Ẩn dụ, hoán dụ

Ẩn dụ

Hoán dụ

Giống nhau

+ Cả hai đều dùng để gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm này bằng tên sự vật, hiện tượng, khái niệm khác.

+ Cả hai đều có tác dụng làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.

Khác nhau

Mối quan hệ của các sự vật trong ẩn dụ là mối quan hệ tương đồng.

Mối quan hệ của các sự vật trong hoán dụ là mối quan hệ gần gũi.

Ẩn dụ

So sánh

Giống nhau

Đều dựa trên cơ sở liên tưởng những nét tương đồng giữa các sự vật, sự việc khác nhau.

Khác nhau

Ẩn dụ không cần từ hay dấu câu phân biệt giữa các sự vật sự việc được nêu ra. Do vậy, ẩn dụ còn được gọi là so sánh ngầm. Phép ẩn dụ giữa các sự vật sự việc thường mang ý nghĩa ngang bằng, tương đương.

So sánh thường cần đến từ so sánh hoặc dấu hiệu nhận biết phân biệt giữa các vế so sánh và vế được so sánh (vd như dấu gạch ngang, dấu hai chấm...) So sánh có thể ngang bằng hoặc không ngang bằng.

Câu

Ý nghĩa của ẩn dụ

“Việt Nam đất nước ta ơi

Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn”

(Nguyễn Đình Thi, Việt Nam quê hương ta)

- Hình ảnh “biển lúa” rộng mênh mông ẩn dụ cho sự giàu đẹp, trù phú của quê hương.

- Hình ảnh “cánh cò bay lả dập dờn” ẩn dụ vẻ nên thơ, xao xuyến mọi tấm lòng.

“Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”

(Tục ngữ)

Khi ăn những trái cây chín mọng với hương vị ngọt ngào ta phải nhớ tới công lao vun xới, chăm bón của người trồng nên cây ấy. Từ hình ảnh ấy, người xưa luôn nhắc nhở chúng ta một vấn đề đạo đức sâu xa hơn: Người được hưởng thành quả lao động thì phải biết ơn người tạo ra nó.

“Trong đầm gì đẹp bằng sen

Lá xanh bông trắng lại chen nhụy vàng

Nhụy vàng bông trắng lá xanh

Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”

(Ca dao)

Qua hình ảnh bông sen tinh khiết mọc trong đầm lầy đầy bùn đất hôi tanh, tác giả muốn nói đến phầm chất thanh cao, trong sạch của con người

“Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”

(Ca dao)

- Ai ơi bưng bát cơm đầy ⇒ Thành quả mà người nông dân vất vả để có được.

- Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần ⇒ Thành quả của người nông dân tốt bao nhiêu thì người nông dân làm khổ bấy nhiêu, vậy nên hãy quý trọng nó.

Câu

Ý nghĩa của ẩn dụ

“Mặt người vất vả in sâu

Gái trai cũng một áo nâu nhuộm bùn”

(Nguyễn Đình Thi, Việt Nam quê hương ta)

Thể hiện sự vất vả trong lao động sản xuất của người dân Việt Nam ta. Dẫu vậy vẫn thấy rõ được tinh thần đoàn kết, độc lập, tự chủ của tất cả mọi người

“Bạn thử đi rồi sẽ thấy, khu vườn sẽ lớn lên rất nhiều”

(Nguyễn Ngọc Thuần, Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ)

Khi mình trải nghiệm mình sẽ thấy được những điều kì diệu của cuộc sống, từ đó giúp bản thân có thêm kiến thức và kinh nghiệm.

“Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm”

(Hoàng Trung Thông, Bài ca vỡ đất)

Hình ảnh Bàn tay được hoán dụ nhằm để chỉ về sức lao động của con người. Trong cuộc sống vẫn còn có rất nhiều khó khăn, trở ngại nhưng với sức lao động và óc sáng tạo của mỗi con người, họ đã vượt qua được tất cả mọi khó khăn đó. Họ trở nên mạnh mẽ hơn, biết xây dựng, góp phần làm đất nước thêm giàu mạnh, xã hội thêm văn minh hơn. Như vậy, khó khăn có đến đâu thì con người chúng ta vẫn vượt qua được, sức sáng tạo trong mỗi con người là vô cùng to lớn.

“Yêu nhau như thể tay chân

Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy”

(Ca dao)

“Chân” và “tay” là những bộ phận trên cơ thể con người không thể thiếu được, không thể tách rời nhau. lấy cái cụ thể để nói cái trừu tượng, lấy chân tay để nói tình cảm thân thiết gắn bó giữa anh em trong gia đình, dòng họ. Chính vì vậy anh em đối với nhau, đó là phải hòa thuận, giúp đỡ và yêu thương nhau.