Lịch sử 11 Bài 8. Một số cuộc khởi nghĩa và chiến tranh giải phóng trong lịch sử Việt Nam (từ thế kỉ III TCN đến cuối thế kỉ XIX)

Bài học thứ hai từ các cuộc khởi nghĩa, chiến tranh giải phóng

Xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân; Lam Sơn nêu tư tưởng "đem đại nghĩa thắng hung tàn, lấy chí nhân thay cường bạo".

Nhận xét chung các khởi nghĩa thời Bắc thuộc

Thể hiện tinh thần yêu nước, ý chí tự chủ, tinh thần dân tộc chống phong kiến phương Bắc.

Bối cảnh khởi nghĩa Lam Sơn

Năm 1407 nhà Hồ thất bại, Đại Ngu bị nhà Minh đô hộ (1407 - 1427) với chính sách cai trị, bóc lột nặng nề.

Chính sách của nhà Minh về hành chính

Đặt Đại Ngu thành quận Giao Chỉ, chia phủ, huyện cai trị.

Chính sách của nhà Minh về văn hóa

Bắt theo phong tục Trung Hoa, đục bia, đốt sách để thủ tiêu văn hóa Việt.

Khởi nghĩa Trần Ngỗi và Trần Quý Khoáng

Chống Minh: Trần Ngỗi (1407 - 1409), Trần Quý Khoáng (1409 - 1413); đều bị đàn áp.

Lê Lợi

Hào trưởng có uy tín ở Lam Sơn (Thanh Hóa), lãnh tụ khởi nghĩa Lam Sơn.

Hội thề Lũng Nhai diễn ra khi nào, có ý nghĩa gì?

Năm 1416 (Thanh Hóa); Lê Lợi cùng hào kiệt quyết tâm đánh đuổi giặc Minh.

Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa Lam Sơn vào thời gian nào?

Đầu năm 1418, tại vùng núi rừng Lam Sơn (Thanh Hóa).

Lam Sơn giai đoạn 1418 - 1423

Gặp nhiều khó khăn, 3 lần phải rút lên núi Chí Linh.

Lam Sơn giai đoạn 1423 - 1424

Tạm hòa hoãn với quân Minh để củng cố lực lượng.

Lam Sơn giai đoạn 1424 - 1425

Mở rộng hoạt động, thắng lợi đầu tiên; giải phóng Nghệ An, rồi từ Thanh Hóa đến Đèo Hải Vân.

Lam Sơn giai đoạn 1426 - 1427

Tiến quân ra Bắc, giành thắng lợi trên quy mô cả nước.

Chiến thắng nào của nghĩa quân Lam Sơn vào tháng 11/1426?

Tốt Động - Chúc Động (Hà Nội); sau đó vây hãm thành Đông Quan.

Các chiến thắng của Lam Sơn tháng 10/1427?

Chi Lăng (Lạng Sơn), Cần Trạm, Phố Cát, Xương Giang (Bắc Giang).

Hội thề Đông Quan diễn ra ngày nào, giữa ai với ai?

Ngày 10/12/1427, giữa Lê Lợi và Vương Thông; chiến tranh chấm dứt.

Quân Minh rút hết về nước, đất nước hoàn toàn giải phóng vào khi nào?

Tháng 1/1428.

Ý nghĩa của khởi nghĩa Lam Sơn

Phát triển thành chiến tranh giải phóng dân tộc mang tính nhân dân; chấm dứt hơn 20 năm đô hộ, khôi phục độc lập, mở ra thời kì phát triển mới.

Bối cảnh phong trào Tây Sơn

Giữa thế kỉ XVIII chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong suy yếu: Nguyễn Phúc Thuần chơi bời, quyền thần Trương Phúc Loan nắm quyền, thuế khóa nặng nề.

Anh em Tây Sơn dựng cờ khởi nghĩa ở An Khê vào thời gian nào?

Mùa xuân 1771 (Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ), tại Tây Sơn thượng đạo (Gia Lai).

Tây Sơn chiếm được phủ thành Quy Nhơn vào năm nào?

Năm 1773.

Tây Sơn lật đổ chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong vào năm nào?

Năm 1777.

Nguyễn Nhạc lên ngôi hoàng đế năm nào, đóng đô ở đâu?

Năm 1778; thành Đồ Bàn (Quy Nhơn, Bình Định).

Nguyễn Huệ đánh tan bao nhiêu quân Xiêm ở Rạch Gầm - Xoài Mút?

5 vạn quân Xiêm (tháng 1/1785).

Tây Sơn hạ thành Phú Xuân và ra Bắc lật đổ chúa Trịnh vào năm nào?

Năm 1786; sau đó trao lại chính quyền cho vua Lê.

Năm 1774, Tây Sơn kiểm soát vùng đất nào?

Vùng đất rộng lớn từ Quảng Nam (nay thuộc thành phố Đà Nẵng) đến Bình Thuận (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng).

Tôn Sĩ Nghị

Tướng nhà Thanh dẫn 29 vạn quân xâm lược cuối năm 1788 theo lời cầu cứu của Lê Chiêu Thống.

Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, lấy hiệu gì và vào thời gian nào?

Hiệu Quang Trung, tháng 12/1788; chỉ huy 5 đạo quân ra Thăng Long.

Chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa của Tây Sơn đánh tan bao nhiêu quân Thanh?

29 vạn quân Thanh (năm 1789).

Ý nghĩa của phong trào Tây Sơn

Lật đổ chính quyền Nguyễn - Trịnh, xóa bỏ chia cắt đất nước, đánh tan ngoại xâm, bảo vệ độc lập và chủ quyền.

Ba bài học lịch sử chính

Xây dựng lực lượng; xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân; nghệ thuật quân sự mưu trí, độc đáo.