Tổng hợp câu hỏi ôn tập môn Vật Lí lớp 8

Đường mà vật chuyển động vạch ra gọi là quỹ đạo chuyển động.

Tùy theo hình dạng quỹ đạo, ta có hai dạng chuyển động thường gặp là

+ Chuyển động thẳng: là chuyển động có quỹ đạo là đường thẳng.

+ Chuyển động cong: là chuyển động có quỹ đạo là đường cong.

Ví dụ về chuyển động thẳng

Ví dụ về chuyển động cong

Vận tốc là một đại lượng vật lý, độ lớn của vận tốc cho biết mức độ nhanh hay chậm của chuyển động. Vận tốc được xác định bằng độ dài quãng đường đi được trong một đơn vị thời gian.

Ví dụ:

Độ lớn vận tốc cho biết xe nào chạy nhanh hơn.

Công thức tính vận tốc: $v=\frac{S}{t}$

Trong đó:

v là vận tốc,

S là quãng đường đi được,

t là thời gian để đi hết quãng đường đó.

Ví dụ: Một ô tô đi hết quãng đường 120 km trong 2 giờ thì vận tốc của xe là

 $v=\frac{S}{t}=\frac{120}{2}60 (km/h).$

Độ lớn của vận tốc cho biết mức độ nhanh hay chậm của chuyển động.

Ví dụ:

Xe có vận tốc 120 km/h chuyển động nhanh hơn xe có vận tốc 110 km/s và nhanh hơn xe có vận tốc 100 km/h.

Đơn vị của vận tốc phụ thuộc vào đơn vị độ dài và đơn vị thời gian.

Đơn vị hợp pháp của vận tốc là m/s và km/h.

Đổi đơn vị: 1 m/s = 3,6 km/h; 1 km/h ≈ 0,28 m/s.

Ví dụ:

Người đi bộ có vận tốc khoảng 6km/h.

Người đi xe đạp có vận tốc 12km/h.

Ô tô có vận tốc 10 m/s.

Dụng cụ đo độ lớn vận tốc gọi là tốc kế (hay đồng hồ vận tốc)

Ví dụ:

Công thức tính quãng đường đi được là: S = v.t

Trong đó:

S là quãng đường,

v là vận tốc,

t là thời gian đi hết quãng đường đó.

Ví dụ: Một xe máy đi từ Hà Nội về Nam Định với vận tốc 40 km/h hết thời gian là 3 giờ. Quãng đường từ Hà Nội về Nam Định là S = v.t = 40 . 3 = 120 km.

Chuyển động đều là chuyển động mà vận tốc có độ lớn không thay đổi theo thời gian.

Ví dụ:

Chuyển động của đầu mũi kim đồng hồ là chuyển động đều.

Chuyển động không đều là chuyển động mà vận tốc có độ lớn thay đổi theo thời gian.

Ví dụ:

Chuyển động của tàu hỏa khi vào ga

Chuyển động của xe đạp khi lên dốc

Xe đạp đi xuống dốc

Vận tốc trung bình của một chuyển động không đều trên một quãng đường được tính bằng công thức:

$V_{tb} =\frac{S}{t}$ , trong đó:

S là quãng đường đi được,

t là thời gian để đi hết quãng đường đó.

Ví dụ: Một xe đạp đi lên một cái dốc dài 120 m hết 50 giây. Vận tốc trung bình của xe đạp là $V_{tb} =\frac{S}{t}=\frac{120}{50}=2,4\left(m/s\right)$

Khi biết vận tốc trung bình và thời gian chuyển động, ta cũng có thể xác định được quãng đường bằng công thức: $S=v_{tb}.t$

Lực là một đại lượng vật lý không những có độ lớn mà còn có phương và chiều. Một đại lượng vừa có độ lớn, vừa có phương và chiều là một đại lượng vectơ.

Để biểu diễn lực người ta dùng một mũi tên có:

- Gốc là điểm mà lực tác dụng lên vật, gọi là điểm đặt của lực.

- Phương và chiều trùng với phương và chiều của lực.

- Độ dài biểu thị cường độ (độ lớn) của lực theo một tỉ xích cho trước.

Ví dụ:

Lực kéo tác dụng vào một vật trên bàn nằm ngang.

Mũi tên có gốc tại vật, hay điểm đặt của lực tại vật, có phương nằm ngang, có chiều từ trái sang phải, độ dài mũi tên là biểu thị độ lớn của lực.

Vectơ lực được kí hiệu bằng chữ F có mũi tên ở trên: 

Ví dụ: Lực kéo theo phương ngang tác dụng lên vật nằm trên mặt bàn.

Cường độ của lực được kí hiệu bằng chữ F không có mũi tên ở trên: F

Ví dụ:

Lực kéo của xe ô tô có cường độ F = 1500 N

Trọng lực tác dụng lên quả cân 1 kg có cường độ F = 9,8 N.

Các đặc điểm của lực là:

- Điểm đặt của lực

- Phương

- Chiều

- Cường độ (Độ lớn)

Ví dụ:

Một lực 15N tác dụng lên xe lăn B. Các yếu tố của lực này được biểu diễn và kí hiệu như sau:

- Điểm đặt A

- Phương nằm ngang

- Chiều từ trái sang phải.

- Cường độ F = 15N.

Hai lực cân bằng là hai lực cùng đặt lên một vật, có cường độ bằng nhau, phương nằm trên cùng một đường thẳng, chiều ngược nhau.

Ví dụ:

Cuốn sách, lọ hoa, ly nước để trên mặt bàn đều đứng yên vì chịu tác dụng của các lực cân bằng.

Hai lực cân bằng có đặc điểm

- Về điểm đặt của lực: Có cùng điểm đặt (cùng tác dụng vào một vật).

- Về phương của lực: Có cùng phương.

- Về chiều của lực: ngược chiều nhau.

- Về cường độ: Có cường độ bằng nhau.

Dưới tác dụng của hai lực cân bằng, một vật đang đứng yên sẽ tiếp tục đứng yên.

Ví dụ:

Cuốn sách trên bàn chịu tác dụng của hai lực cân bằng là trọng lực và lực nâng của bàn, cuốn sách đang đứng yên sẽ tiếp tục đứng yên mãi.

Dưới tác dụng của các lực cân bằng, một vật đang chuyển động sẽ tiếp tục chuyển động thẳng đều. Chuyển động này được gọi là chuyển động theo quán tính.

Ví dụ:

Hích nhẹ để viên bi lăn trên mặt bàn nằm ngang nhẵn, dưới tác dụng của hai lực cân bằng, viên bi tiếp tục chuyển động thẳng đều.

Khi chịu lực tác dụng, mọi vật đều không thể thay đổi vận tốc đột ngột được vì mọi vật đều có quán tính.

Ví dụ: Khi đi xe máy, ô tô bắt đầu chuyển động thì không thể đạt ngay vận tốc lớn mà phải tăng dần; khi đang chuyển động mà phanh (thắng) gấp thì cũng không thể dừng lại ngay mà còn trượt tiếp một đoạn.

Quán tính là tính chất của mọi vật có xu hướng bảo toàn vận tốc cả về hướng và độ lớn.

Ví dụ:

Khi ô tô đột ngột rẽ phải, phần thân trên của hành khách trên xe có xu hướng chuyển động tiếp theo hướng của vận tốc cũ, do đó hành khách bị nghiêng về bên trái.

Lực ma sát xuất hiện để cản trở chuyển động và xuất hiện tại bề mặt tiếp xúc giữa các vật.

Ví dụ:

Khi bánh xe đạp đang quay, nếu bóp nhẹ phanh thì xuất hiện lực ma sát giữa má phanh và vành xe, làm cản trở chuyển động của xe, kết quả là xe chuyển động chậm dần và dừng lại.