Bài 12. Nước Văn Lang

1. Gạo trở thành lương thực chính của cư dân Văn Lang, thể hiện nghề nông trồng lúa nước đã phát triển.

* Đời sống vật chất:

- Kinh tế: nghề chính là trồng lúa nước, ngoài ra còn chăn nuôi, đánh bắt cá…

- Thức ăn chính hàng ngày: cơm nếp, cơm tẻ, rau, cà, thịt, cá, ốc...

- Nhà ở: cư dân sống trong các chiềng chạ, ở nhà sàn.

- Trang phục: 

+ Ngày thường nam đóng khố, mình trần, đi chân đất; nữ mặc áo, váy xẻ giữa, có yếm che ngực.

+ Ngày lễ, nữ mặc váy xòe kết bằng lông chim, đội mũ cắm lông chim hoặc bông lau.

- Thuyền là phương tiện đi lại trên sông.

* Đời sống tinh thần:

- Trong các ngày lễ hội, mọi người thích hóa trang, vui chơi, nhảy múa hát ca.

- Tín ngưỡng:

+ Thờ cúng tổ tiên, các lực lượng tự nhiên như núi, sông, Mặt Trời...

+ Chôn cất người chết cùng đồ tùy táng.

- Phong tục:  gói bánh chưng, làm bánh giày, ăn trầu, nhuộm răng đen, xăm mình,...

- Một số phong tục, tập quán, tín ngưỡng từ thời Văn Lang còn được người Việt lưu giữ đến ngày nay là:

+ Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên

+ Tục làm bánh chưng, bánh giày vào mỗi dịp lễ, tết

+ Sử dụng trầu cau trong các dịp quan trọng, lễ tết

+ …

(*) Giới thiệu các bước làm bánh chưng

- Bước 1: chuẩn bị nguyên liệu (gạo nếp, đậu xanh, thịt lợn, lá dong, lạt giang/ dây buộc)

- Bước 2: sơ chế nguyên liệu

+ Ngâm gạo nếp, đỗ xanh tối thiểu 4 tiếng, sau đó vo, đãi sạch, để ráo nước (có thể trộn thêm một chút muối trắng vào gạo để vị của bánh thêm đậm đà)

+ Thịt lợn thái miếng, ướp với gia vị (muối, hạt tiêu,…)

+ Lá dong rửa sạch, hong hoặc lau khô.

+ Lạt giang nên ngâm nước khoảng 30 phút trước khi gói, để lạt mềm hơn.

- Bước 3: Gói bánh

+ Lót lớp lá dong ở ngoài (có thể dùng khuôn để bánh vuông và đẹp hơn)

+ Rải lần lượt: gạo nếp => đậu xanh => thịt lợn => đậu xanh => gạo nếp.

+ Gói bánh và dùng lạt giang hoặc dây buộc lại

- Bước 4: Luộc bánh (thời gian khoảng 8 – 10 tiếng, tùy thuộc theo kích cỡ và số lượng bánh)

- Bước 5: Ép bánh:

+ Sau khi bánh chín, vớt bánh ra rồi cho ngay vào chậu nước lạnh, ngâm khoáng 10 phút

+ Để bánh ráo nước rồi dùng vật nặng đè lên bánh để ép nước ra. Thời gian ép khoảng từ 5 – 8 tiếng.

- Đây là lễ hội nào?

=> Đây là lễ hội Đền Hùng

- Diễn ra ở đâu?

=> Diễn ra tại Đền Hùng (thuộc thôn Cổ Tích, xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ)

- Vào ngày nào?

=> Lễ hội diễn ra từ ngày 01 đến hết ngày 10 tháng 3 âm lịch, việc tế lễ được tổ chức rất trọng thể vào ngày chính hội (10/3).

- Thể hiện điều gì?

=> Thể hiện truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, lòng biết ơn công lao các vua Hùng dựng nước của nhân dân Việt Nam.