Đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 8 năm 2025-2026 THCS Tân Triều (Hà Nội) có đáp án
Đề thi

Đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 8 năm 2025-2026 THCS Tân Triều (Hà Nội) có đáp án

A
Admin
VănLớp 834 lượt thi
6 câu hỏi
Đoạn văn

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

CHẠY GIẶC*

Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây

Một bàn cờ thế phút sa tay.

Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,

Mất ổ bầy chim dáo dác bay.

Bến Nghé của tiền tan bọt nước,

Đồng Nai tranh ngói nhuốm màu mây.

Hỏi trang (1) dẹp loạn rày (2) đâu vắng,

Nỡ để dân đen (3) mắc nạn này?

(In trong Thơ văn Nguyễn Đình Chiểu, NXB Văn học 1971)

* Chú thích:

– Nguyễn Đình Chiểu (1822-1888) sinh tại Gia Định (nay thuộc TP Hồ Chí Minh) là nhà thơ, nhà văn lớn tiêu biểu cho văn học yêu nước nửa sau thế kỉ XIX của dân tộc ta.

– Tác phẩm “Chạy giặc” được Nguyễn Đình Chiểu sáng tác vào khoảng thời gian sau khi giặc Pháp tấn công thành Gia Định (tháng 2 năm 1859). Ông đã viết bài thơ bày tỏ tâm trạng khi chứng kiến cảnh nước mất nhà tan, thực dân Pháp xâm lược, triều đình nhà Nguyễn đầu hàng, để mặc dân lâm vào cảnh loạn lạc.

(1) Trang: chỉ triều đình, quan lại – những người có trách nhiệm lo việc nước, dẹp giặc.

(2) Rày: có nghĩa là nay, bây giờ, hiện nay.

(3) Dân đen: chỉ người dân lam lũ, nghèo khổ (không mang nghĩa chỉ màu da).

1.Tự luận
• 1 điểm

PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

(1.0 điểm). Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra cách gieo vần trong bài thơ.

Xem đáp án

– Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

– Cách gieo vần: vần liền, chỉ hiệp theo một vần ở các câu 1, 2, 4, 6, 8 (Tây – tay – bay – mây – này).

2.Tự luận
• 1 điểm

(1.0 điểm). Cảnh chạy giặc được nhà thơ tái hiện vào thời điểm nào? Thời điểm ấy có ý nghĩa như thế nào trong việc khắc họa nỗi khổ của người dân khi bị giặc tấn công?

Xem đáp án

– Thời điểm: tan chợ.

– Ý nghĩa:

+ Khắc họa sự bất ngờ, đột ngột đến tột cùng: Tiếng súng nổ ra ngay lúc tan chợ khiến con người hoàn toàn không kịp trở tay.

+ Tạo sự tương phản dữ dội: giữa không khí thanh bình, nhộn nhịp của buổi chợ vừa tan với sự hoảng loạn, tang thương và chết chóc do chiến tranh mang lại.

3.Tự luận
• 1 điểm

(1.0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ được sử dụng trong hai câu thơ:

Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy,

Mất ổ bầy chim dáo dác bay.

Xem đáp án

– Biện pháp tu từ đảo ngữ: các từ “Bỏ nhà”, “Mất ổ” được đưa lên đầu câu thơ. 

– Tác dụng: 

+ Nhấn mạnh tình cảnh đau thương, mất mát của người dân và muông thú khi giặc kéo đến. 

+ Làm nổi bật sự tan tác của cuộc sống trước cảnh chiến tranh. 

+ Thể hiện nỗi xót xa, đau đớn của tác giả trước cảnh nước mất nhà tan.

4.Tự luận
• 1 điểm

(1.0 điểm). Ngày nay, đất nước đã được hòa bình thống nhất nhưng bao nỗi đau chiến tranh vẫn còn. Em hãy chia sẻ một vài nỗi đau do chiến tranh gây ra vẫn đang hiện hữu trên đất nước ta. Em có thể làm gì để góp phần giảm bớt nỗi đau chiến tranh?

Xem đáp án

Gợi ý:

–  Học tập và rèn luyện thật tốt.

–  Tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa.

–  Nêu cao ý thức bảo vệ, giữ gìn truyền thống lịch sử.

5.Tự luận
• 1 điểm

PHẦN II. VIẾT (6,0 điểm)

(2.0 điểm).

Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) phân tích hai câu thơ cuối bài thơ “Chạy giặc” trong phần Đọc hiểu trên.

Xem đáp án

a. Đảm bảo yêu cầu hình thức của đoạn văn nghị luận văn học: Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp hoặc tổng phân hợp.

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: Phân tích hai câu thơ cuối bài thơ “Chạy giặc” trong phần Đọc hiểu.

c. Triển khai hợp lý nội dung đoạn văn:

* Mở đoạn

– Dẫn dắt, giới thiệu tác giả Nguyễn Đình Chiểu và bài thơ “Chạy giặc”.

– Khái quát nội dung, tâm trạng của tác giả trong hai câu kết: Tiếng thở dài, câu hỏi tu từ đầy day dứt trước nỗi đau của nhân dân và trách nhiệm của triều đình.

* Thân đoạn

– Câu 1: Câu hỏi tu từ kết hợp với giọng điệu ngạc nhiên, mòn mỏi ngóng chờ. Nhà thơ không thấy những người gánh vác việc nước xuất hiện trong lúc giặc dữ tràn tới.

– Câu 2: Thể hiện sự bất bình, xót xa trước cảnh người dân bị bỏ mặc.

– Đánh giá chung.

* Kết đoạn

– Khẳng định lại giá trị tư tưởng và nghệ thuật của hai câu kết.

– Ý nghĩa của đoạn thơ đối với người đọc qua các thế hệ.

d. Sáng tạo: Cách diễn đạt độc đáo, có cảm nghĩ riêng, sâu sắc.

e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, Tiếng Việt.

6.Tự luận
• 1 điểm

(4.0 điểm).

Từ “giặc” vốn chỉ kẻ thù xâm lược nhưng đã có thời điểm sau cách mạng tháng Tám, Bác Hồ gọi nạn mù chữ là “giặc dốt” để chỉ ra mối nguy hại của nạn thất học, kém hiểu biết đối với mỗi người và với cả dân tộc. Em hãy viết một bài văn (khoảng 300 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn đề trên.

Xem đáp án

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn:

Đủ 3 phần: Mở bài, thân bài, kết bài; các ý được triển khai, sắp xếp theo một trình tự hợp lí.

b. Xác định đúng yêu cầu của đề: suy nghĩ về vấn đề giặc, giặc dốt.

c. Bài viết có thể triển khai theo nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo các ý sau:

* Mở bài:

– Dẫn dắt vấn đề.

– Giới thiệu hình ảnh độc đáo của Bác Hồ: Gọi nạn mù chữ là “giặc dốt”.

– Nêu khái quát suy nghĩ: Đây là một quan niệm sâu sắc, khẳng định tầm quan trọng sống còn của tri thức đối với con người và vận mệnh dân tộc.

 * Thân bài:

– Giải thích khái niệm: “giặc”, “giặc dốt”.

– Lí giải Tại sao Bác Hồ gọi nạn mù chữ là “giặc dốt”:

+ Đối với cá nhân: Người thất học sẽ bị thiệt thòi, dễ bị bóc lột, mê muội, không làm chủ được cuộc sống và quyền lợi của mình.

+ Đối với dân tộc: Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu. Kẻ thù dễ bề cai trị, đồng hóa; đất nước không thể phát triển kinh tế, hội nhập và giữ vững nền độc lập nếu người dân không biết chữ, không có tri thức. (Lúc bấy giờ có tới 95% dân số mù chữ).

–  Ý nghĩa, bài học đối với thế hệ trẻ.

 * Kết bài:

– Khẳng định lại giá trị tư tưởng của Bác Hồ.

– Liên hệ bản thân: Nhận thức rõ vai trò của việc học trong thời đại mới.

d. Sáng tạo: Diễn đạt sáng tạo, sinh động, giàu hình ảnh, có giọng điệu riêng.

e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp, tiếng Việt.

Bạn có thích hoạt động này không?

Hãy lưu hoặc chia sẻ nội dung này đến mọi người.

Khám phá các nguồn tài nguyên miễn phí, phù hợp với tiêu chuẩn trong vài giây

Gợi ý cho bạn

Xem tất cả

Học liệu phổ biến Lớp 8

Xem tất cả

Học liệu phổ biến Văn

Xem tất cả