Bài giảng Toán 9 Khái niệm phương trình và hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn
Bài giảng

Bài giảng Toán 9 Khái niệm phương trình và hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn

Quý Đại Lê
Quý Đại Lê
ToánLớp 933 lượt thi
29 câu hỏi
1.Slide nội dung
• 1 điểm
CHƯƠNG I. PHƯƠNG TRÌNH VÀ HỆ HAI
 PHƯƠNG TRÌNH BẬC NHẤT HAI ẨN

BÀI 1. KHÁI NIỆM PHƯƠNG TRÌNH VÀ
 HỆ HAI PHƯƠNG TRÌNH BẬC NHẤT
 HAI ẨN
2.Slide nội dung
• 1 điểm
1. Phương trình bậc nhất hai ẩn
 1
NỘI DUNG
BÀI HỌC
 2. Hệ hai phương trình bậc nhất
 2
 hai ẩn
3.Slide nội dung
• 1 điểm
01
PHƯƠNG TRÌNH
BẬC NHẤT HAI ẨN
4.Slide nội dung
• 1 điểm
q HĐ1: Câu “Quýt, cam mười bảy quả

 tươi” có nghĩa là tổng số cam và số quýt

 là 17. Hãy viết hệ thức với hai biến 𝑥 và

 𝑦 biểu thị giả thiết này.

 Giải:
Hệ thức với hai biến 𝒙 và 𝒚 biểu thị giả thiết trên là

 𝒙 + 𝒚 = 𝟏𝟕
5.Slide nội dung
• 1 điểm
q HĐ2: Tương tự, hãy viết hệ thức với hai biến 𝑥 và 𝑦 biểu thị giả thiết

 cho bởi các câu thơ thứ ba, thứ tư và thứ năm.

 Giải:

- Một quả quýt được chia làm 3 miếng hay đại lượng biểu thị là 3𝑥.

- Một quả cam được chia làm 10 miếng hay đại lượng biểu thị là 10𝑦.

- Biểu thức liên hệ là: 3𝑥 + 10𝑦 = 100.
6.Slide nội dung
• 1 điểm
Khái niệm phương trình bậc nhất hai ẩn
 • Phương trình bậc nhất hai ẩn 𝑥 và 𝑦 là hệ thức dạng

 𝑎𝑥 + 𝑏𝑦 = 𝑐, (1)

 Trong đó 𝑎,𝑏 và 𝑐 là các số đã biết (𝑎 ≠ 0 hoặc 𝑏 ≠ 0).

 • Nếu tại 𝑥 = 𝑥0 và 𝑦 = 𝑦0 ta có 𝑎𝑥0 + 𝑏𝑦0 = 𝑐 là một khẳng định

 đúng thì cặp số (𝑥0 ;𝑦0 ) được gọi là một nghiệm của phương

 trình (1).
7.Slide nội dung
• 1 điểm
Ví dụ 1.

a) Trong các hệ thức 4𝑥 + 3𝑦 = 5; 0𝑥 + 𝑦 = −1; 0𝑥 + 0𝑦 = 3, hệ thức nào là phương trình
bậc nhất hai ẩn? Hệ thức nào không là phương trình bậc nhất hai ẩn?
b) Trong các cặp số (2;−1) và (1;0), cặp số nào là nghiệm của phương trình 4𝑥 + 3𝑦 = 5?

 Giải:

a) Cả ba hệ thức đều có dạng 𝑎𝑥 + 𝑏𝑦 = 𝑐. Nhưng chỉ có hai hệ thức 4𝑥 + 3𝑦 = 5 và 0𝑥
𝑦 = −1 thoả mãn điều kiện 𝑎 ≠ 0 hoặc 𝑏 ≠ 0 nên là phương trình bậc nhất hai ẩn.
Hệ thức 0𝑥 + 0𝑦 = 3 có 𝑎 = 𝑏 = 0, không thoả mãn điều kiện trên nên hệ thức đó không phải
là phương trình bậc nhất hai ẩn.
8.Slide nội dung
• 1 điểm
VÍ DỤ 1

a) Trong các hệ thức 4𝑥 + 3𝑦 = 5; 0𝑥 + 𝑦 = −
1; 0𝑥 + 0𝑦 = 3, hệ thức nào là phương trình bậc
nhất hai ẩn? Hệ thức nào không là phương
trình bậc nhất hai ẩn?
b) Trong các cặp số (2;−1) và (1;0), cặp số nào
là nghiệm của phương trình 4𝑥 + 3𝑦 = 5?
9.Slide nội dung
• 1 điểm
VÍ DỤ 1
b) Cặp số (2; −1) là một nghiệm của phương
 trình 4𝑥 + 3𝑦 = 5, vì
 4. 2 + 3.(−1) = 5
 Cặp số (1; 0) không là nghiệm của phương
 trình 4𝑥 + 3𝑦 = 5, vì
 4.1 + 3.0 = 4 ≠ 5
2048.vn

Học thông minh hơn mỗi ngày

Xem toàn bộ 29 câu hỏi và nhiều hơn nữa với tài khoản miễn phí

Tạo đề thi
Tổ chức kiểm tra
Báo cáo chấm điểm tự động
Bạn đã có tài khoản?
10.Slide nội dung
• 1 điểm
Luyện tập 1
Hãy viết một phương trình bậc nhất hai ẩn và chỉ
ra một nghiệm của nó.

 Giải:
Phương trình bậc nhất hai ẩn: 2𝑥−𝑦 = 3 có một nghiệm là (2;1).
11.Slide nội dung
• 1 điểm
Ví dụ 2. Giả sử (𝑥; 𝑦) là nghiệm của phương trình bậc nhất hai ẩn 𝑥 + 2𝑦 = 5.

 a) Hoàn thành bảng sau đây:

 𝑥 −2 −1 0 ? ?
 𝑦 ? ? ? 1 2
 Từ đó suy ra 5 nghiệm của phương trình đã cho.
 b) Biểu diễn 𝑦 theo 𝑥. Từ đó cho biết phương trình đã cho có bao nhiêu nghiệm?

 Giải: a) Ta có:

 𝑥 −2 −1 0 3 1
 7 5
 𝑦 3 1 2
 2 2
 7 5
 Vậy 5 nghiệm của phương trình đã cho là: −2; , (−1; 3), 0, , (3; 1), (1; 2).
 2 2
12.Slide nội dung
• 1 điểm
Ví dụ 2. Giả sử (𝑥; 𝑦) là nghiệm của phương trình bậc nhất hai ẩn 𝑥 + 2𝑦 = 5.

 a) Hoàn thành bảng sau đây:

 𝑥 −2 −1 0 ? ?
 𝑦 ? ? ? 1 2
 Từ đó suy ra 5 nghiệm của phương trình đã cho.
 b) Biểu diễn 𝑦 theo 𝑥. Từ đó cho biết phương trình đã cho có bao nhiêu nghiệm?
 5−𝑥
 b) Ta có 𝑦 =
 Giải: 2

 Với mỗi giá trị 𝑥 tuỳ ý cho trước, ta luôn tìm được một giá trị 𝑦 tương ứng.
 Do đó phương trình đã cho có vô số nghiệm.

 Chú ý: Mỗi phương trình bậc nhất hai ẩn đều có vô số nghiệm.
13.Slide nội dung
• 1 điểm
Viết nghiệm và biểu diễn hình học tất cả các nghiệm của mỗi phương trình
Ví dụ 3.
 bậc nhất hai ẩn sau: a) 𝑥 + 2𝑦 = 3 b) 0𝑥 + 𝑦 = −2 c) 𝑥 + 0𝑦 = 3

 Giải:

 a) Xét phương trình 𝑥 + 2𝑦 = 3 (1)
 Ta viết (1) dưới dạng 𝑦 = −0,5𝑥 + 1,5. Mỗi cặp số (𝑥; −0,5𝑥 + 1,5) với 𝑥 𝜖 𝑅 tuỳ ý, là
 một nghiệm của (1).
 Khi đó ta nói phương trình (1) có nghiệm (tổng quát) là:
 (𝑥; −0,5𝑥 + 1,5) với 𝑥 𝜖 𝑅 tuỳ ý
 Mỗi nghiệm này là toạ độ của một điểm thuộc đường thẳng 𝑦 = −0,5𝑥 + 1,5
 Ta cũng gọi đường thẳng này là đường thẳng 𝑑: 𝑥 + 2𝑦 = 3.
14.Slide nội dung
• 1 điểm
Ví dụ 3.
 Viết nghiệm và biểu diễn hình học tất cả các nghiệm của mỗi phương trình bậc
 nhất hai ẩn sau:
 a) 𝑥 + 2𝑦 = 3 b) 0𝑥 + 𝑦 = −2 c) 𝑥 + 0𝑦 = 3

Để vẽ đường thẳng 𝑑, ta chỉ cần xác định

hai điểm tuỳ ý của nó, chẳng hạn 𝐴(0; 1,5)

và 𝐵(3; 0) rồi vẽ đường thẳng đi qua hai

điểm đó (H.1.1a).
15.Slide nội dung
• 1 điểm
Giải:

b) Xét phương trình 0𝑥 + 𝑦 = −2 (2)
Ta viết gọn (2) thành 𝑦 = −2.
Phương trình (2) có nghiệm là (𝑥; −2) với 𝑥∈𝑅
tuỳ ý.

Mỗi nghiệm này là toạ độ của một điểm thuộc
đường thẳng song song với trục hoành và cắt
trục tung tại điểm (0; −2).

Ta gọi đó là đường thẳng 𝑦 = −2 (H.1.1b).
16.Slide nội dung
• 1 điểm
c) Xét phương trình 𝑥 + 0𝑦 = 3 (3)
Giải:
Ta viết gọn (3) thành 𝑥 = 3. Phương trình (3)

có nghiệm là (3; 𝑦) với 𝑦∈𝐼𝑅 tuỳ ý.

Mỗi nghiệm này là toạ độ của một điểm

thuộc đường thẳng song song với trục tung

và cắt trục hoành tại điểm (3; 0).

Ta gọi đó là đường thẳng 𝑥 = 3 (H.1.1c).

Nhận xét: Trong mặt phẳng tọa độ, tập hợp các điểm có tọa độ (𝑥;𝑦) thỏa mãn
phương trình bậc nhất hai ẩn 𝑎𝑥 + 𝑏𝑦 = 𝑐 là một đường thẳng. Đường thẳng đó gọi
là đường thẳng 𝑎𝑥 + 𝑏𝑦 = 𝑐.
17.Slide nội dung
• 1 điểm
Viết nghiệm và biểu diễn hình học tất cả các nghiệm của mỗi
 Luyện tập 2 phương trình bậc nhất hai ẩn sau: a) 2𝑥−3𝑦 = 5

 2 5
Giải: Ta có: 𝑦 = 3 𝑥− 3
 2 5
Vậy nghiệm tổng quát của phương trình là 𝑥; 𝑥− với 𝑥∈ℝ.
 3 3

Mỗi nghiệm của phương trình là tọa độ của
 2 5
một điểm thuộc đường thẳng 𝑑:𝑦 = 𝑥− .
 3 3
 5 5
Lấy 𝐴 0;− và 𝐵 ;0 thuộc 𝑑.
 3 2
Ta có hình biểu diễn nghiệm của phương
trình đã cho là:
18.Slide nội dung
• 1 điểm
Viết nghiệm và biểu diễn hình học tất cả các nghiệm của mỗi
 Luyện tập 2 phương trình bậc nhất hai ẩn sau: b) 0𝑥 + 𝑦 = 3

Giải: Ta có: 𝑦 = 3.

Vậy nghiệm tổng quát của phương trình là
𝑥;3 với 𝑥∈ℝ.

Mỗi nghiệm của phương trình là tọa độ của
một điểm thuộc đường thẳng song song với
trục hoành và cắt trục tung tại điểm (0;3).

Ta có hình biểu diễn nghiệm của phương
trình đã cho là:
19.Slide nội dung
• 1 điểm
Viết nghiệm và biểu diễn hình học tất cả các nghiệm của mỗi
 Luyện tập 2 phương trình bậc nhất hai ẩn sau: c) 𝑥 + 0𝑦 = −2

Giải:

Ta có: 𝑥 = −2.
Vậy nghiệm tổng quát của phương trình là
 −2;𝑦 với 𝑦∈ℝ.

Mỗi nghiệm của phương trình là tọa độ của
một điểm thuộc đường thẳng song song với
trục tung và cắt trục hoành tại điểm (−2;0).

Ta có hình biểu diễn nghiệm của phương
trình đã cho là:
20.Slide nội dung
• 1 điểm
02
 HỆ HAI
PHƯƠNG TRÌNH BẬC
 NHẤT HAI ẨN
21.Slide nội dung
• 1 điểm
Khái niệm hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn và nghiệm của nó
1. Một cặp gồm hai phương trình bậc nhất hai ẩn 𝑎𝑥 + 𝑏𝑦 = 𝑐 và 𝑎′𝑥 + 𝑏′𝑦 = 𝑐′
được gọi là một hệ hai phương trình bậc nhất hai ẩn. Ta thường viết hệ phương
trình đó dưới dạng:
 𝑎𝑥 + 𝑏𝑦 = 𝑐
 (∗)
 𝑎′𝑥 + 𝑏′𝑦 = 𝑐′
2. Mỗi cặp số (𝑥0 ;𝑦0 ) được gọi là một nghiệm của hệ (∗) nếu nó đồng thời là
nghiệm của cả hai phương trình của hệ (∗).

Chú ý: Mỗi nghiệm của hệ (∗) chính là một nghiệm chung của hai phương trình
của hệ (∗).
22.Slide nội dung
• 1 điểm
Trong các hệ phương trình sau, hệ nào không phải là hệ hai phương trình
Ví dụ 4.
 bậc nhất hai ẩn? Vì sao?

 2𝑥 = −6 𝑥 + 2𝑦 = −3 3𝑥−𝑦 = 1
 a) b) c)
 5𝑥 + 4𝑦 = 1 0𝑥 + 0𝑦 = 1 𝑥+𝑦 =3

 Giải:

 Hệ phương trình b) không phải là hệ hai phương trình bậc nhất hai
 ẩn, vì phương trình thứ hai của hệ là 0𝑥 + 0𝑦 = 1 không phải là
 phương trình bậc nhất hai ẩn.
23.Slide nội dung
• 1 điểm
Ví dụ 5. Giải thích tại sao cặp số (1;2) là một nghiệm của hệ phương trình
 2𝑥−𝑦 = 0
 𝑥+𝑦 =3

 Giải:

 Ta thấy khi 𝑥 = 1 và 𝑦 = 2 thì:
 • 2𝑥−𝑦 = 2.1−2 = 0 nên (1;2) là nghiệm của phương trình thứ nhất;
 • 𝑥 + 𝑦 = 1 + 2 = 3 nên (1;2) là nghiệm của phương trình thứ hai.
 Vậy (1;2) là nghiệm chung của hai phương trình, nghĩa là (1;2) là một
 nghiệm của hệ phương trình đã cho.
24.Slide nội dung
• 1 điểm
o Chú ý

Trong Ví dụ 5, cặp số (1;2) là nghiệm

của hệ phương trình đã cho có nghĩa
là điểm 𝑀(1;2) vừa thuộc đường thẳng

𝑑1 :2𝑥−𝑦 = 0, vừa thuộc đường thẳng
𝑑2 :𝑥 + 𝑦 = 3. Vậy 𝑀 là giao điểm của
hai đường thẳng 𝑑1 và 𝑑2 (H.1.2).
25.Slide nội dung
• 1 điểm
Trong hai cặp số (0;−2) và (2;−1), cặp số nào là nghiệm
 Luyện tập 3 của hệ phương trình
 𝑥−2𝑦 = 4
 ?
 4𝑥 + 3𝑦 = 5

Giải:

• Ta thấy, khi 𝑥 = 0 và 𝑦 = −2 thì
𝑥−2𝑦 = 0 + 4 = 4 nên (0;−2) là nghiệm phương trình thứ nhất
4𝑥 + 3𝑦 = 0−6 = −6 ≠ 5 nên (0;−2) không là nghiệm của phương trình thứ hai
Vậy (0;−2) không là nghiệm của hệ phương trình đã cho.
• Ta thấy 𝑥 = 2 và 𝑦 = −1 thì:
𝑥−2𝑦 = 2 + 2 = 4 nên (2;−1) là nghiệm phương trình thứ nhất
4𝑥 + 3𝑦 = 8−3 = 5 nên (2;−1) là nghiệm của phương trình thứ hai
Vậy (2;−1) là nghiệm của hệ phương trình đã cho.
26.Slide nội dung
• 1 điểm
VẬN DỤNG

Xét bài toán cổ trong tình huống mở đầu. Gọi 𝑥 là số cam, 𝑦 là số quýt cần
tính (𝑥, 𝑦 ∈ ℕ∗), ta có hệ phương trình bậc nhất hai ẩn sau:
 𝑥 + 𝑦 = 17
 10𝑥 + 3𝑦 = 100
Trong hai cặp số (10; 7) và (7; 10), cặp số nào là nghiệm của hệ phương
trình trên? Từ đó cho biết một phương án về số cam và số quýt thỏa mãn
yêu cầu của bài toán cổ.
27.Slide nội dung
• 1 điểm
GIẢI
• Ta thấy, khi 𝑥 = 10 và 𝑦 = 7 thì
 𝑥 + 𝑦 = 10 + 7 = 17 nên (10;7) là nghiệm phương
trình thứ nhất
 10𝑥 + 3𝑦 = 100 + 21 = 121 ≠ 100 nên (10;7) không
là nghiệm của phương trình thứ hai
Vậy (10;7) không là nghiệm của hệ phương trình đã cho.
28.Slide nội dung
• 1 điểm
Giải:

• Ta thấy 𝑥 = 7 và 𝑦 = 10 thì:
 𝑥 + 𝑦 = 7 + 10 = 17 nên (7;10) là nghiệm phương trình thứ nhất
 10𝑥 + 3𝑦 = 70 + 30 = 100 nên (7;10) là nghiệm của phương trình thứ hai
Vậy (7;10) là nghiệm của hệ phương trình đã cho.
Một phương án về số cam và số quýt thỏa mãn yêu cầu là: 7 quả cam và 10
quả quýt.
29.Slide nội dung
• 1 điểm
Nội dung nhập

Bạn có thích hoạt động này không?

Hãy lưu hoặc chia sẻ nội dung này đến mọi người.

Khám phá các nguồn tài nguyên miễn phí, phù hợp với tiêu chuẩn trong vài giây

Gợi ý cho bạn

Xem tất cả

Học liệu phổ biến Lớp 9

Xem tất cả

Học liệu phổ biến Toán

Xem tất cả