150+ câu trắc nghiệm Sức khỏe môi trường, sức khỏe nghề nghiệp có đáp án - Phần 5

Chọn đáp án A

Giải thích: Tiêu chuẩn nước uống cho một học sinh mỗi ca học vào mùa đông là 0,1 lít. Mùa đông nhiệt độ thấp, cơ thể mất ít nước qua mồ hôi, nên nhu cầu uống nước giảm hơn so với mùa hè.

Lưu ý: Vào mùa hè, tiêu chuẩn này thường tăng lên 0,2–0,3 lít để bù lượng nước mất qua mồ hôi và duy trì sức khỏe.

Chọn đáp án C

Giải thích: Các dị nguyên có mặt trong không khí bao gồm phấn hoa và bụi bông. Chúng là hạt rắn hoặc sợi nhỏ, có thể gây dị ứng đường hô hấp khi xâm nhập vào phổi.

Chú ý thêm: Virut, vi khuẩn, trứng giun, amip… cũng có trong không khí nhưng được xếp vào vi sinh vật hoặc mầm bệnh, không gọi là “dị nguyên” theo đúng định nghĩa dị nguyên học.

Chọn đáp án B

Giải thích: Trong không khí thành phần oxy chiếm khoảng 21 %. Con số này tương đối ổn định trong tầng đối lưu và rất quan trọng cho quá trình hô hấp của con người, động vật và quá trình cháy.

Mở rộng: Nitơ chiếm khoảng 78 %, còn lại là các khí hiếm và CO₂ (~0,04 %).

Chọn đáp án B

Giải thích: Ô nhiễm đất bởi tác nhân hóa học và phóng xạ bao gồm phân bón hóa học, hóa chất trừ sâu, các chất thải công nghiệp rắn và chất phóng xạ. Những chất này xâm nhập vào tầng đất canh tác, làm thay đổi tính chất hoá – lý đất, ảnh hưởng đến sức khỏe con người qua chuỗi thức ăn.

Ví dụ: Kim loại nặng (Pb, Cd) từ phân bón và chất thải công nghiệp; chất trừ sâu hữu cơ (DDT); chất phóng xạ từ rò rỉ nhà máy điện hạt nhân.

Chọn đáp án D

Giải thích: Điều tra hồi cứu trong nghiên cứu dịch tễ học phân tích là điều tra tại thời điểm hiện tại và quá khứ. Nhà nghiên cứu tìm hiểu các yếu tố nguy cơ đã xảy ra (quá khứ) đối với người bệnh hiện tại để xác định mối liên quan nhân quả.

Lưu ý: Điều tra hồi cứu không điều tra tương lai, vì hướng nghiên cứu ngược từ kết quả (bệnh) về trước (yếu tố nguy cơ).

Chọn đáp án D

Giải thích: Biện pháp phòng chống vi khí hậu nóng cho công nhân thường là trang trí phòng hộ cá nhân, che chắn nguồn phát nhiệt. Việc này giảm bức xạ nhiệt, cải thiện vi khí hậu vi mô trong khu vực làm việc, giúp công nhân bớt nóng bức.

Ví dụ: Lắp rèm che, tấm phản xạ nhiệt, sơn cách nhiệt trên tường máy móc phát nhiệt.

Chọn đáp án A

Giải thích: Bệnh bụi phổi silic là bệnh nghề nghiệp điển hình do hít phải tinh thể silica. Silic là chất liệu phổ biến trong khai thác mỏ, xây dựng, chế biến thủy tinh, khiến phổi tổn thương mãn tính và xơ hoá.

So sánh: Các bệnh còn lại có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, không nhất thiết là nghề nghiệp (ví dụ: tắc nghẽn mạn tính có thể do thuốc lá).

Chọn đáp án C

Giải thích: Trong bể xí tự hoại hai ngăn, ngăn lọc hiếu khí (ngăn 2) được bố trí lớp đá cuội, sỏi nhằm tạo bề mặt cho vi sinh vật hiếu khí phát triển, phân huỷ chất hữu cơ còn lại trong nước thải.

Lưu ý: Ngăn 1 chứa phân chủ yếu hoạt động kỵ khí, không cần lớp vật liệu làm giá thể hiếu khí.

Chọn đáp án B

Giải thích: Các tác nhân lý học gây ô nhiễm môi trường nước bao gồm nhiệt độ cao/thấp bất thường và các chất lơ lửng không tan (bùn, cát, dầu mỡ…). Những yếu tố này làm thay đổi tính chất vật lý của nước, ảnh hưởng đến sinh vật thủy sinh và chất lượng nước sử dụng.

Ví dụ: Nước nóng thải từ nhà máy làm giảm oxy hòa tan; chất lơ lửng gây đục, cản quang hợp.

Chọn đáp án C

Giải thích: Theo quy định TCVS của Bộ Y tế và Bộ GD-ĐT, trường khu vực nông thôn phải có diện tích tối thiểu 20 m² cho mỗi học sinh. Diện tích này bao gồm không gian lớp học và các khu phụ trợ, đảm bảo đủ không gian học tập và sinh hoạt.

Lưu ý: Khu vực thành thị thường yêu cầu cao hơn (25–30 m²/học sinh) do mật độ xây dựng và nhu cầu tiện nghi.

Chọn đáp án C

Giải thích: Nước ngầm mạch nông được định nghĩa là nước nằm trong tầng chứa nước có độ sâu từ 3–10 m dưới mặt đất. Đây là nguồn nước dễ khai thác, ít chịu ảnh hưởng của ô nhiễm sâu và thường cấp cho giếng khơi, giếng đào.

Lưu ý: Nước sâu (>20 m) thuộc mạch nước sâu, chất lượng hơn nhưng tốn kém khi khai thác.

Chọn đáp án C

Giải thích: Nguyên tắc hoạt động của hố xí hai ngăn dựa trên cơ sở kỵ khí ở ngăn đầu (phân hủy yếm khí) và hiếu khí ở ngăn sau. Quá trình kỵ khí giảm mùi, tạo bùn, sau đó nước chuyển sang ngăn hiếu khí để tiếp tục xử lý chất hữu cơ còn lại.

Chú ý: Nếu không có ngăn hiếu khí, nước thải vẫn còn nhiều chất hữu cơ gây ô nhiễm khi thoát ra môi trường.

Chọn đáp án A

Giải thích: Bãi chôn lấp hợp vệ sinh được chia thành ô, mỗi ô có diện tích từ 500–1000 m³. Các ô được xe lu làm chống thấm bằng đất sét, sau khi đổ rác từng lớp dày ~1 m, phủ đất trộn lên chặt để ngăn mùi, ngăn lọc nước rỉ rác ra môi trường.

Mở rộng: Hệ thống rãnh thu nước rỉ rác và màng chống thấm nhân tạo cũng được áp dụng để tăng cường vệ sinh.

Chọn đáp án A

Giải thích: Trong cơ thể người, nước chiếm khoảng 63 % trọng lượng cơ thể trung bình. Nước là thành phần chủ yếu tham gia vào mọi phản ứng sinh hóa, vận chuyển chất dinh dưỡng và điều hòa thân nhiệt.

Lưu ý: Tỷ lệ này cao hơn ở trẻ em (~75 %) và giảm dần ở người già (~50 %).

Chọn đáp án B

Giải thích: Các tác nhân sinh học gây ô nhiễm không khí bao gồm tụ cầu vàng, liên cầu tan máu, virus cúm, virus sởi, virus quai bị, nấm Candida gây bệnh ở niêm mạc. Đây đều là các vi sinh vật hoặc bào tử nấm lơ lửng trong không khí, có thể xâm nhập vào đường hô hấp và niêm mạc.

Chú ý: Bụi không phải tác nhân sinh học mà là chất rắn vô cơ/vô tình mang theo vi sinh.

Chọn đáp án C

Giải thích: Vòng đời trung bình của một con bọ chết sông (ví dụ: một số loài côn trùng trong nước) là khoảng 100–350 ngày, tùy loài và điều kiện môi trường. Khoảng thời gian này bao gồm các giai đoạn trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành.

Ví dụ: Một số loài mòng giai đoạn ấu trùng kéo dài 200–300 ngày trong nước trước khi hoá nhộng.

Chọn đáp án C

Giải thích: Chiều cao của ghế so với chiều cao cơ thể học sinh thường bằng 26 % chiều cao cơ thể để đảm bảo tư thế ngồi đúng, thoải mái và giảm áp lực lên cột sống. Tỷ lệ này dựa trên tiêu chuẩn thiết kế đồ nội thất học đường.

Lưu ý: Bàn ghế không đúng kích thước dễ gây gù lưng, mỏi cổ, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe cột sống.

Chọn đáp án A

Giải thích: Trong gù vẹo cột sống độ I (độ cong Cobb < 10°), cấu trúc cột sống chỉ thay đổi rất nhẹ, hầu như không ảnh hưởng tới chức năng hô hấp, tuần hoàn hay tư thế sinh hoạt hàng ngày. Tuy nhiên, đây là giai đoạn khởi phát, nếu không chú ý tư thế ngồi, đứng và sinh hoạt đúng cách, cong vẹo có thể tiến triển nhanh lên độ II, III. Do đó, cần duy trì thói quen ngồi học, làm việc thẳng lưng, kết hợp vận động và kiểm tra định kỳ bằng X-quang để phát hiện sớm và tập luyện các bài gập duỗi, tăng cường cơ chống cột sống.

</>

Chọn đáp án C

Giải thích: Theo tiêu chuẩn thiết kế hố xí hai ngăn, đường kính lỗ xí (phần kín) thường nằm trong khoảng 12–14 cm để đảm bảo thải phân và nước dễ dàng mà không gây tắc. Kích thước này giúp phân rơi tự do vào ngăn chứa, ngăn mùi thoát ngược lên, đồng thời vẫn giữ được độ kín cần thiết. Nếu lỗ xí nhỏ hơn 12 cm, hiệu quả thoát phân giảm, dễ tắc; nếu lớn hơn 14 cm, dễ mất mùi và giảm tính kín khít.

Chọn đáp án A

Giải thích: Tác hại nghề nghiệp liên quan đến tổ chức lao động (yếu tố tổ chức) bao gồm “cường độ lao động quá nặng, nghỉ ngơi không hợp lý”. Đây là những yếu tố như phân công ca kíp, khối lượng công việc, thời gian nghỉ giữa ca, áp lực năng suất… ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động qua mệt mỏi cơ – thần kinh, stress, rối loạn giấc ngủ, thậm chí tai nạn do quá tải. Ví dụ, làm việc liên tục 8–10 giờ không đủ nghỉ giữa giờ dễ dẫn đến giảm tập trung, cơ bắp căng cứng và nguy cơ chấn thương nghề nghiệp tăng cao.

Chọn đáp án C

Giải thích: Muỗi truyền tác nhân gây bệnh sang người qua đường máu khi chích đốt. Khi muỗi đã hút máu của người/muỗi mang mầm bệnh (ví dụ ký sinh trùng sốt rét, vi rút Zika), mầm bệnh sẽ lưu trong vòi hút. Lần đốt sau, mầm bệnh theo máu này xâm nhập vào vòng tuần hoàn người là trung gian truyền bệnh qua đường máu.

Chọn đáp án B

Giải thích: Ở gù vẹo cột sống độ II (độ cong Cobb 11–25°), biến dạng đã rõ rệt: thân mình lệch, vai có thể cao thấp không đều, khung ngực méo, dẫn đến giảm dung tích phổi, khó thở khi gắng sức. Ảnh hưởng này kéo dài sẽ làm giảm khả năng hô hấp, mệt nhanh, đồng thời hình dáng học sinh thay đổi: eo lệch, vai vẹo. Vì vậy cần kết hợp chỉnh hình bằng nẹp, tập vật lý trị liệu và theo dõi độ cong định kỳ để ngăn tiến triển.

Chọn đáp án C

Giải thích: Để chống ẩm, thông gió và ngăn côn trùng, nền nhà ở nên cao hơn mặt đất ít nhất 30 cm. Khoảng cách này giúp không khí lưu thông dưới gầm sàn, tránh hơi ẩm bốc lên nền, đồng thời ngăn rắn, chuột, côn trùng xâm nhập. Nếu chỉ cao 10–20 cm, hiệu quả thông gió kém, dễ ẩm mốc; cao ≥40 cm thì chi phí xây dựng tăng cao không cần thiết.

Chọn đáp án A

Giải thích: Trong các phương pháp xử lý rác (đốt, ủ làm phân, chôn lấp hợp vệ sinh, tái sử dụng), đốt rác có chi phí cao nhất do cần đầu tư lò đốt chịu nhiệt, hệ thống xử lý khói thải, lọc bụi, xử lý chất thải nguy hại phát sinh (tro bay, xỉ). Chi phí vận hành cũng cao: tiêu thụ nhiên liệu, bảo trì định kỳ, quan trắc môi trường liên tục. Ngược lại, ủ phân hay chôn lấp hợp vệ sinh có chi phí đầu tư và vận hành thấp hơn nhiều.

Chọn đáp án D

Giải thích: Sau ủ phân 2 tháng trong hố xí hai ngăn, quá trình nitrat hóa diễn ra mạnh: vi khuẩn Nitrosomonas và Nitrobacter chuyển NH₄+ thành NO₂− rồi NO₃−, làm nồng độ đạm nitrat tăng lên đến 40 lần so với ban đầu. Phương trình tổng quát:

NH3- -> NO2- -> NO3-

Đây là cơ sở để đánh giá hiệu quả ủ khử và xử lý nước rỉ rác.

Chọn đáp án B

Giải thích: Bùn phân từ hố xí tự hoại chỉ được sử dụng khi đã kiểm tra kỹ trứng giun và E. coli, đảm bảo an toàn vi sinh. Việc này ngăn ngừa lây nhiễm ký sinh trùng đường ruột và vi khuẩn gây bệnh khi dùng bùn làm phân bón. Quy trình bao gồm lấy mẫu, phân tích số trứng giun (helminth eggs) và đếm coliform E. coli theo tiêu chuẩn trước khi dùng.

Chọn đáp án B

Giải thích: Theo tiêu chí tác hại liên quan đến quá trình sản xuất, ta phân loại theo các nhóm tác nhân: sinh học, vật lý, hóa học và lý hóa.

- Sinh học: vi khuẩn, virus, nấm;

- Vật lý: tiếng ồn, rung, nhiệt độ;

- Hóa học: hơi, khí, bụi hóa học;

- Lý hóa: các yếu tố hóa lý như bức xạ, áp suất, điện trường.

Phân loại này giúp định hướng biện pháp kiểm soát phù hợp cho từng nhóm nguy cơ.

Chọn đáp án D

Giải thích: Khi đánh giá chất lượng nước sinh hoạt, cần xem xét đồng thời:

- Các chỉ tiêu vệ sinh: tiêu chuẩn về lý tính (màu, mùi, độ đục), hóa tính (pH, kim loại nặng), vi sinh vật (coli, vi khuẩn gây bệnh).

- Các chỉ tiêu sinh hoạt: như hàm lượng sắt, độ cứng, độ mặn ảnh hưởng đến mùi vị, tạo cặn trong ống, thiết bị.

Sự kết hợp này đảm bảo nước an toàn và dễ chịu khi sử dụng hàng ngày.

Chọn đáp án B

Giải thích: Ở biến dạng cột sống độ I, chỉ xuất hiện mất cân đối cơ hai bên lưng do co kéo không đều, chưa có lệch đốt sống hay góc cong rõ ràng. Biểu hiện là một bên cơ lưng căng hơn, bên còn lại giãn; chưa ảnh hưởng chức năng. Đây là giai đoạn sớm, cần tập luyện cân bằng cơ, duy trì tư thế đúng để ngăn tiến triển.

Chọn đáp án A

Giải thích: Phương pháp “làm thoáng và lọc” khử sát khuẩn nước bằng cách tăng cường hòa khí (loại CO₂, H₂S, VOCs), sau đó lọc cơ học để loại bỏ vi sinh vật. Quá trình này giảm nhanh vi khuẩn, virus mà không dùng hóa chất, phù hợp với nước giếng, nước mặt có độ đục thấp. Ưu điểm: an toàn, không tạo sản phẩm phụ; nhược điểm: hiệu quả kém với nước đục cao