Tổng hợp câu hỏi ôn tập môn Vật Lí lớp 8

Khi có chuyển động trượt của vật này trên bề mặt của vật khác thì xuất hiện lực ma sát trượt.

Ví dụ: Một vật trượt trên mặt phẳng nghiêng, lực ma sát trượt xuất hiện cản trở chuyển động trượt của vật.

Khi có chuyển động lăn của vật này trên bề mặt của vật khác thì xuất hiện lực ma sát lăn.

Ví dụ:

Viên bi lăn trên máng nghiêng thì xuất hiện lực ma sát lăn.

Khi vật bị tác dụng bởi một lực song song với bề mặt tiếp xúc thì xuất hiện lực ma sát nghỉ, giúp giữ cho vật không trượt trên bề mặt tiếp xúc.

Ví dụ:

Khi kéo một vật trên mặt bàn, dù đã tác dụng lực kéo nhưng vật chưa chuyển động là do xuất hiện lực ma sát nghỉ giữa vật và mặt bàn giữ cho vật không trượt trên mặt bàn.

Áp lực là lực ép có phương vuông góc với mặt bị ép.

Ví dụ: Dùng ngón tay tác dụng lực ép vuông góc lên đầu vòi bình xịt dung dịch sát khuẩn. Lực ép này chính là áp lực.

Tác dụng của áp lực phụ thuộc vào cường độ của áp lực và diện tích bị ép.

Cụ thể: Tác dụng của áp lực càng lớn khi áp lực càng mạnh và diện tích bị ép càng nhỏ.

Ví dụ:

Đặt khối kim loại hình hộp chữ nhật lên mặt cát phẳng, áp lực làm cát bị lún xuống.

Áp lực lớn (2) thì cát lún xuống nhiều hơn khi áp lực nhỏ (1).

Diện tích bị ép nhỏ (3) thì cát lún xuống nhiều hơn khi diện tích bị ép lớn (1).

Công thức tính áp suất: $p=\frac{F}{S}$ trong đó:

+ p là áp suất, đơn vị là Niu tơn trên mét vuông ($N/m^2$)

+ F là áp lực tác dụng lên diện tích bị ép, đơn vị là Niu tơn (N)

+ S là điện tích bị ép, đơn vị là mét vuông ($m^2$)

Ví dụ: Tác dụng một áp lực 50N lên một diện tích 0,5 $m^2$thì áp suất là

$p=\frac{F}{S}=\frac{50}{0,5}=100\left(N/m^2\right)$

Áp suất là một đại lượng vật lý, được tính bằng độ lớn của áp lực trên một đơn vị diện tích bị ép.

Áp suất dùng để xác định tác dụng của áp lực lên mặt bị ép.

Đơn vị của áp suất là paxcan, kí hiệu là Pa. 1 Pa = 1 $N/m^2$

Ngoài ra, người ta còn sử dụng các đơn vị áp suất khác như atm, mmHg, cmHg…

Áp lực có đơn vị là Niu tơn, kí hiệu là N.

Chất lỏng gây ra áp suất theo mọi phương lên đáy bình, thành bình và các vật nằm trong lòng nó.

Ví dụ:

+ Đổ nước vào một bình có các lỗ ở đáy và thành bình được bịt bằng màng cao su mỏng. Các màng cao su bị phình ra, chứng tỏ nước gây ra áp suất lên cả đáy bình và thành bình.

+ Lấy một bình trụ thủy tinh có đĩa D tách rời làm đáy. Khi nhấn bình vào sâu trong nước rồi buông tay kéo sợi dây ra thì đĩa D vẫn không rời đáy, chứng tỏ nước gây ra áp suất lên các vật nằm trong lòng nó.

Công thức tính áp suất chất lỏng: p = d.h, trong đó:

+ p là áp suất ở đáy cột chất lỏng, đơn vị là Pa

+ d là trọng lượng riêng của chất lỏng, đơn vị là N/m3

+ h là độ sâu tính từ điểm tính áp suất đến mặt thoáng chất lỏng, đơn vị là m.

Ví dụ: Một thùng cao 1,2m chứa đầy nước, áp suất chất lỏng ở đáy thùng là:

p = d.h = 10000. 1,2 = 12000 Pa.

Bình thông nhau là bình có hai nhánh thông với nhau.

Ví dụ:

Xi phông ở chậu rửa mặt chính là một bình thông nhau.

Ấm nước có vòi là một bình thông nhau.

Trong bình thông nhau chứa cùng một chất lỏng đứng yên, các mặt thoáng của chất lỏng ở các nhánh khác nhau đều ở cùng một độ cao.

Máy thủy lực có cấu tạo gồm hai xilanh, một nhỏ, một to, được nối thông với nhau. Trong hai xilanh chứa đầy chất lỏng, thường là dầu. Hai xi lanh được đậy kín bằng hai pit – tông.

Khi tác dụng một lực f lên pít tông nhỏ có diện tích s, lực này gây ra áp suất p = f/s lên chất lỏng. Áp suất này được chất lỏng truyền nguyên vẹn tới pít - tông lớn có diện tích S và gây nên lực nâng F lên pít – tông này. F = p.S = $\frac{f.S}{s}$

Suy ra: .$\frac{F}{f}=\frac{S}{s}$

Như vậy, diện tích S lớn gấp bao nhiêu lần diện tích s thì lực F lớn gấp lực f bấy nhiêu lần. Nhờ đó mà ta có thể dùng tay nâng cả một chiếc ô tô. Người ta còn dùng máy nén thủy lực để nén các vật.

Trái Đất và mọi vật trên Trái Đất đều chịu tác dụng của áp suất khí quyển theo mọi phương.

Ví dụ:

Hút bớt không khí trong một vỏ hộp đựng sữa bằng giấy, ta thấy vỏ hộp bị bẹp theo nhiều phía do chịu áp suất khí quyển.

Áp suất khí quyển bằng áp suất của cột thủy ngân trong ống Tô – ri – xe – li.

Ống Tô – ri – xe – li.

Vì cột thủy ngân cao 76 cm = 0,76 m và thủy ngân có trọng lượng riêng d = 136000 N/m3 nên áp dụng công thức tính áp suất chất lỏng:

p = d.h = 136 000 x 0,76 = 103360 Pa.

Chú ý: Vì áp suất khí quyển bằng áp suất gây ra bởi cột thủy ngân trong ống nghiệm Tô – ri – xe – li, nên người ta còn dùng chiều cao của cột thủy ngân để diễn tả độ lớn của áp suất khí quyển. Do đó, người ta thường dùng đơn vị mmHg làm đơn vị đo áp suất khi quyển.

Khí quyển là lớp không khí dày hàng ngàn kilômet bao bọc quanh Trái Đất.

Vì không khí cũng có trọng lượng nên Trái Đất và mọi vật trên Trái Đất đều chịu áp suất của lớp không khí bao quanh Trái Đất. Áp suất này gọi là áp suất khí quyển.

Khi một vật bị nhúng vào một chất lỏng thì xuất hiện lực đẩy Ác – si – mét do chất lỏng tác dụng lên vật.

Ví dụ:

Tàu thủy có thể nổi trên mặt nước là nhờ lực đẩy Ác – si – mét do nước tác dụng lên tàu.

Lực đẩy Ác – si – mét có:

+ Điểm đặt tại vật

+ Phương thẳng đứng

+ Chiều từ dưới lên

+ Độ lớn phụ thuộc vào khối lượng riêng của chất lỏng và thể tích mà vật chiếm chỗ chất lỏng.

Công thức tính lực đẩy Ác – si – mét

FA = d.V, trong đó:

+ FA là lực đẩy Ác – si – mét

+ d là trọng lượng riêng của chất lỏng.

+ V là thể tích phần chất lỏng bị vật chiếm chỗ.

Lực đẩy Ác – si – mét có đơn vị Niu tơn, kí hiệu N.