Giải SGK GDCD 9 CTST Bài 7. Thích ứng với thay đổi có đáp án

- Tranh số 1: 

+ Thay đổixảyđếnvớinhânvậtlà: tai nạn, khiếnsứckhỏebịgiảmsút 

+ Hậu quả: bạnnambịchấnthươngnênkhôngthểtiếptụchọcmônđiềnkinh. 

- Tranh số 2: 

+ Thay đổixảyđếnvớinhânvậtlà: mấtmátngườithân. 

+ Hậu quả: mọingườitronggiađìnhđềucảmthấyđaubuồn. 

♦ Yêucầusố 1: Cónhiềuthayđổiđãxảyravớicácnhânvậttrongcâutruyệnvàcáctrườnghợptrên: 

- Trong câuchuyện:saucơnbạobệnh, Nguyễn Ngọc Kýđãbịliệtcả 2 tay. 

- Trong trườnghợp 1:mẹbạn K bị tai nạnlaođộng; Bốbạn K phảixinnghỉviệckhônglươngđểvàobệnhviệnchămsócmẹ 

- Trong trườnghợp 2: bốbạn C làmănbịphásản, phảibánnhà. 

♦ Yêucầusố 2: Nhữngthayđổitrênđãảnhhưởngtiêucựcđếncuộcsốngcủacácnhânvật: 

- Trong câuchuyện: Nguyễn Ngọc Kýđãbịliệtcả 2 tay; mọisinhhoạttrongđờisốngthườngnhậtbịđảolộn; bêncạnhđó, Kýcònbịbạnbèkìkì, chếgiễu 

- Trong trườnghợp 1:sứckhỏecủamẹbạn K sụtgiảm; thunhậpcủagiađìnhcũnggiảmsút (do mẹnằmviện; bốphảinghỉviệckhônglươngđểchămsócmẹ); bạn K phảithaymẹquánxuyếncôngviệcgiađình. 

- Trong trườnghợp 2: thunhậpcủagiađìnhbạn C sụtgiảmnghiêmtrọng (do bố C làmănthualỗ, bịphásản, phảibánnhà); cảgiađình C đềurơivàotâmtrạngbuồnbã, lo lắng. 

♦ Yêucầusố 1: Đểthíchứngvớisựthayđổicủabảnthân, anh B đã: 

- Chấpnhậnthayđổilàtấtyếu: Sau khiđượcbácsĩkếtluậngãyxươngchânphảibắtvítsẽkhôngthểchạyđiểnkinhđượcnữa, anh B rấtbuồnvàthấtvọng. Bao nhiêudựđịnhcủaanhvẫncòn dang dở. Tuy nhiên, anh B tựnhủrằng: “Cóbuồn hay thấtvọngthìchânmìnhcũngđãgãyrồi. Mìnhkhôngcócáchnàongoàiviệcđốidiệnvớisựthậtvàvượt qua nó". 

- Giữbìnhtĩnhtrongmọihoàncảnh: Khi bịngãxe, anh B thấychântráicủamìnhsưngtấyvàđaunhứcrấtnhiều. Ngay lúcđó, anhcốgắngtrấn an bảnthân, nhờngườiđiđườngdìulênvỉahèđểgọiđiệnthoạichongườibạnthân. Trong lúcchờbạnđếnđưađibệnhviện, anh B đãtìmcáchcốđịnhchânvàhítthởsâuđểgiữbìnhtĩnh. 

- Chủđộngtìmcáchgiảiquyếtvấnđềtheohướngtíchcực: Sau khixuấtviện, anh B tìmhiểuthông tin đểchuyểnngànhhọc. Nhậnthấybảnthâncókhảnăng tin họckhátốt, ngànhhọcphùhợpvớitìnhhìnhsứckhoẻvàcónhiềucơhộiviệclàmsaukhiratrườngnênanh B đãchuyển sang họccôngnghệthông tin. Dần dần, anh B đãyêuthíchngànhhọcnàyhơn. 

♦ Yêucầusố 2: Đểthíchứngvớisựthayđổi, emcầnrènluyệnnhữngkĩnăngsau: 

- Chấpnhậnthayđổilàtấtyếu.Vì: chodùcóchấpnhận hay khôngthìsựthayđổicũngdiễnra; chấpnhậnlàđiềukiệntiênquyếtđểcóthểđốidiệnvàthíchứngvớithayđổi. Đốivớinhữngsựthayđổiquálớn, cóthểcầnnhiềuthờigianđểchấpnhậnvàđốidiện. 

- Giữbìnhtĩnhtrongmọihoàncảnh.Vì: chỉkhibìnhtĩnh, chúng ta mớisángsuốtđểgiảiquyếtvấnđề. Khi sựviệc, biếncốxảyra, cầnlắngnghe, tìmhiểuđểcóđầyđủthông tin trướckhiphảnứng; hítthởsâuđểlấylạisựbìnhtĩnhvà ở bêncạnhngườithânhoặcngườimàmình tin tưởngđểcóthêmsứcmạnhkhiphảiđốidiệnvớisựthayđổi. 

- Chủđộngtìmcáchgiảiquyếtvấnđềtheohướngtíchcực.Vì: luôncónhiềucáchgiảiquyếtchomộtvấnđề; cầnsuynghĩ, đềranhiềuphươngánkhácnhauvàcânnhắcđểlựachọnphươngántíchcực, khảthinhất. Bảnthâncầnchủđộnggiảiquyếttrướckhitìmđếnsựhỗtrợtừngườithân, bạnbè, thầycôhoặcngườicóchuyênmôn. 

- Trường hợp a) Khôngđồngtình, vì: Khi sựviệc, biếncốxảyra, bảnthâncầnchủđộnggiảiquyếttrướckhitìmđếnsựhỗtrợtừngườithân, bạnbè, thầycôhoặcngườicóchuyênmôn. 

- Trường hợp b) Đồngtình, vì: thông qua việcđọcsáchvềcácdanhnhân, bạn A cóthểhọchỏiđượctừhọcáckĩnăng, kinhnghiệmđốidiệnvớithấtbại. 

- Trường hợp c) Khôngđồngtình, vì: luôncónhiềucáchgiảiquyếtchomộtvấnđề; Do đó, khisựviệc, biếncốxảyra, chúng ta cầnsuynghĩtíchcực, đềranhiềuphươngánkhácnhauvàcânnhắcđểlựachọnphươngántíchcực, khảthinhất. 

- Trường hợp d) Khôngđồngtình, vì: trongquátrìnhgiảiquyếtcácbiếncố, chúng ta cóthểthamkhảo ý kiến/ lờikhuyênhoặcnhờđếnsựgiúpđỡcủangườithân, bạnbè, thầycôhoặcngườicóchuyênmôn. 

(*) Bàithuyếttrìnhthamkhảo 

Thếgiớikhôngngừngvậnhànhthayđổimỗingàyvà con ngườichúng ta cũngvậy. Khi đứngtrướccùngmộtvấnđề, mỗingườilạichọnchomìnhmộtcáchứngxử, xửlýkhácnhau, nênthayđổithếgiới hay làthayđổibảnthânmình, đâylàcâuhỏimànhiềungườibănkhoănkhichạmvàovấnđềcủacuộcsống, làcâuhỏiluôncanhcánhtronglòngbấtcứ ai. Thếnhưng, khôngphải ai cũnghiểurằng, hoàncảnhsinhralàđểthửthách con người ta, thayđổibảnthân, thayđổiquanniệmcủamìnhđểphùhợpvớihoàncảnhmớilàđiềulàmchochúng ta khácbiệtvàtốtđẹphơn. 

Cuộcsốnglàbứctranhtổnghòacủamuônvànmàusắc, hìnhdạng, vàchúng ta làmộtmộtmàusắc, mộthìnhtháitrongbứctranhđó. Vìthếcủachúng ta trongbứctranhđóchỉlàmộtchấmnhỏxíuvà ai cũngmongtạođượcmộtdấuấnthậtđậmnétcủariêngmình. Thếnhưng, khôngphải ai cũngcóthểlàmđượcđiềuđó, bởiđểlàmđược, ta cầncósựthayđổimạnhmẽ, quyếtliệt ở bảnthânmình. Bởihoàncảnhcóthểgiốngnhau, nhưngcáchgiảiquyếtcủamỗingườilạikhácnhauvàcáchgiảiquyết, xửlýtìnhhuốngấychínhlàmộtcáchđểchúng ta tạonêndấuấncủariêngmình. Nếuhiệntạibạnđangbănkhoăntựhỏi, nhưthếnàolàthayđổi, kháiniệmcủathayđổilàgìthìhãycùngnhautìmhiểuđiềunàynhé!  

Thay đổitrongtiếng Anh đượcgọilà Change cónghĩalàmộthiệntượng, mộtquátrìnhnàođókhônglặplạihiệntượng hay quátrìnhtrướcđấy, làđổimới, khácbiệt. Như trongchúng ta, mỗitếbàoluônđượcthaymớimỗingày, đólàmộtsựthayđổi, tuyrằngchúng ta khôngthểnhìnthấynhưngchúngluônvậnhànhđểduytrìcơthểchúng ta. Thay đổiđểphùhợpvớihoàncảnhtứclàmỗi con ngườichúng ta phảiluônđổimớiđểphùhợpvớimôitrườngsống, điềukiệnsống, đểpháttriểntốthơn, đểhoànthiệnbảnthânmìnhvàsaucùnglàđểcuộcsốngcủachúng ta thêmphầntốtđẹphơn. Cóthểnói, kháiniệmthayđổicólẽkhôngcònquá xa lạ, thếnhưng, việcthựchiệnthayđổi, hiểuđượctầmquantrọngcủaviệcthayđổibảnthânthìkhôngphải ai cũnglàmđược. 

Cuộcsốnglàsựbiếnchuyểnmỗingày, ngàyhôm nay khácngàyhôm qua vàkhácnhữngngàysauđó. Chúng ta khôngthểápdụngmộtcáchxửlýlặplạiliêntụcgiốngnhaumàmongchờnhữngkếtquảkhácnhau, lầnsautốthơnlầntrướcđược. Đểthíchnghitrongcuộcsốngnày, hãybiếnđổibảnthânsaochophùhợpvớihoàncảnhcủachínhmình! Thay đổigiúp con người ta trởnênchủđộngtronghoàncảnh, tiếnbộhơnnhờnhữngđổimớitrongcáchsống, trongsuynghĩ, tạonênnhữnggiátrịtíchcựchơntrongcuộcsống. Cóthểbạnchorằng, chỉđơngiảnlặplạinhữngviệclàmnhưtrước, mỗingàyđềutrải qua nhưvậylàđượcthìliệucuộcsốngcủabạncóphongphú, cótươiđẹpnhưbạnmongmuốn hay không? Hay làbạnsẽphảitrải qua nhữngthángngàyđơnđiệu, mònmỏivàvô ý nghĩa, sốngmộtkiếp "đờithừa"? Cócâudanhngônnướcngoàinóirằng: "Cónhữngngườichết ở tuổihaimươibảynhưngđếnnămbảymươituổimớiđượcđemchôn", bạncóhiểu ý nghĩacủacâunóinàykhông? Cuộcsốngluônthayđổi, vậynên con ngườicũngphảithayđổilinhhoạtđểthíchnghivớicuộcsống, nếucứquẩnquanh, sốngmộtcuộcđờinhàmchánthìbạnđã “sốngmòn” rồi, chỉlàthânxáccòntồntạimàthôi. Nếunhưbạnrơivàohoàncảnhbếtắc, liệubógốingồikhóclóccógiúpbạncảithiệnđượctìnhhình, cólàmhoàncảnhkhácđichăng? Không, khôngcómộtđiềugìthayđổinếunhưchínhbạnkhôngđứnglênmàđổithaynó. 

Cuộcsốnglàmộtquátrình, một con đườngđầynhữngchông gai, thếnhưngkhôngphải ai cũngbướcđượctớiđích, chạmđượcđỉnhvinhquang. Hoàn cảnhcóthểđượcđịnhsẵn, thếnhưngbảnthânbạnnhưthếnào, bạnmớilàngườihiểurõnhất, nên hay khôngnênthayđổibảnthânchophùhợpvớihoàncảnh! Người ta nóirằngkhiThượngĐếđónglạimộtcánhcửathìNgườisẽmởramộtcáchcửakhác, thếnênkhiviệcgìđóxảyđến, đóchỉlàbướckhởiđầu, làthửtháchcholòng can đảmvànỗlựccủachúng ta. Mọinỗlựcbạnlàmhôm nay đềusẽđemlạiquảngọtvàongàysauđó, dànhthờigianđểphànnànvềhoàncảnh, chi bằnghãydànhthờigianđểnỗlựclàmviệcvàhọctậpnhiềuhơn. Hạnhphúc, tráingọtchỉđếnkhi ta ngừngviệcdậmchân, thanvãncuộcđời, hãytạonênkhácbiệtbằngsựthayđổicủamìnhđừngđểngàysaulàmộtngàytiếcnuốivềđãkhônglàmđiềuxứngđáng. Thếnhưng, khôngítnhữngngườikhigặpnghịchcảnh, điềuđầutiênhọnghĩtớilàthayđổihoàncảnh, mongmuốncóđượchoàncảnhtốthơn, chứkhôngphảilàsựthayđổibảnthânmìnhđểphùhợpvớihoàncảnhđó. Họkhônghềbiếtrằng, hòamìnhvàothếgiới, thayđổiquanniệmcủamình, tìmrasứcmạnhnộitạicủabảnthânmớilàcáchthứchoànhảochoviệcthayđổicuộcđờimình. Quảlàvậy, thayđổibảnthân, liênkếtvớitậpthểlàcáchthứcđểchúng ta nhậnlạinhữngđiềukìdiệutrongcuộcsống. Vậynên, đừng lo lắngtìmcáchthayđổithếgiớimàhãytìmcáchđểbảnthânmìnhphùhợpvớithếgiớiđó.  

Muốnthayđổibảnthânchophùhợpvớithếgiới, hãybắtđầuthayđổitừnhữngviệclàm, thóiquennhỏnhất, thayđổitừlượngchođếnchấtđểtrởthànhmộtphiênbảntốthơncủabảnthânmình ở hoàncảnhhiệntại. Thay đổivềchấtlàcáchthứcthayđổivềtưduy, vềsuynghĩ, thayđổinhữngthóiquentrongcuộcsốnghàngngàyđểtạonênnhữngthayđổitíchcựchơncủabảnthân. Nếubạncònbănkhoănvềcáchthứcthayđổibảnthânmìnhthìhãynhậnđịnhvềhoàncảnhxungquanhbạntrướckhiquyếtđịnhthayđổibảnthân. Bởisựthayđổibảnthâncủabạnphảiphụthuộcrấtnhiềuvàocácyếutốxungquanh.  

Marth Washington đãtừngnóirằng: "Phầnlớnhạnhphúcvàđaukhổcủachúng ta phụthuộcvàocácđịnhhướngchứkhôngphảihoàncảnh", hoàncảnhchỉlàđiềukiệnđểchứngtỏnănglựccủachúng ta màthôi. Hãynhìnrathếgiớixem, hãynhìnvàotấmgươngcủa Stephen Hawking - ngườiđãđặtnềnmóngcho khoa họcvũtrụ, nhàvậtlýlýthuyếtnổitiếngnhất. Chúng ta khôngthểnóirằng Hawking cómộthoàncảnhthậttốtđểtạonênmộtcánhânxuấtsắcđếnnhưthế. Bởicuộcđờicủa Hawking làmộtchuỗinhữngsónggióbấtngờ. Nămhaimươimốttuổi, ở cáituổicó bao hoàibãovàướcmơthìôngbịchẩnđoánchỉcòncóthểsốngđượchainămnữa, sứckhỏecủaôngbịsuygiảmnghiêmtrọng. Nếuđặtchúng ta vàohoàncảnhđó, khiđượcchẩnđoánchỉcòncóthểsốngđượcthêmhainăm, chúng ta sẽnhưthếnào? Chúng ta sẽgàokhóc, bấtlực, tuyệtvọng hay thậmchínảnlòngmàsuynghĩđếnnhữngđiềutiêucựcchăng? Phảilàmộtngườibìnhthường, chắchẳn ai cũngsẽrơivàotrầmcảmnhưthế. Và Hawking cũngchẳngphảingoạilệ, ôngrơivàotrạngtháitrầmcảm, cảmthấycuộcsốngchỉlàmộtchuỗinhữngngàydàivônghĩa. Thếnhưng, ở trongcáihoàncảnhđó, ôngmớinhậnrađượccái ý nghĩacủacuộcđời, ôngnhậnramìnhcầnlàmnhiềuhơnđểkhẳngđịnhđược ý nghĩa, giátrịcủabảnthân. Vậylàôngthayđổisuynghĩcủamình, bắtđầutrởthànhmộtnghiêncứusinh, nghiêncứuvềnhữngđịnhluậtvũtrụvàcuốicùnglàsựrađờicủacácđịnhlývũtrụ, thuyếtlượngtửnổitiếngthếgiới, chứngminhtêntuổicủa Hawking. Nếutrongthờiđiểmđó, Hawking khôngthayđổisuynghĩcủamình, chìmđắmtrongnỗituyệtvọngcủahoàncảnhthìliệuôngcóthểtìmđượcgiátrịvĩđạicủabảnthânmình hay chăng?  

Hoàn cảnhcóthểkhôngchophépbạncóđượchạnhphúcnhưmongmuốn, nhưngthayđổibảnthântốthơncũnglàmộtcáchđểvươntớiướcmơcủamình. Trí tuệthôngminhnếucóthểđiliềnvớimộtcơthểkhỏemạnhsẽcóthểpháthuyhếtđượckhảnăngcủamình. Hãytậpchomìnhnhữngthóiquentốtnhưtậpthểdục, ngủsớm, khôngsửdụngquánhiềuđiệnthoạithôngminh hay máytínhsẽlànhữngđiềugiúpcơthểcủachúng ta khỏemạnhvàxinhđẹphơn. Thay đổitoàndiện, vềchấtvềlượnglàđiềutấtyếu, đừngnêncốgắngthayđổihoàncảnh, bởihoàncảnhlàyếutốchung, làngoạicảnhtácđộng, hãybắtđầutừviệcthayđổibảnthânmìnhđểlàmchocuộcsốngcó ý nghĩahơn. 

Ngày nay, đạibộphậnnhữnglớpthanhthiếuniên ý thứcđược, hiểuđượcgiátrịcủaviệcthayđổibảnthânmìnhchophùhợpvớihoàncảnhđểcóthểpháthuyđượctốtnhấtnănglựccủamình. Thếnhưngbêncạnhđó, cònmộtbộphậnnhỏkhônghiểuđượcgiátrịcủaviệcthayđổi, họbănkhoănđổlỗichohoàncảnhgâyrakhókhănchohọ, họthấtvọngvớihoàncảnhmàsađọachínhbảnthânmình. Nhữngthanhniênmớichỉmườibamườibốntuổi, thếnhưngđãchơibời, hútchích, nghiệnngập, ham game màbỏhọc, trởthànhnhữngtộiphạmcướpgiật, ăncắp. Khi đượchỏi, họđổchohoàncảnh, nóirằngcuộcsốngquákhókhănnênmớitrởnênnhưthế, nhưngtạisaohọkhôngthểhọctheo Stephen Hawking, họctheonhữngtrạngnguyênnổitiếngnhư Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Hiền, thayđổi, thíchnghivớihoàncảnhđểtrởthànhphiênbảntốtnhấtcủabảnthânmình? Họchỉbiếtthấtvọng, đổlỗichohoàncảnh, chobốmẹ, thựctạimàkhônghiểurằngtấtcảđềunằmtrongsuynghĩvàtầmtaycủahọ.  

Thay đổibảnthânchophùhợpvớihoàncảnhlàmộtđiềucựckỳcầnthiếttrongcuộcsống. Bởikhông ai cóhoàncảnhgiống ai, khôngphải ai cũngcóđượcmộthoàncảnhtốtđểmàtự do pháttriểnbảnthânmình, thếnhưngviệclựachọnthayđổibảnthân, thayđổiquanniệmlạilàđiềunằmtrongtầmtaybạn. Thay đổilàcáchthứcchúng ta hòanhậpvàocuộcsống, đểtrởnênhoànthiệnhơn, tốtđẹphơn. Cuộcsốngthayđổimỗingày, con ngườicũngphảithayđổi. Hoàn cảnhlàthửthách, lànơithửthách ý chí, lòngkiênnhẫncủachúng ta. Vậynênhãytìmhiểuhoàncảnhvàthayđổibảnthânmìnhsaochophùhợpvớihoàncảnhđóđểsaunàykhôngphảihốihậnvềnhữnggìđãxảyravàcũnglàđểtrởthànhmột con ngườicógiátrịđúngnhưcâunói "Tôithayđổiđểtrởthànhphiênbảntốtnhấtcủachínhtôi". 

- Tìnhhuống 1. Trong tìnhhuốngnày, bạn N cần: 

+ Giữbìnhtĩnh. 

+ Liên hệtớisốđiệnthoạiđườngdâynóngđểtìmkiếmsựtrợgiúpcủalựclượngcứuhỏa/ cứuhộ, cứunạn (số 114 hoặc 112); đồngthời, tronglúcchờđợilựclượngchứcnăng; bạn N cầnnhờcậysựgiúpđỡcủahàngxómvàmọingườixungquanhđểcùngứngphóvớitìnhtrạnghỏahoạn. 

+ Đảmbảo an toànchobảnthân. 

+ Liên hệvớingườithân (bốmẹ,…) đểthôngbáotìnhhình. 

- Tìnhhuống 2. Việcbịbỏngnướcsôicóthểgâyrasựtổnthươngvềthểchấtvàtinhthầnđốivới ai đó. Đểgiúpbạn B thíchứngvàvượt qua tìnhtrạngnày, dướiđâylàmộtsốgợi ý: 

+ Chấpnhậnvàhọccáchyêuthươngbảnthânmình. 

+ Tìmkiếmsựhỗtrợtừcácchuyêngiatâmlý, nhằmgiúpbảnthânlàmchủcảmxúc, tăngcườngtự tin vàkhíchlệtinhthần. 

+ Trao đổi, tâmsự, chia sẻcảmxúccủabảnthânvớingườithânvàbạnbècóthểgiúpgiảmbớtcảmgiáccôđơnvàcảmthấyđượcủnghộ. 

+ Bạn B cóthểtìmcáchcảithiệntìnhtrạng da thông qua việc: sửdụngcácloạidược – mĩphẩmphùhợp (theosựtưvấn, kêđơncủabácsĩ) 

+ Thửthamgiavàocáchoạtđộnggiúpgiảmcăngthẳngnhư yoga, thiền, đidạo,…. Các hoạtđộngnàycóthểgiúpbạncảmthấythưgiãnvàgiảmbớtđauđớn. 

- Tìnhhuống. Bạn T rấtđaubuồnvìsựrađiđộtngộtcủabànội. Từnhỏ, T đượcbàchămsóc, chỉbảo. Lớnlên, bạnvẫnrấtgầngũivàthường hay chia sẻ, tâmsựvớibà. Giờkhôngcònbà ở bêncạnh, T khôngchấpnhậnđượcsựthậtnày, bạnthườngnhốtmìnhtrongphòng, khócvàchìmđắmtrongsựđaubuồn. 

- Cáchứngxử: Đểvượt qua nỗibuồn, bạn T cóthểthựchiệnmộtsốbiệnphápsau: 

+ Chấpnhậnsựthậtvềsựrađicủabànội. 

+ Khôngnêntrốnmộtmìnhtrongphòngmànên chia sẻ, tâmsựcùngngườithân, bạnbè. Hoặc T cóthểbộclộtìnhcảmcủamìnhvớibànộithông qua cáchoạtđộngnhư: vẽtranh, viếtnhậtkí, sángtácthơ, truyệnngắn,… 

+ Hãynhớvềnhữngkhoảnhkhắcđẹpmà T đãtrải qua cùngbànội. Giữlấynhữngkỷniệmấysẽgiúpbạncảmthấygầngũivà an ủihơn. 

+ Thửthamgiavàocáchoạtđộnggiúpgiảmcăngthẳngnhư yoga, thiền, đidạo,…. Các hoạtđộngnàycóthểgiúpbạncảmthấythưgiãnvàgiảmbớtđauđớn.