Đề thi tuyển sinh vào lớp 6 môn Tiếng Việt THCS Nguyễn Tất Thành (Hà Nội) năm học 2025-2026 (có đáp án)
11 câu hỏi
Đọc văn bản sau, trả lời câu hỏi hoặc thực hiện yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
SÔNG LAM QUÊ EM
(Trích)
(1) Sông Lam nước xanh biêng biếc
Ôm vào lòng quê hương em
Bốn mùa nước soi đáy mắt
Vang những điệu hò dịu êm
(2) Bên bờ bãi mía bãi dâu
Xanh non suốt ngày ca hát
Giữa sông phù sa bồi đắp
Chiều chiều hiện trắng cánh cò
(3) Khi có bình minh vừa ửng
Mặt sông ánh một màu hồng
Con thuyền giương buồm rẽ nước
Đón đưa mọi người sang sông [...]
(4) Sông mang hạnh phúc bình yên
Cho những đàn cò áo trắng
Sông mang phù sa đỏ nặng
Cho người trồng lúa trồng ngô
Sông mang đến những chuyến đò
Chở ấm áp đầy tôm cá
(5) Ơi dòng sông Lam thân thương!
Sông là niềm thương nỗi nhớ
Của người dân quê em đó
Ơi dòng sông Lam thân thương!
(Lâm Ngọc Quỳnh Anh, Chiếc bánh tràng, NXB Kim Đồng, 2022, trang 33-35)
Tự hào, yêu mến và gắn bó tha thiết với dòng sông Lam quê hương
Biết ơn vì dòng sông Lam quê hương đã mang đến cho người dân nơi đây nhiều lợi ích
Nhớ tha thiết dòng sông Lam quê hương – nơi đã gắn liền với những kỉ niệm tuổi thơ của tác giả
Ngỡ ngàng trước sự thay đổi của dòng sông Lam quê hương
Đáp án:A. Tự hào, yêu mến và gắn bó tha thiết với dòng sông Lam quê hương.
biêng biếc
đón đưa
bình yên
ấm áp
Đáp án:B. đón đưa (Đây là từ chỉ hành động di chuyển/phục vụ, các từ còn lại là tính từ).
(1,0 điểm)
- Từ “mặt” trong câu thơ “Mặt sông ánh một màu hồng” có nghĩa là gì?
……………………………………………………………………………………….
- Trong “mặt giấy”, “gặp mặt”, “lên mặt”, “vắng mặt”, từ “mặt” nào có nghĩa giống nhất với từ “mặt” trong “mặt sông”?
……………………………………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………….
- Nghĩa của từ "mặt" trong "mặt sông": Chỉ bề mặt trên cùng của khối nước (sông), phần tiếp giáp với không khí. Đây là nghĩa chuyển theo phương thức ẩn dụ (dựa trên sự tương đồng về bề mặt phẳng, rộng).
- Từ có nghĩa giống nhất:Mặt giấy. (Cả hai đều chỉ bề mặt phẳng, rộng của một vật).
(1,0 điểm) Nêu tác dụng của biện pháp điệp ngữ được sử dụng trong khổ thơ sau:
Sông mang hạnh phúc bình yên
Cho những đàn cò áo trắng
Sông mang phù sa đỏ nặng
Cho người trồng lúa trồng ngô
Sông mang đến những chuyến đò
Chở ấm áp đầy tôm cá
- Biện pháp điệp ngữ: Lặp lại cụm từ "Sông mang".
- Tác dụng:
+ Về nội dung: Nhấn mạnh những giá trị, lợi ích to lớn và sự trù phú mà dòng sông Lam mang lại cho cuộc sống con người (phù sa, tôm cá, hạnh phúc). Khẳng định sông Lam như người mẹ hiền từ, bao dung.
+ Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu dàn trải, thiết tha, dạt dào như dòng nước; tăng sức biểu cảm cho lời thơ.
(1,0 điểm) Chọn một hình ảnh miêu tả dòng sông Lam trong văn bản mà em thích nhất, viết khoảng 3 câu văn chia sẻ cảm nhận của em về cái hay, cái đẹp của hình ảnh thơ đó.
(Gợi ý chọn hình ảnh "chiều chiều hiện trắng cánh cò")
- Đoạn văn tham khảo: Em rất thích hình ảnh "Chiều chiều hiện trắng cánh cò" trong bài thơ. Hình ảnh này gợi lên một không gian thanh bình, yên ả đặc trưng của làng quê miền Trung bên dòng sông Lam. Sự đối lập giữa sắc trắng tinh khôi của cánh cò trên nền xanh của bãi mía dâu tạo nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp, đầy sức sống.
Đọc văn bản sau, trả lời câu hỏi hoặc thực hiện yêu cầu từ câu 6 đến câu 10:
ĐỌC SÁCH “XÓM BỜ GIẬU” – NHỮNG KÍ ỨC NUÔI DƯỠNG TÂM HỒN
(Trích)
Lấp lánh những áng văn nuôi dưỡng tâm hồn
“Xóm Bờ Giậu” được tác giả chăm chút với những trang viết đẹp, đọc lên thấy mênh mang một không gian thiên nhiên đầy sức sống. Tác phẩm cũng không chỉ miêu tả thiên nhiên, mỗi câu chuyện của nhà văn còn là một lời rủ rỉ tâm tình về cuộc sống.
Yêu trẻ để viết cho trẻ
Phải yêu trẻ và kiên trì lắm, cũng như hẳn là phải yêu cái phần trẻ thơ trong chính mỗi người trưởng thành mới có thể sắm vai các nhân vật, để mở ra cả thế giới phong phú giúp bồi đắp tâm hồn trẻ. Các nhân vật trong “Xóm Bờ Giậu”, dưới ngòi bút của nhà văn Trần Đức Tiến, được tái tạo với những hình dung mới, mang góc nhìn sinh động, hài hước của trẻ thơ. Ngôn ngữ của nhân vật, tình tiết câu chuyện cũng được nhà văn chú ý gây dựng sao cho gần gũi, thu hút độc giả nhỏ - một thế hệ độc giả mới có nhiều sự chi phối trong thời đại số. Bên cạnh nguồn cảm hứng không vơi cạn về thế giới tự nhiên, bài học về cuộc sống: chuyện ứng xử nhân hậu, lối sống ngay thẳng nghĩa tình, ý nghĩa sự sống... cũng được nhà văn khéo léo lồng ghép.
Có thể nói “Xóm Bờ Giậu” của nhà văn Trần Đức Tiến là một cách nuôi dưỡng lòng yêu tiếng Việt của trẻ.
(Theo Cao Giang, https://nhandan.vn/doc-sach-xom-bo-giau-nhung-ky-uc-nuoi-duong-tam-hon-post730148.html)
(0,5 điểm) Dòng nào dưới đây phản ánh đúng thông tin chính của văn bản “Đọc sách ‘Xóm Bờ Giậu’ – những kỉ ước nuôi dưỡng tâm hồn”?
Trình bày đặc sắc về nghệ thuật và nội dung tập truyện “Xóm Bờ Giậu” của tác giả Trần Đức Tiến.
Nêu lên hoàn cảnh nhà văn Trần Đức Tiến sáng tác tập truyện “Xóm Bờ Giậu”.
Bày tỏ cảm xúc về các nhân vật trong tập truyện “Xóm Bờ Giậu” của tác giả Trần Đức Tiến.
Trình bày những lí do độc giả yêu thích tập truyện “Xóm Bờ Giậu” của tác giả Trần Đức Tiến.
Đáp án:A. Trình bày đặc sắc về nghệ thuật và nội dung tập truyện “Xóm Bờ Giậu” của tác giả Trần Đức Tiến.
(0,5 điểm) Văn bản trên triển khai ý tưởng và thông tin theo cách nào?
Theo trật tự thời gian
Theo trật tự không gian
Theo tầm quan trọng của nội dung trình bày
Kết hợp trật tự thời gian và không gian
Đáp án:C. Theo tầm quan trọng của nội dung trình bày (Triển khai theo các luận điểm chính: Nội dung tâm hồn -> Nghệ thuật xây dựng nhân vật -> Ý nghĩa giáo dục).
(0,5 điểm) Dấu gạch ngang được sử dụng trong câu văn: “Ngôn ngữ của nhân vật, tình tiết câu chuyện cũng được nhà văn chú ý gây dựng sao cho gần gũi, thu hút độc giả nhỏ - một thế hệ độc giả mới có nhiều sự chi phối trong thời đại số.” có công dụng gì?
Công dụng: Dùng để đánh dấu phần chú thích, giải thích thêm cho cụm từ "độc giả nhỏ" phía trước.
(0,5 điểm) Hình ảnh kèm theo có vai trò như thế nào trong việc thể hiện nội dung văn bản?
Vai trò: Hình ảnh minh họa (thường là bìa sách hoặc minh họa nhân vật) giúp người đọc dễ hình dung, tăng tính trực quan, sinh động và thu hút sự chú ý, giúp thông tin về cuốn sách trở nên chân thực hơn.
(1,0 điểm) Sau khi đọc văn bản “Đọc sách ‘Xóm Bờ Giậu’ – những kỉ ức nuôi dưỡng tâm hồn”, em rút ra những kinh nghiệm gì cho bản thân khi viết bài giới thiệu sách?
- Kinh nghiệm rút ra khi viết bài giới thiệu sách:
+ Cần có tiêu đề hấp dẫn, tóm lược được tinh thần cuốn sách.
+ Giới thiệu được cả giá trị nội dung (cốt truyện, ý nghĩa) và giá trị nghệ thuật (ngôn ngữ, cách xây dựng nhân vật).
+ Nêu cảm nhận cá nhân và đánh giá về tác động của cuốn sách đối với người đọc.
+ Bố cục rõ ràng, mạch lạc, sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh.
(3,0 điểm) Để tôn vinh nét đẹp văn hóa của học sinh Thủ đô trong môi trường học đường, Trường THCS và THPT Nguyễn Tất Thành phát động phong trào “Lời chào của em” dưới nhiều hình thức: tổ chức cuộc thi thiết kế poster tuyên truyền, thực hiện nói lời chào ấm áp với thầy cô, bạn bè... vào đầu giờ học buổi sáng và buổi chiều...
Em có tán thành việc học sinh luôn biết chào hỏi mọi người trong môi trường học đường không? Hãy viết một đoạn văn (khoảng 10 câu) nêu ý kiến của em.
Dàn ý
1. Mở đoạn: Nêu quan điểm cá nhân (Tán thành hoàn toàn với việc học sinh luôn chào hỏi trong môi trường học đường).
2. Thân đoạn:
- Ý nghĩa của lời chào: "Lời chào cao hơn mâm cỗ", là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện sự tôn trọng với thầy cô và sự thân thiện với bạn bè.
- Tác dụng: Giúp gắn kết tình cảm giữa người với người, xóa tan khoảng cách, tạo ra một môi trường học tập ấm áp, hạnh phúc.
- Phản đề: Một số bạn còn ngại ngùng hoặc coi nhẹ việc chào hỏi, dẫn đến sự xa cách, thiếu lễ phép.
- Liên hệ phong trào: Phong trào "Lời chào của em" là cơ hội để mỗi học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp và đạo đức.
3. Kết đoạn: Khẳng định lại giá trị của lời chào và quyết tâm thực hiện để xứng đáng là học sinh văn minh.
Đoạn văn tham khảo
Trong môi trường học đường, em hoàn toàn tán thành việc học sinh luôn biết chào hỏi mọi người, bởi lời chào không chỉ là một nghi thức giao tiếp mà còn là thước đo đạo đức của mỗi cá nhân. Trước hết, lời chào thể hiện sự tôn trọng tuyệt đối của học sinh đối với thầy cô giáo – những người lái đò thầm lặng. Bên cạnh đó, lời chào ấm áp giữa bạn bè với nhau giúp xóa tan sự xa cách, tạo nên một cộng đồng học sinh thân thiện và đoàn kết. Việc thực hiện phong trào "Lời chào của em" không chỉ tôn vinh nét đẹp văn hóa của học sinh Thủ đô mà còn góp phần xây dựng "Trường học hạnh phúc". Một câu chào buổi sáng có thể tiếp thêm năng lượng tích cực cho cả người nói và người nghe suốt cả ngày dài. Ngược lại, nếu thiếu đi lời chào, môi trường học đường sẽ trở nên khô khan và thiếu đi sự gắn kết tình thân. Vì vậy, mỗi chúng ta hãy rèn luyện thói quen chào hỏi một cách tự nhiên và chân thành nhất. Lời chào chính là chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa của sự tử tế và văn minh trong cuộc sống.
