Bài tập Cảm xúc mùa thu (Thu hứng, bài 1- Đỗ Phủ) có đáp án

Tác giả Đỗ Phủ

1. Tiểu sử

- Đỗ Phủ (712 – 770), quê ở huyện Củng, tỉnh Hà Nam, xuất thân trong một gia đình truyền thống Nho học và thơ ca lâu đời.

- Ông sống trong nghèo khổ, chết trong bệnh tật

2. Sự nghiệp văn học

- Đỗ Phủ là nhà thơ hiện thực vĩ đại của Trung Quốc, là danh nhân văn hóa thế giới.

- Thơ Đỗ Phủ hiện còn khoảng 1500 bài

- Nội dung thơ: đó là những bức tranh hiện thực sinh động và chân xác đến mức được gọi là “thi sử” (lịch sử bằng thơ); đó cũng là niềm đồng cảm với nhân dân trong khổ nạn, chứa chan tình yêu nước và tinh thần nhân đạo.

- Giọng thơ Đỗ Phủ trầm uất, nghẹn ngào.

- Ông sành tất cả các thể thơ nhưng đặc biệt thành công ở thể luật thi.

- Với nhân cách cao thượng, tài năng nghệ thuật trác việt, Đỗ Phủ được người Trung Quốc gọi là “Thi thánh”.

- Các chi tiết miêu tả mùa thu: Sương móc trắng xóa, rừng cây phong, sông, sóng, khóm cúc nở hoa.

- Cảm hứng của thi nhân khi cảnh thu về trên đất khách.

- Không gian bị thu hẹp lại (khóm cúc, con thuyền) rồi gần hơn nữa, nó “lặn” vào tâm hồn của nhà thơ. Sở dĩ có sự vận động của không gian như thế là vì thời gian đang khép lại (chiều dần buông, tầm nhìn bắt đầu thu hẹp).

Đối chiếu bản dịch thơ của Nguyễn Công Trứ với bản phiên âm và phần dịch nghĩa, ta có mấy nhận xét sau:

- Ưu điểm: Bản dịch thơ cơ bản đã thể hiện được khá sắc sảo tinh thần của bài thơ. Bản dịch có thể coi là khá đạt.

- Nh­ược điểm: Bản dịch còn có một số vênh lệch so với bản phiên âm:

+ Trong câu đầu, bản dịch thơ ch­ưa chuyển tải được ý nghĩa của từ “điêu thương” – đây là một tính từ đã được động từ hóa (làm tiêu điều). Vì vậy ở trong bản phiên âm nó mang nghĩa rất mạnh – chỉ sự tàn phá khắc nghiệt của sư­ơng móc đối với rừng phong.

+ Chữ “thẳm” trong câu ba (bản dịch) ch­ưa thật sát nghĩa. Đồng thời nó còn làm cho âm hưởng thơ trầm xuống.

+ Câu 5, bản dịch bỏ mất chữ “l­ưỡng khai” – là một từ quan trọng của bản phiên âm – nhấn mạnh số lần lặp lại. Cũng vậy ở câu 6, chữ “cô” ch­a dịch được làm cho câu thơ ch­a thật sự thể hiện được nỗi lòng của kẻ ly hương.

Bài thơ được sáng tác năm 766, khi nhà thơ đang ở Quỳ Châu. Đỗ Phủ sáng tác chùm “Thu hứng” gồm 8 bài thơ, trong đó cảm xúc mùa thu là bài thơ thứ nhất.

- Đề tài: Vẻ đẹp thiên nhiên và tâm trạng của con người.

- Thể loại: Đường luật thất ngôn bát cú.

- Bố cục:

+ Phần 1 (4 câu đầu): Cảnh mùa thu

+ Phần 2 (4 câu còn lại): Tình thu

a. Câu 1 và 2 (Câu đề)

- Hình ảnh: ngọc lộ, phong thụ lâm - Là những hình ảnh quen thuộc của mùa thu Trung Quốc:

+ “Ngọc lộ: Miêu tả hạt sương móc trắng xóa, dầy đặc làm tiêu điều, hoang vu cả một rừng phong. Bản dịch thơ dịch thanh thoát nhưng chưa truyền tải đầy đủ nội dung, ý nghĩa thần thái của nguyên tác.

+ “Phong thụ lâm”: hình ảnh thường được dùng để tả cảnh sắc mùa thu và nỗi sầu li biệt

- “Núi vu, kẽm vu”: Là hai địa danh cụ thể ở Trung Quốc, vào mùa thu khí trời âm u, mù mịt. Bản dịch thơ là “ngàn non”: Đánh mất hai địa danh cụ thể lại không diễn tả được hết không khí của mùa thu.

- “Khí tiêu sâm”: Hơi thu hiu hắt, ảm đạm

→ Không gian thiên nhiên vừa có chiều cao vừa có chiều rộng và chiều sâu, không gian lạnh lẽo xơ xác, tiêu điều, ảm đạm

→ Diễn tả cảm xúc buồn, cô đơn, lạnh lẽo của tác giả.

b. Câu 3 và 4 (Câu thực)

- Điểm nhìn từ lòng sông đến miền quan ải, không gian được nới theo ba chiều rộng, cao và xa:

+ Tầng xa: là ở giữa dòng sông thăm thẳm là “sóng vọt lên tận lưng trời”

+ Tầng cao: Là miền quan ải với hình ảnh mây sa sầm giáp mặt đấy.

+ Tầng rộng: mặt đất, bầu trời, dòng sông đều cho ta hình dung về không gian rộng lớn.

- Hình ảnh đối lập, phóng đại: sóng – vọt lên tận trời (thấp – cao), mây – sa sầm xuống mặt đất (cao – thấp)

→ Sự vận động trái chiều của những hình ảnh không gian kì vĩ, tráng lệ.

→ Tâm trạng con người ngột ngạt, bí bách

→ Bốn câu thơ vẽ lên bức tranh mùa thu xơ xác, tiêu điều, mênh mông, rợn ngợp chao đảo. Đó phải chăng cũng là bức tranh của xã hội Trung Quốc đương thời loạn lạc bất an, chao đảo

→ Tâm trạng buồn, cô đơn, chênh vênh lo lắng của tác giả trước thời cuộc.

Nỗi lòng của nhà thơ trong 4 câu thơ cuối là:

a. Câu 3 và 4

- Hình ảnh nhân hóa, ẩn dụ:

+ Khóm cúc nở hoa – tuôn dòng lệ: Có hai cách hiểu khóm cúc nở ra làm rơi giọt nước mắt, khóm cúc nở ra giọt nước mắt.

→ Dù hiểu theo cách nào cùng thấy được tâm sự buồn của tác giả.

+ Cô chu – con thuyền cô độc

→ Hình ảnh gợi sự trôi nổi, lưu lạc của con người. Là phương tiện để nhà thơ gửi gắm khát vọng về quê.

- Từ ngữ:

+ “Lưỡng khai”: Nỗi buồn lưu cữu trải dài từ quá khứ đến hiện tại

+ “Nhất hệ”: Dây buộc thuyền cũng là sợi dây buộc mối tình nhà của tác giả.

+ “Cố viên tâm”: Tấm lòng hướng về quê cũ. Thân phận của kẻ tha hương, li hương luôn khiến lòng nhà thơ thắt lại vì nỗi nhớ quê (Lạc Dương), nhớ nước (Trường An – kinh đô nhà Đường).

- Sự đồng nhất giữa các sự vật, hiện tượng:

+ Tình – cảnh: Nhìn cúc nở hoa mà lòng buồn tuôn giọt lệ

+ Quá khứ hiện tại: Hoa cúc nở hai lần năm ngoái – năm nay mà không thay đổi

+ Sự vật – con người: Sợi dây buộc thuyền cũng là sợi dây buộc chặt tâm hồn người.

→ Hai câu thơ đặc tả nỗi lòng đau buồn, tha thiết, dồn nén vì nỗi nhớ quê không thể giải tỏa của nhà thơ.

b. Câu 7 và 8

- Hình ảnh

+ Mọi người nhộn nhịp may áo rét

+ Giặt quần áo chuẩn bị cho mùa đông tới

→ Không khí chuẩn bị cho mùa đông, gấp gáp, thúc giục.

- Âm thanh: Tiếng chày đập vải

→ Âm thanh báo hiệu mùa đông sắp đến, đồng thời diễn tả sự thổn thức, ngổn ngang, mong chờ ngày về quê của tác giả.

→ Bốn câu thơ khắc sâu tâm trạng buồn, cô đơn, lẻ loi, trầm lắng, u sầu vì nỗi mong nhớ trở về quê hương.

- Giữa chủ đề, nhan đề, nội dung, cảm xúc và hình ảnh nghệ thuật trong toàn bộ tác phẩm đều xoay quanh hình ảnh mùa thu

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 1)

Cảm xúc mùa thu là một bức tranh thiên nhiên mùa thu mang theo tâm trạng buồn của nhà thơ Đỗ Phủ. Như Nguyễn Du nó “Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”, bức tranh mùa thu qua con mắt của Đỗ Phủ mang theo tâm trạng của tác giả trở lên hiu hắt, quạnh quẽ khiến người đọc có chút thê lương, thương xót cho số phận của tác giả. Một người đang sống một cuộc sống lưu lạc, tha hương, nhớ quê nhà, lo lắng cho đất nước loạn lạc, những dòng tâm trạng ấy đã đi vào cảnh vật và theo lời thơ của tác giả mà tuôn ra. Vì vậy, khi đọc bài thơ, người đọc không chỉ thấy hay mà còn cảm thông trước hoàn cảnh cô đơn, lẻ loi, buồn đau của tác giả - một con người luôn mong muốn được hồi hương dù chỉ một lần trong quãng đời còn lại.

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 2)

Mùa thu là đề tài được rất nhiều thi sĩ chọn để viết lên tác phẩm của mình. Tiêu biểu có thi sĩ người Trung Quốc Đỗ Phủ cũng làm về đề tài này với bài “Thu hứng”. Tác phẩm vừa là bức tranh mùa thu ảm đạm, hắt hiu, vừa là bức thư nói lên tâm trạng của nhà thơ. Nhà thơ lo cho hiện trạng của đất nước đang lâm vào cảnh hỗn loạn, thương nhớ quê hương xa xôi và tự thương cho thân phận bất hạnh của mình ở xứ người. Qua những hình ảnh nhà thơ miêu tả về cảnh mùa thu, đã giúp chúng ta thấy được Đỗ Phủ là một thi sĩ xuất sắc không chỉ phạm vi nổi tiếng ở Trung Quốc mà còn vang rộng ra thế giới. Bài thơ là nỗi lòng riêng tư của tác giả Đỗ Phủ nhưng cũng chan chứa tâm sự yêu nước, thương đời.

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 3)

Cảm xúc mùa thu không chỉ vẽ nên một bức tranh thu giàu chất gợi hình mà còn gợi lên trong ta một nỗi niềm sâu kín. Mượn hình ảnh của thiên nhiên để nói lên tâm trạng của mình, đó là nỗi lo âu thế sự, nỗi nhớ quê hương cùng nỗi cô đơn, lạnh lẽo của tác giả. Tác giả như đang khắc họa bức tranh của xã hội Trung Quốc đương thời loạn lạc, bất an, chao đảo. Nỗi buồn lạc lõng giữa thiên nhiên phải chăng cũng là nỗi chênh vênh lo lắng của tác giả trước thời cuộc. Nỗi nhớ quê hương tha thiết, dồn nén không thể giải tỏa được, đồng thời vẽ ra những hình ảnh quen thuộc về cuộc sống quê nhà khắc sâu tâm trạng lẻ loi, trầm lắng, u sầu vì nỗi mong nhớ trở về quê hương.

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 4)

Cảm xúc mùa thu không chỉ vẽ nên một bức tranh thu giàu chất gợi hình mà còn gợi lên trong ta một nỗi niềm sâu kín. Mượn hình ảnh của thiên nhiên để nói lên tâm trạng của mình, đó là nỗi lo âu thế sự, nỗi nhớ quê hương cùng nỗi cô đơn, lạnh lẽo của tác giả. Tác giả như đang khắc họa bức tranh của xã hội Trung Quốc đương thờ loạn lạc, bất an, chao đảo. Nỗi buồn lạc lõng giữa thiên nhiên phải chăng cũng là nỗi chênh vênh lo lắng của tác giả trước thời cuộc. Nỗi nhớ quê hương tha thiết, dồn nén không thể giải tỏa được, đồng thời vẽ ra những hình ảnh quen thuộc về cuộc sống quê nhà khắc sâu tâm trạng lẻ loi, trầm lắng, u sầu vì nỗi mong nhớ trở về quê hương.

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 5)

Tình cảm thương nhớ quê hương được tác giả thể hiện sâu sắc, cụ thể qua bốn câu thơ cuối cùng. Cúc là loài hoa của mùa thu, biểu tượng niềm vui và vẻ đẹp vậy mà nhìn nó lại nhỏ lệ, gợi một nỗi buồn sâu lắng của nhà thơ, nhìn hoa cúc nhớ về những mùa thu ở quê hương. Chữ “lệ” trong bài thơ rất khó phân biệt lệ của người hay của hoa. “Cố chu” con thuyền cô độc, khi nhìn thấy con thuyền nỗi lòng tác giả càng dâng trào, càng nhớ quê da diết. Hình ảnh con thuyền trôi nổi, lưu lạc, là phương tiện duy nhất nhà thơ gửi gắm ước nguyện về quê, “hệ cố viên tâm” rất đặc biệt như buộc chặt nỗi lòng con người với quê nhà nhờ con thuyền trôi về quê hương. Cảnh mọi người giặt áo cũ âm thanh tiếng chày đập vải nhộn nhịp trên sông để chuẩn bị cho mùa đông tới. Như vậy việc sử dụng không gian dài, rộng, vừa cao, sâu, thấp lên cao và từ cao xuống thấp và những phép ẩn dụ đặc sắc, đối xứng chặt chẽ. Bút pháp tả cảnh ngụ tình, ngôn ngữ cảm xúc, dùng quá khứ nói hiện tại.

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 6)

Trong bài thơ "Cảm xúc mùa thu", Đỗ Phủ đã bày tỏ nỗi niềm thương nhớ quê hương sâu sắc. Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh Đỗ Phủ đang cùng gia đình chạy loạn, sống những tháng ngày khốn khó, phiêu bạt tại Quỳ Châu. Bài thơ đã miêu tả bức tranh thiên nhiên nơi núi rừng ảm đạm, hiu hắt và bức tranh sinh hoạt của con người trong mùa thu, qua đó kín đáo bộc lộ nỗi niềm của tác giả. Nhà thơ nhìn thấy khóm cúc nở hoa hai lần và con thuyền khiến cho nước mắt tuôn rơi. Đứng trước cảnh nhà nhà rộn ràng dao thước may áo rét, tiếng chày nện vải dồn dập càng khiến cho thi nhân càng nhớ nhà hơn. Nỗi lòng của Đỗ Phủ là nỗi lòng của người con lưu lạc xứ người đang hướng về chốn cũ. Đây là tiếng lòng của một người con tràn ngập tình yêu đối với quê hương.

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 7)

Trong những tháng ngày chạy loạn, phiêu bạt ở Quỳ Châu, Đỗ Phủ đã sáng tác bài thơ "Cảm xúc mùa thu" để bày tỏ tình cảm sâu kín của mình với quê hương. Khung cảnh thiên nhiên mùa thu hiện lên trong tác phẩm vô cùng ảm đạm, hiu hắt với hình ảnh của "sương trắng", "rừng phong", "hơi thu hiu hắt", "sóng vọt tận lưng trời", "mây sa sầm giáp mặt đất". Qua đó, nhà thơ bày tỏ cảm xúc buồn, cô đơn của tác giả trước cảnh vật.Nhà thơ không thể nào ngăn giọt lệ tuôn rơi khi nhìn thấy khóm cúc nở hoa hai lần và con thuyền lẻ loi. Hình ảnh "khóm cúc nở hoa hai lần" tương ứng với hai năm xa nhà của tác giả. Trong khi đó, hình ảnh "con thuyền lẻ loi" lại gợi lên sự lưu lạc, trôi nổi của thi nhân. Đứng trước khung cảnh sinh hoạt của con người đang rộn rã dao thước may áo và tiếng dồn dập của chày nện vải càng làm cho nỗi nhớ nhà của thi nhân trở nên khắc khoải hơn.

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 8)

"Cảm xúc mùa thu" là bài thơ bày tỏ trực tiếp nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương sâu thẳm của nhà thơ Đỗ Phủ trong những tháng ngày sống phiêu bạt, khốn khó tại Quỳ Châu. Thông qua việc miêu tả bức tranh thiên nhiên núi rừng hoang vu, hiu hắt ("Ngọc lộ điêu thương phong thụ lâm,/ Vu Sơn, Vu giáp khí tiêu sâm,...) và khung cảnh sinh hoạt rộn rã của con người trong mùa thu ("Hàn y xứ xứ thôi đao xích, Bạch Đế thành cao cấp mộ châm."), Đỗ Phủ bày tỏ nỗi buồn da diết và tình yêu quê hương mãnh liệt của mình. Tác phẩm không chỉ thể hiện nỗi niềm của cá nhân nhà thơ mà nó còn đại diện cho rất nhiều con người đang sống trong bối cảnh xã hội với nhiều biến cố. Qua bài thơ, ta thấy được nhà thơ Đỗ Phủ mang trong mình tình yêu chân thành với quê nhà, tác giả nhìn về quê hương bằng cái nhìn đau đáu của một người con xa xứ.

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 9)

Tình cảm thương nhớ quê hương được tác giả thể hiện sâu sắc, cụ thể qua bốn câu thơ cuối cùng. Cúc là loài hoa của mùa thu, biểu tượng niềm vui và vẻ đẹp vậy mà nhìn nó lại nhỏ lệ, gợi một nỗi buồn sâu lắng của nhà thơ, nhìn hoa cúc nhớ về những mùa thu ở quê hương. Chữ “lệ” trong bài thơ rất khó phân biệt lệ của người hay của hoa.“Cố chu” con thuyền cô độc, khi nhìn thấy con thuyền nỗi lòng tác giả càng dâng trào, càng nhớ quê da diết. Hình ảnh con thuyền trôi nổi, lưu lạc, là phương tiện duy nhất nhà thơ gửi gắm ước nguyện về quê, “hệ cố viên tâm” rất đặc biệt như buộc chặt nỗi lòng con người với quê nhà nhờ con thuyền trôi về quê hương. Cảnh mọi người giặt áo cũ âm thanh tiếng chày đập vải nhộn nhịp trên sông để chuẩn bị cho mùa đông tới. Như vậy việc sử dụng không gian dài, rộng, vừa cao, sâu, thấp lên cao và từ cao xuống thấp và những phép ẩn dụ đặc sắc, đối xứng chặt chẽ. Bút pháp tả cảnh ngụ tình, ngôn ngữ cảm xúc, dùng quá khứ nói hiện tại.

Tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương trong Cảm xúc mùa thu (mẫu 10)

Qua bài cảm xúc mùa thu, ta hoàn toàn có thể thấy được tình cảm của Đỗ Phủ với quê hương. Thật vậy, bốn câu thơ đầu đã tả thiên nhiên ảm đạm, hiu hắt của mùa thu. Trong bốn câu đầu, cảnh được bao quát rộng và xa với những hình ảnh thiên nhiên tươi đẹp, lãng mạn và đầy chất trữ tình: sương trắng rừng phong, núi Vu, núi Kẽm hiu hắt, lòng sông, sóng tận chân lưng trời, mây sà xuống đất. Nhưng đến bốn câu thơ sau, không gian trở nên thu hẹp lại: con thuyền, khóm cúc buộc tấm lòng nhà thơ với quê hương. Người đọc có thể cảm nhận được sự vận động của không gian và tầm nhìn hạn hẹp. Không những vậy, người đọc còn cảm nhận được không gian bức tranh thu trầm buồn, sâu lắng. Nếu như bốn câu thơ đầu miêu tả cảnh thu ở không gian rộng lớn, mênh mông còn bốn câu thơ sau là cảnh thu chi tiết, đầy chất trữ tình. Mạch thơ đi từ cảnh tới tình và tình ẩn chứa trong cảnh. Bài thơ thể hiện tình cảm của thi nhân trước cảnh sắc mùa thu, bốn câu thơ đầu dù miêu tả cảnh thu nhưng phảng phất nỗi buồn của tác giả, bốn câu cuối là nỗi lòng của tác giả nhớ nước thương đời, tình cảm dành cho quê hương của tác giả.