Đề thi tuyển sinh vào lớp 6 môn Tiếng Việt THCS Vĩnh Yên (Vĩnh Phúc) năm học 2025-2026 (có đáp án)
9 câu hỏi
PHẦN I. MÔN TIẾNG VIỆT (10 điểm)
A. TRẮC NGHIỆM (6,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi bằng cách khoanh tròn vào chỉ một chữ cái A, B, C hoặc D đứng trước phương án trả lời đúng nhất.
(1) [...] “Vườn nhà ông tôi không chỉ mọc toàn hoa giấy. Phía sau dãy hàng rào rực rỡ kia là một cái mương nhỏ bao quanh vườn đầy cá lòng tong. Từng đàn cá nhỏ li ti cứ suốt ngày rủ nhau chui qua chui lại dưới những đám rong dại, bên trên dương xỉ mọc đầy.
(2) [...] Khoảng sân rộng chạy dài từ gốc me vào tận hiên nhà, đầu sân hoa cúc nở vàng. Hoa cúc nhiều màu, nhưng trong sân nhà ông tôi chỉ có vàng hoa cúc. Hoa cúc tươi tắn mà dịu dàng. Dãy hoa giấy đỏ xốn xang ngoài ngõ xa nhờ hoa cúc mà bớt phần gay gắt.”
(Trích Đi qua hoa cúc - Nguyễn Nhật Ánh)
“Vườn nhà ông tôi” có những loài hoa nào?
Hoa giấy, dương xỉ, me
Hoa giấy, hoa cúc
Hoa giấy, hoa cúc, dương xỉ
Hoa giấy, hoa cúc, me4
“Phía sau dãy hàng rào rực rỡ kia” là cái gì?
Một cái mương nhỏ
Một khoảng sân rộng
Một hàng me
Dãy hoa giấy đỏ
Nhờ đâu mà “dãy hoa giấy đỏ xốn xang ngoài ngõ xa” bớt phần gay gắt?
Gốc me
Hoa cúc
Sắc nắng chói chang
Dương xỉ mọc đầy
Hoa cúc trong sân nhà ông có những đặc điểm gì?
Màu vàng, tươi tắn mà dịu dàng
Màu đỏ, tươi tắn mà dịu dàng
Nhiều màu, tươi tắn mà dịu dàng
Màu vàng, rực rỡ mà dịu dàng
Các câu trong đoạn văn (2) liên kết với nhau bằng cách nào?
Thay thế từ ngữ
Dùng từ ngữ nối
Lặp từ ngữ
Thay thế từ ngữ và dùng từ ngữ nối
Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong câu văn: “Từng đàn cá nhỏ li ti cứ suốt ngày rủ nhau chui qua chui lại dưới những đám rong dại, bên trên dương xỉ mọc đầy.”?
Điệp từ, điệp ngữ
So sánh, điệp từ
So sánh, nhân hóa
Nhân hóa, điệp từ
B. TỰ LUẬN (4,0 điểm)
a) Xác định chủ ngữ, vị ngữ và trạng ngữ (nếu có) trong câu sau:
Những cành hoa đại cổ thụ tỏa hương thơm, những gốc thông già hàng năm, sáu thế kỉ che mát cho con cháu về thăm đất Tổ.
b) Hãy chỉ ra lỗi sai trong câu dưới đây và viết lại câu sau khi đã sửa.
Bác Hồ, vị lãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc Việt Nam.
a. Phân tích cấu tạo:
Chủ ngữ 1: Những cành hoa đại cổ thụ
Vị ngữ 1: tỏa hương thơm
Chủ ngữ 2: những gốc thông già hàng năm, sáu thế kỉ
Vị ngữ 2: che mát cho con cháu về thăm đất Tổ.
(Đây là câu ghép không dùng từ nối, ngăn cách bằng dấu phẩy).
b. Sửa lỗi:
Lỗi sai: Câu thiếu vị ngữ (mới chỉ có cụm danh từ làm chủ ngữ).
Viết lại: "Bác Hồ là vị lãnh tụ muôn vàn kính yêu của dân tộc Việt Nam." (Thêm từ "là" để tạo thành câu định nghĩa).
Cho đoạn thơ:
“Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.”
(Trích Đồng chí - Chính Hữu)
a) Xác định các động từ và đại từ có trong đoạn thơ trên.
b) Trong các từ in đậm ở đoạn thơ trên, từ nào được dùng theo nghĩa gốc, từ nào được dùng theo nghĩa chuyển?
a. Phân loại từ:
Động từ: rách, vá, cười, nắm, lấy.
Đại từ: anh, tôi.
b. Nghĩa của từ:
Nghĩa gốc: Miệng, Chân (chỉ bộ phận trên cơ thể người).
Nghĩa chuyển: Áo (trong "vai áo" - bộ phận của vật) hoặc nếu đề bài in đậm từ "vai" thì "vai" là nghĩa chuyển (từ vai người sang vai áo).
“Không có gì tự đến đâu con
Quả muốn ngọt phải tháng ngày tích nhựa
Hoa sẽ thơm khi trải qua nắng lửa
Mùa bội thu trải một nắng hai sương.
Không có gì tự đến, dẫu bình thường
Phải bằng cả đôi tay và nghị lực
Như con chim suốt ngày chọn hạt
Năm tháng bao dung nhưng khắc nghiệt lạ kỳ.”
(Trích Không có gì tự đến đâu con - Nguyễn Đăng Tấn)
Em hãy viết một đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc của mình về đoạn thơ trên.
Dàn ý
1. Mở đoạn:
- Giới thiệu đoạn thơ và chủ đề (sự nỗ lực trong cuộc sống).
2. Thân đoạn:
- Hiểu được quy luật thiên nhiên: Quả ngọt, hoa thơm không tự nhiên mà có, đều phải trải qua quá trình tích tụ nhựa sống, chịu đựng nắng lửa ("nắng hạ", "sương đêm").
- Liên hệ đến con người: Những thành quả hay hạnh phúc bình thường nhất cũng cần đến "đôi tay" (lao động) và "nghị lực" (ý chí).
- Hình ảnh so sánh "như con chim suốt ngày chọn hạt" gợi sự kiên trì, nhẫn nại.
3. Kết đoạn:
- Bài học về lòng biết ơn và ý thức tự lập, không ỷ lại.
Bài làm tham khảo
Đoạn thơ của nhà thơ Nguyễn Đăng Tấn là một lời nhắn nhủ đầy tâm huyết, khơi gợi trong lòng người đọc nhiều rung cảm sâu sắc về giá trị của sự nỗ lực trong cuộc sống. Tác giả đã mượn những hình ảnh ẩn dụ từ thiên nhiên như "quả ngọt", "hoa thơm", "mùa bội thu" để khẳng định một chân lý giản dị nhưng vô cùng thấm thía: mọi thành quả tốt đẹp trên đời đều không tự nhiên mà có. Tôi đặc biệt ấn tượng với cách nhà thơ đối lập giữa cái "ngọt", cái "thơm" với "nắng lửa", "tích nhựa" và "một nắng hai sương". Những hình ảnh ấy giúp tôi thấu hiểu rằng đằng sau mỗi vinh quang là cả một quá trình bền bỉ, là mồ hôi và cả những gian truân. Đoạn thơ không chỉ là lời chiêm nghiệm mà còn là một bài học giáo dục ý chí mạnh mẽ. Khi đọc đến câu "Phải bằng cả đôi tay và nghị lực", tôi cảm thấy một sự thôi thúc mạnh mẽ về trách nhiệm của bản thân đối với cuộc đời mình. Cuộc sống vốn dĩ "bao dung nhưng khắc nghiệt", thời gian sẽ không đợi chờ ai, và nếu không giống như "chú chim suốt ngày chọn hạt" – cần mẫn và kiên trì – chúng ta sẽ chẳng thể gặt hái được gì. Lời thơ nhẹ nhàng như một lời tâm tình của cha dành cho con, nhưng sức lan tỏa của nó lại vô cùng lớn lao, nhắc nhở tôi phải luôn trân trọng công lao của những người đi trước và không ngừng rèn luyện ý chí để tự mình tạo nên những "mùa bội thu" cho riêng mình.
