Bộ 5 đề thi cuối kì 1 Ngữ văn 10 Kết nối tri thức (2023-2024) có đáp án - Đề 1
11 câu hỏi
I. ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc văn bản:
Ở bầu thì dáng ắt nên tròn(1)
Xấu tốt đều thì rắp khuôn.
Lân cận nhà giàu no bữa cám(2);
Bạn bè kẻ trộm phải đau đòn(3)
Chơi cùng bầy dại nên bầy dại;
Kết mấy người khôn học nết khôn.
Ở đấng thấp thì nên đấng thấp.
Đen gần mực, đỏ gần son.
(“Bảo kính cảnh giới” – bài 21- Theo Nguyễn Trãi toàn tập - Đào Duy Anh dịch chú)
Chú thích:
(1) Lấy ý từ câu tục ngữ “Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”
(2) và (3): Lấy ý từ câu tục ngữ “Ở gần nhà giàu đau răng ăn cốm, ở gần kẻ trộm ốm
lưng chịu đòn”. Chữ “đau răng ăn cốm” là đúng chữ câu tục ngữ. Nhưng kẻ ở gần nhà giàu mà được ăn cốm nhiều thì cũng lạ. Chúng tôi cho rằng chính là cám nói chệch đi cho hợp với vần trộm ở câu dưới mà thành cốm…mà ở gần nhà giàu được no bữa cám thì nghĩa mới thông.
Chỉ ra hai phương thức biểu đạt chính trong bài thơ trên:
Biểu cảm, nghị luận
Biểu cảm, tự sự
Nghị luận, tự sự
Nghị luận, thuyết minh
Bài thơ viết theo thể thơ nào?
Thất ngôn tứ tuyệt
Thất ngôn xen lục ngôn
Thất ngôn bát cú Đường luật
Tự do
Bài thơ được viết bằng chữ:
Chữ Hán
Chữ Nôm
Chữ Quốc ngữ
Chữ Nước ngoài
Phép đối xuất hiện trong những câu thơ nào?
Hai câu thực
Hai câu luận
Hai câu thực và hai câu luận
Hai câu đề và hai câu thực
Trong bài thơ, Nguyễn Trãi lấy ý từ câu tục ngữ nào sau đây?
Hay làm thì giàu, hay cầu thì nghèo
Siêng làm thì có, siêng học thì hay.
Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
Tốt danh hơn lành áo
Anh/Chị hiểu như thế nào về nội dung chính của hai câu thơ sau:
“Chơi cùng bầy dại nên bầy dại;
Kết mấy người khôn học nết khôn.”
Chơi cùng những người dại thì chẳng mấy lúc cũng trở thành kẻ dại.
Kết bạn với những người giỏi giang, khôn ngoan sẽ học hỏi được nhiều điều và trở nên khôn ngoan.
Hai câu thơ khuyên mỗi người cần chọn bạn mà chơi.
Chơi cùng người xấu, người dại, nếu không cảnh giác sẽ bị nhiễm thói xấu và trở nên xấu hơn. Chơi cùng người khôn ngoan, sẽ học được những điều hay, lẽ phải, sẽ tốt hơn, tiến bộ hơn.
Dòng nào không phải là đặc sắc nghệ thuật của bài thơ:
Bài thơ có sự kết hợp giữa chất trữ tình và chất triết lí
Ngôn ngữ tiếng Việt gần gũi, dễ hiểu, vận dụng đa dạng thành ngữ dân gian
Phép đối của thơ Đường luật được vận dụng hiệu quả.
Sử dụng hệ thống hình ảnh mang tính ước lệ, tượng trưng.
Bài học từ bài thơ “Bảo kính cảnh giới” – bài 21 của Nguyễn Trãi là:
Cần phải tu dưỡng nhân cách, sống trước sau như một.
Con người cần thích nghi linh hoạt với hoàn cảnh sống, lựa chọn môi trường sống phù hợp.
Cần phải ham học hỏi mới nên thợ, nên thầy.
Không chỉ học thầy, mà cần phải biết học tập bạn bè.
Nhận xét về suy nghĩ của tác giả thể hiện trong hai câu thơ cuối “Ở đấng thấp thì nên đấng thấp/ Đen gần mực đỏ gần son”.
Thông điệp nào từ đoạn trích có ý nghĩa nhất với anh/ chị? Vì sao?
II. VIẾT (4,0 điểm)
Người Pháp có câu ngạn ngữ: “Hãy nói cho tôi biết bạn của anh là ai, tôi sẽ kết luận anh là người như thế nào”. Suy nghĩ của anh/ chị về câu ngạn ngữ trên.
