xa trước thời cuộc, trước cảnh ngộ đất nước. Nguyễn Khuyến gửi vào những áng thơ thu nỗi day dứt vì chưa giúp gì được đất nước, hổ thẹn trước chí khí của Đào Tiềm.

=> Dù cáo quan về ở ẩn, tâm hồn Nguyễn Khuyến vẫn trĩu nặng tình đời, tình người. Nỗi buồn nhân thế là một nỗi buồn đẹp của một tâm hồn vẫn chưa phó mặc cuộc đời cho con tạo vần xoay. Bài thơ tỏa sáng vẻ đẹp của tình yêu thiên nhiên, tình yêu đất nước của Nguyễn Khuyến.

Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Khuyến thể hiện trong bài thơ:

- Nguyễn Khuyến là người có tình yêu thiên nhiên đắm say, mãnh liệt. Yêu thiên nhiên, ông cảm nhận thiên nhiên bằng mọi giác quan và thể hiện vẻ đẹp của thiên nhiên mùa thu bằng những vần thơ đẹp, giàu hình ảnh, đậm cảm xúc của một tâm hồn nhạy cảm.

- Yêu thiên nhiên chính là yêu quê hương, đất nước - đây là vẻ đẹp xuất hiện trong hầu hết các bài thơ của Nguyễn Khuyến. Tình yêu quê hương đất nước trong bài thơ nói riêng và trong thơ Nguyễn Khuyến nói chung không ồn ào, phô trương mà lặng lẽ, sâu sắc, mãnh liệt.

- Nguyễn Khuyến có một tâm hồn nhạy cảm, nhiều suy tư, những suy tư ấy là suy tư về thời cuộc, về đất nước. Mang nặng niềm suy tư ấy, ông ngắm cảnh, làm thơ mà vẫn nghĩ về đất nước, nhân dân. Nên cái "thẹn" cuối bài thơ là nỗi then của một con người luôn cảm thấy day dứt vì không có được danh khiết như bậc danh nhân xưa, không giúp ích được gì cho nhân dân, đất nước. Đó là nỗi thẹn của con người có nhân cách.

- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

Cặp từ trái nghĩa trong bài thơ: nổi - chìm; rắn - nát

Hai quan hệ từ trong bài thơ: mặc dầu; mà

Nội dung bài thơ: Bài thơ nói về người phụ nữ Việt Nam thời xưa qua hình ảnh bánh trôi nước, một món ăn dân tộc. Bằng ngôn ngữ bình dị, dân gian, thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, bài thơ biểu lộ niềm tự hào trước vẻ đẹp hình thức và nhân cách của người phụ nữ Việt Nam, đồng thời cũng nói lên tiếng lòng thương cảm đối với những bất công của số phận, thân phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Đặc điểm của thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật:

- Có 4 câu, mỗi câu có 7 chữ.

- Bốn câu trong bài thơ thất ngôn tứ tuyệt theo thứ tự là các câu khai, thừa, chuyển và hợp.

- Các câu 1, 2, 4 hoặc chỉ các câu 2, 4 sẽ hiệp vần với nhau ở chữ cuối.

- Nhịp thơ thường ngắt nhịp chẵn trước, lẻ sau, nhịp 4/3.

Tác dụng của cặp từ trái nghĩa trong bài thơ:

- Cặp từ trái nghĩa nổi - chìm trong cụm “bảy nổi ba chìm”: thể hiện cuộc sống bấp bênh, vô định, thăng trầm đầy biến động của người phụ nữ xã hội cũ.

- Cặp từ trái nghĩa rắn - nát: thể hiện cuộc sống người phụ nữ trong xã hội phong kiến không thể tự quyết định cuộc đời mình, phải sống phụ thuộc, nay thế này, mai thế khác.

Tác dụng của việc sử dụng thành ngữ “Bảy nổi ba chìm” trong bài thơ: Mượn hình ảnh bánh trôi nước để ẩn dụ, nhấn mạnh cho số phận bấp bênh, chìm nổi, vất vả nhiều bề, không biết trôi dạt về đâu của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Suy nghĩ của em về thân phận của người phụ nữ xưa và nay:

- Người phụ nữ xưa trong xã hội phong kiến:

+ Họ là những người vẻ đẹp cả về nhan sắc bên ngoài và nội tâm bên trong. Nhan sắc của họ thanh thuần, phúc hậu; nội tâm của họ thuần khiết, mặn mà, thủy chung.

+ Nhưng số phận của họ lại chìm nổi, lênh đênh, lận đận nhiều bề như những chiếc bánh trôi nước. Họ không có quyền tự quyết định số phận mình, không có tiếng nói trong xã hội. Cuộc sống của họ sướng hay khổ đề phải phụ thuộc vào người khác và sự may rủi.

+ Nhưng dù số phận có bất công, họ vẫn luôn giữ tấm lòng thủy chung son sắt với những phẩm chất tốt đẹp.

- Người phụ nữ trong xã hội ngày nay:

+ Trong một xã hội công bằng hơn, bình đẳng hơn, người phụ nữ có quyền tự do lựa chọn phong cách sống. Mỗi người đều mang những vẻ đẹp, cá tính riêng.

+ Họ được sống là chính mình, có nhiều quyền lợi, bình đẳng với nam giới, không bị phụ thuộc vào ai, được xã hội tôn trọng và bảo vệ, tự lập về tài chính,…

+ Người phụ nữ được tự quyết định, làm chủ cuộc đời mình và làm những gì mình muốn, họ góp phần làm đa dạng và phong phú cuộc sống sắc màu.

- Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

- Bài thơ sử dụng luật trắc.

- Cách ngắt nhịp: 4/3

- Biện pháp nghệ thuật nổi bật được tác giả sử dụng trong bài thơ: liệt kê; đối, nói quá.

Từ câu thơ thứ hai đến câu sáu, mục đích tác giả nói về sự thiếu thốn về vật chất là: Tác giả dùng lối nói hóm hỉnh, phép liệt kê sự thiếu thốn về vật chất nhằm nhấn mạnh tình cảm chân thành, sâu sắc, không câu nệ vật chất của những người bạn già với nhau. Họ đến với nhau bằng tấm lòng, bằng tình cảm dạt dào, đong đầy; cuộc sống dù đạm bạc, thiếu thốn nhưng vẫn đầy lạc quan, yêu đời

Nhận xét về tình bạn của Nguyễn Khuyến trong bài thơ "Bạn đến chơi nhà": Đó là một tình bạn cao đẹp giữa hai người tri kỷ. Họ thấu hiểu tâm hồn, họ đến với nhau với tình cảm chân thành, sâu sắc, không màng đến của cải, vật chất. Đó là thứ tình cảm cao quý, tình bạn đáng ngưỡng mộ, cảm phục, vượt lên trên những vật chất tầm thường.

Qua bài thơ, cuộc sống của Nguyễn Khuyến hiện lên vừa đạm bạc, đơn sơ, cũng vừa lạc quan, yêu đời, tận hưởng niềm vui vầy tri kỉ. Cuộc sống hàng ngày thiếu thốn về vật chất nhưng nhà thơ không hề buồn thương, cô độc mà vẫn luôn giữ tinh thần vui vẻ, yêu cuộc sống, có bên cạnh những người bạn tâm giao tri kỉ. Cuộc sống của Nguyễn Khuyến yên bình, bỏ lại bộn bề của xã hội để trở về với những vui thú, tận hưởng từng khoảnh khắc.

Bài học mà em rút ra cho mình trong cuộc sống sau khi đọc bài thơ này:

- Tình bạn chân thành đúng nghĩa là giữa hai tâm hồn đồng điệu, tri kỉ; đến với nhau bằng tình cảm trong sáng, mộc mạc không vụ lợi, không màng của cải, vật chất, vinh hoa phú quý.

- Phong cách sống tận hưởng những điều đẹp đẽ, bình dị trong cuộc sống thường ngày, trân trọng từng phút giây được sống, yêu quý những điều giản đơn thay vì chạy theo những điều phù phiếm, mơ mộng.

Cuộc sống của con người luôn cần có những chuyến đi để tích lũy thêm nhiều trải nghiệm và những kiến thức bổ ích để làm giàu có hơn vốn sống của bản thân. Đặc biệt, chuyến đi tham quan các di tích lịch sử, văn hóa sẽ giúp chúng ta hiểu hơn về lịch sử, văn hóa của quê hương, đất nước. Trong dịp hè vừa qua, tôi cũng đã có một chuyến đi quý giá như vậy. Địa điểm tôi đã được đến thăm và lưu giữ rất nhiều kỉ niệm đẹp là Bảo tàng dân tộc học Việt Nam.

Một chiều chủ nhật tháng bảy, tôi cùng chị đã bắt xe buýt đến địa chỉ tham quan. Sáng sớm, tôi thức dậy từ sáu giờ để chuẩn bị. Tôi ăn sáng thật nhanh, chọn một trang phục phù hợp. Mọi thứ đều thuận lợi bởi dường như lòng tôi đang háo hức lắm. Sau đó, tôi và chị gái đã ra bến xe buýt để bắt xe. Chúng tôi di chuyển mất khoảng ba mươi phút. Xe buýt đỗ gần cổng bảo tàng. Tôi đứng đợi chị mua vé, rồi cùng chị đi vào theo sự hướng dẫn của bác bảo vệ.

Bước qua cánh cổng bảo tàng, tôi nhìn thấy một khối nhà mái vòm rất lớn. Phía trên có in một dòng chữ bằng đá rất nổi bật: “Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam”. Bảo tàng được chia làm ba khu trưng bày chính: tòa nhà Trống Đồng, khu trưng bày ngoài trời (Vườn Kiến trúc) và tòa Cánh diều (khu trưng bày Đông Nam Á). Chúng tôi lần lượt tham quan các khu trưng bày. Đầu tiên là tòa nhà Trống Đồng là nơi trưng bày, giới thiệu bản sắc năm mươi tư dân tộc. Tại đây có nhiều hiện vật, thước phim và hình ảnh miêu tả đời sống sinh hoạt, trang phục, y phục, nông cụ và tôn giáo tín ngưỡng cũng như các tục lệ của đồng bào dân tộc.

Sau khi ra khỏi tòa nhà Trống Đồng, tôi nhìn thấy một khoảng sân lớn, đó là khu trưng bày ngoài trời. Tôi đã được chiêm ngưỡng những kiến trúc độc đáo của người nhiều dân tộc nhà rông của người Ba-na, nhà sàn dài của người Ê-đê, nhà sàn của người Tày, nhà nửa sàn nửa đất của người Dao, nhà trệt lợp ván pơmu của người H'mông, nhà ngói của người Việt, nhà sàn thấp của người Chăm, nhà trình tường của người Hà Nhì, nhà mồ tập thể của người Giarai và nhà mồ cá nhân của người Cơtu… Tại đây, chúng tôi còn chụp khá nhiều bức ảnh với những ngôi nhà.

Điểm tham quan cuối cùng là khu trưng bày Đông Nam Á. Tòa nhà này gồm có bốn tầng được mô phỏng theo hình Cánh diều. Nơi đây thường trưng bày về các văn hóa ngoài Việt Nam (Văn hóa Đông Nam Á, Tranh kính Indonesia, Một thoáng châu Á và Vòng quanh thế giới)...; ngoài ra còn có hội trường, phòng chiếu phim, phòng đa phương tiện. Tôi đã được hiểu thêm về văn hóa của các nước trên thế giới.

Kết thúc một buổi sáng, tôi và chị gái đã có thêm nhiều kiến thức bổ ích. Chuyến tham quan diễn ra suôn sẻ và tốt đẹp. Tôi đã có thật nhiều kỉ niệm đẹp và những kiến thức về lịch sử, văn hóa của các dân tộc anh em trên mọi miền Tổ quốc. Tôi mong rằng sẽ có thêm nhiều chuyến đi hơn nữa để những trải nghiệm tươi đẹp như vậy sẽ được kéo dài theo năm tháng.

Là vị chủ tịch giàu tâm hồn thơ, Bác Hồ thường dùng ngòi bút ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên và bày tỏ lòng yêu nước trước vận mệnh của đất nước. “Cảnh khuya” là một trong những bài thơ hay tiêu biểu của Bác, được viết năm 1947 ở Chiến khu Việt Bắc - căn cứ địa Cách mạng trong thời chống Pháp.

Chiến khu Việt Bắc - đó là đầu não của cuộc kháng chiến chống xâm lược, là nơi chỉ đạo đấu tranh của Cách mạng. Nhưng không phải vì vậy mà Việt Bắc chỉ trang nghiêm và bận rộn vì những hội nghị quan trọng của trung ương. Đến với Việt Bắc trước hết là đến với núi rừng, với thiên nhiên hoang sơ nhưng rất hào phóng tạo ra những cảnh đẹp diệu kì. Hơn ai hết, Bác của chúng ta hiểu điều đó, và vì vậy trong cảnh khuya, người đã thể hiện một Việt Bắc đẹp như tranh vẽ:

“Tiếng suối trong như tiếng hát xa

Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa”

Giữa đêm rừng Việt Bắc thanh vắng, tiếng suối ở đâu róc rách, rì rào... Lúc ấy, tiếng suối ngân vang trong trẻo như chiếm lĩnh cả không gian rừng khuya yên vắng. Hai thanh trắc (tiếng suối) đến hai thanh bằng (trong thơ) rồi lại tiếp tục như vậy (tiếng hát), câu thơ đầu trong "Cảnh khuya" dường như mang cả âm thanh bổng trầm của tiếng suối chảy. Tiếng suối trong đêm ấy là Bác liên tưởng mới lạ của Bác liên tưởng đến âm thanh gì? Đó chẳng phải là cung đàn đơn lẻ, mà đối với Bác, âm thanh trong ngần ấy như "tiếng hát xa". Lạ lùng làm sao, nhưng chính liên tưởng mới lạ của Bác đã giúp ta hiểu được rằng dù Việt Bắc có gian lao đến đâu, những tiếng suối - tiếng hát của rừng núi của các chiến sĩ đồng bào luôn vang xa trong đêm vắng, trong trẻo lạc quan... Âm thanh trong thơ Bác không lẻ loi như tiếng đàn cầm trong thơ Nguyễn Trãi mà vang lên như có sức sống, đầy vui tươi. Trong tiếng vang róc rách, thiên nhiên như phô bày hết vẻ đẹp trong sáng của mình: "Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa". Hình ảnh "Trăng lồng cổ thụ" mang nét truyền thống của thơ cổ, khi kết hợp với hoa, hình ảnh ấy đã tạo nên vẻ đẹp đầm ấm, quấn quýt của thiên nhiên. Hai từ "lồng" liên kết ba sự vật xa nhau, khác hẳn nhau nhưng không tại tương phản mà dường như chúng hòa quyện lại, vẻ đẹp tôn nét đẹp kia vẽ nên một bức tranh trong sáng. Đọc câu thơ, ta có cảm giác như đang lạc vào chốn tiên, tận hưởng những đường nét, ánh sáng diệu kì mà thiên nhiên Việt Bắc vẽ nên, và ta còn có cảm giác tiếng suối cũng bay bổng, quấn quýt với hình ảnh "Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa". Cảnh vật trong thơ Bác sao mà thân thiết với nhau đến thế! Mỗi nét đều nâng vẻ đẹp của nét khác nên, cái tĩnh hòa vào cái động, cái động làm nổi bật cái tĩnh, mảng sáng chén mảng tối tạo thành một tổng thể hoàn hảo lạ lùng.. Đâu phải ai cũng nhìn thấy điều ấy. Bác đã nghe và ngắm cảnh vật Việt Bắc trong đêm khuya bởi Bác thức cùng Việt Bắc.

“Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ

Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.”

Câu thứ ba trong bài thất ngôn tứ tuyệt là một câu chuyển, Ở đây, nhà thơ đã tạo ra một hình thức chuyển tiếp mới giữa những ý thơ rất uyển chuyển, độc đáo. "Cảnh khuya như vẽ..." - Với bốn chữ đầu câu này, Bác muốn nói gì? Cảnh vật như được vẽ nên hay cảnh vật muốn vẽ nên cái gì đó ngoài vẻ đẹp đẹp của chính mình? Có lẽ điều đó không quan trọng, bởi vì chúng ta có bao nhiêu cách hiểu về những ý thơ "gợi mở" của Bác. Điều quan trọng là câu thơ chuyển từ tả cảnh sang tả tình. "Người chưa ngủ" trong một cảnh khuya tuyệt vời đến như vậy phải chăng chỉ là để cùng sống với thiên nhiên? Câu trả lời đến thật đơn giản nhưng mang bản sắc riêng của vị lãnh tụ kháng chiến cao cả: "Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà". Hai từ "chưa ngủ" được lặp lại một lần nữa , nối tiếng và nhấn mạnh cho câu thơ trên. Cảnh khuya đẹp thật đấy, và con mắt bác đã thu hết cảnh vật ấy vào tâm hồn của mình, nhưng trong lòng bác còn có một nỗi niềm thao thức lớn - đó là "nỗi nước nhà", là vận mệnh của cả dân tộc, là cuộc chiến đấu còn vô vàn thử thách gian lao. Dấu ngã trong từ "nỗi" có một cái gì đó như day dứt, trăn trở kéo dài, và tuy không xoáy vào tâm trí ta như dấu hỏi nhưng nó cũng thể hiện tâm trạng băn khoăn, day dứt dìu dặt, trong hình ảnh quấn quýt đầm ấm của đêm rừng Việt Bắc, nỗi thao thức của người như lớn dần lên, ngày càng day dứt không nguôi.

Tấm lòng Người dành cho đất nước là như vậy. Những gì thuộc về tổ quốc đã trở thành nỗi lo, thành tình thương của Bác. Bác bày tỏ lòng mình trong "Cảnh khuya", như muốn nói: cảnh vật thiên nhiên của chúng ta diệu kì như vậy đấy, và chính vì vẻ đẹp của núi rừng càng làm cho niềm thao thức của người lớn hơn, canh cánh bên lòng - làm sao để gìn giữ vẻ đẹp ấy, làm sao để giang sơn mãi bình yên như bức tranh Việt Bắc trong đêm? Nỗi lo không làm cho những vần thơ tả cảnh mất đi nét đẹp lung linh trong sáng - điều đó thể hiện con người bác, tâm hồn thơ và tâm hồn lãnh tụ luôn hòa hợp.

"Cảnh khuya" là một trong những bài thơ hay nhất nói về Việt Bắc và là một trong những bài thể hiện tâm tư của Bác rõ ràng, sâu sắc nhất. Chỉ trong một bài thơ ngắn nét truyền thống và nét hiện đại song hành với nhau, mang rất đậm phong cách thơ Hồ Chí Minh.Có lẽ, ai đã từng một lần đến Việt Bắc sẽ cảm nhận bài thơ đầy đủ hơn, nhưng dù ta có đến đấy hay không, "Cảnh khuya" cũng vẫn giúp ta hình dung rõ cảnh vật Việt Bắc và hiểu được tấm lòng của Bác kính yêu trong những năm đầu kháng chiến gian nan. Bài thơ là một thành công lớn cả về nghệ thuật lẫn nội dung và chắc chắn sẽ ghi đậm dấu ấn trong mỗi người chúng ra về cái đẹp trong sáng của thiên nhiên Việt Bắc, về tấm lòng cao cả của vị lãnh tụ của dân tộc ta.