Đề thi tuyển sinh vào lớp 6 môn Tiếng Việt THCS Nguyễn Hồng Lễ (TP Sầm Sơn-Thanh Hóa) năm học 2025-2026 (có đáp án)
8 câu hỏi
I. PHẦN TRẮC NGHIỆM (5 điểm)
Khoanh tròn vào chữ cái đứng trước đáp án đúng.
(1 điểm). Dòng nào chỉ gồm các danh từ?
học sinh, mùa hè, nóng nực, cánh diều, hoa phượng
học sinh, mùa hè, buổi chiều, thả diều, hoa phượng
học sinh, mùa hè, buổi chiều, cánh diều, hoa phượng
học sinh, mùa hè, thả diều, cánh đồng, hoa phượng
Dòng C gồm các danh từ chỉ người (học sinh), thời gian (mùa hè, buổi chiều) và vật thể (cánh diều, hoa phượng), không chứa động từ hay tính từ sai phạm như các phương án khác.
(1 điểm). Trong câu "Lòng nhân ái là điều quý giá trong cuộc sống", tiếng "nhân" trong câu này không cùng nhóm nghĩa với tiếng "nhân" nào trong các từ sau?
nhân viên
nhân hậu
nhân đạo
nhân nghĩa
“Nhân” trong “nhân ái” nghĩa là lòng thương người; các từ “nhân hậu, nhân đạo, nhân nghĩa” cùng nhóm nghĩa. “Nhân viên” có nghĩa “người”, thuộc nghĩa khác.
(1 điểm). Câu văn "Mỗi chiếc lá rơi là một lời thì thầm nhẹ nhàng của mùa thu" có sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?
Nhân hoá, so sánh, điệp ngữ
Nhân hoá, điệp ngữ
Điệp ngữ, so sánh
So sánh, nhân hoá
Có cả so sánh (“lá rơi là một lời thì thầm”) và nhân hoá (lá biết “thì thầm nhẹ nhàng”).
(1 điểm). Chọn cặp kết từ phù hợp để hoàn chỉnh câu dưới đây:
"................ trời mưa rất to ............ em vẫn đi học đúng giờ."
Chẳng những ... mà
Mặc dù ... nhưng
Nếu ... thì ...
Nhờ ... mà ...
Dùng cặp quan hệ từ “mặc dù… nhưng…” để thể hiện sự tương phản giữa hai vế câu.
(1 điểm). Dòng nào dưới đây chưa phải là câu?
Mặt nước loang loáng như gương.
Mặt nước loang loáng như gương chiếu.
Những bông hoa hồng thơm ngát ấy
Những bông hoa hồng thơm ngát ấy đang đua nhau khoe sắc trong vườn.
Dòng C chỉ là cụm danh từ (chủ ngữ), chưa có vị ngữ nên chưa tạo thành câu hoàn chỉnh.
II. PHẦN TỰ LUẬN (15 điểm)
(3 điểm).
a) Xác định thành phần câu và cho biết câu sau là câu đơn hay câu ghép?
Dưới mái trường thân yêu ấy, thầy cô không chỉ truyền đạt kiến thức mà thầy cô còn dạy chúng em những bài học làm người sâu sắc.
b) Đặt 1 câu với từ mắt mang nghĩa gốc, 1 câu với từ mắt mang nghĩa chuyển.
a) Xác định thành phần:
Trạng ngữ: Dưới mái trường thân yêu ấy
Vế 1: thầy cô (Chủ ngữ 1) / không chỉ truyền đạt kiến thức (Vị ngữ 1)
Vế 2: thầy cô (Chủ ngữ 2) / còn dạy chúng em những bài học làm người sâu sắc (Vị ngữ 2)
Kiểu câu: Đây là câu ghép (hai vế câu nối với nhau bằng cặp quan hệ từ "không chỉ... mà...").
b) Đặt câu với từ "mắt":
Nghĩa gốc: Đôi mắt của bé tròn xoe và đen láy. (Mắt là cơ quan thị giác).
Nghĩa chuyển: Những mắt tre cứng cáp vươn lên giữa vườn. (Hoặc: Na đã mở mắt).
(4 điểm).Viết về cửa sổ của ngôi nhà thân thương, nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn có những câu thơ sau:
Cửa sổ là mắt của nhà
Nhìn lên trời rộng, nhìn ra sông dài.
Cửa sổ là bạn của người
Giơ lưng che cả khoảng trời gió mưa.
Đoạn thơ trên đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Biện pháp đó đã góp phần giúp em cảm nhận được điều gì về tình cảm của tác giả với ngôi nhà?
Biện pháp nghệ thuật: So sánh (Cửa sổ là mắt của nhà, là bạn của người) và Nhân hoá (Giơ lưng che cả khoảng trời).
Cảm nhận: Tác giả coi cửa sổ không chỉ là một phần vô tri của ngôi nhà mà như một người bạn thân thiết, một thành viên có tâm hồn. Qua đó, ta thấy được tình yêu gắn bó sâu sắc, sự trân trọng và sự ấm áp mà nhà thơ dành cho tổ ấm của mình. Ngôi nhà trở nên sinh động, có sự chở che và đồng cảm với con người.
(8 điểm). Cho đoạn thơ sau:
"Chiều kéo lên một mảng trời màu biển:
Mây trắng giăng – bao con sóng vỗ bờ.
Diều no gió – những cánh buồm hiển hiện.
Biển trên trời! Em bé bỗng reo to."
Em hãy viết một đoạn văn (khoảng 20 dòng) tả cảnh trời chiều theo ý của đoạn thơ trên.
Dàn ý
1. Mở đoạn:
- Giới thiệu không gian buổi chiều với vẻ đẹp lạ lẫm, huyền ảo (bầu trời như mặt biển bao la).
2. Thân đoạn:
- Màu sắc: Bầu trời nhuộm màu xanh biếc của biển cả ("mảng trời màu biển").
- Hình ảnh mây: Những dải mây trắng bồng bềnh được tưởng tượng như những con sóng đang vỗ bờ.
- Hình ảnh cánh diều: Những chiếc diều no gió bay cao giống như những cánh buồm đang ra khơi giữa đại dương không trung.
- Cảm xúc: Sự ngạc nhiên, thích thú của em bé khi phát hiện ra một "đại dương" ngay trên đầu mình qua tiếng reo to.
3. Kết đoạn:
- Nhận xét về trí tưởng tượng phong phú và vẻ đẹp yên bình, kì diệu của thiên nhiên trong mắt trẻ thơ.
Bài làm tham khảo
Chiều buông xuống, bầu trời như được nhuộm một màu xanh thẳm, trong trẻo như mặt biển rộng. Ở phía chân trời, những áng mây trắng nhẹ nhàng trôi, trải dài thành từng dải mềm mại như những con sóng đang lăn tăn vỗ bờ. Ánh nắng cuối ngày không còn gay gắt mà dịu lại, phủ lên không gian một lớp sáng vàng nhạt, khiến cảnh vật trở nên êm đềm và thơ mộng hơn. Gió chiều thổi nhẹ, làm những đám mây như chuyển động chậm rãi, tạo cảm giác bầu trời đang thở. Trên cao, những cánh diều bay lượn, no gió, nghiêng mình trong nắng, trông xa như những cánh buồm nhỏ giữa đại dương bao la. Tiếng trẻ con vui đùa vang lên dưới sân, hòa cùng tiếng gió xào xạc tạo nên bản nhạc quen thuộc của buổi chiều quê. Nhìn lên bầu trời, em bất giác cảm thấy như đang đứng trước một “biển trời” rộng lớn, vừa hùng vĩ vừa gần gũi. Cảnh vật lúc này thật bình yên, khiến lòng người cũng trở nên nhẹ nhõm. Một em bé ngước nhìn lên cao, bất ngờ reo vui khi thấy những cánh diều chao nghiêng giữa nền trời xanh. Tiếng reo ấy làm không gian thêm rộn ràng, phá tan sự tĩnh lặng của buổi chiều. Trời chiều không chỉ đẹp mà còn gợi lên trong em cảm giác tự do và ước mơ bay xa như những cánh diều đang lướt gió.
