Bài 26: Lực và tác dụng của lực

- Hình 26.1 a: Người công nhân đang kéo hàng

- Hình 26.1 b: Người công nhân đang đẩy hàng

- Ví dụ về sự đẩy:

+ Bố em đang đẩy xe lên trên nhà

+ Người ta đang đẩy cái tủ từ nơi này sang nơi khác

- Ví dụ về sự kéo:

+ Bố em đang kéo gàu nước từ dưới giếng lên.

+ Người công nhân kéo thùng hàng

- Ví dụ về lực tác dụng lên vật làm thay đổi tốc độ của vật:

+ Lực do tay bóp phanh làm xe đạp đang chuyển động phải dừng lại.

+ Lực do tay búng vào hòn bi làm hòn bi đang đứng yên lăn trên sàn nhà.

- Ví dụ về lực tác dụng lên vật làm thay đổi hướng chuyển động của vật:

+ Lực từ bức tưởng làm thay đổi hướng chuyển động của quả bóng

+ Lưc từ chân cầu thủ tác dụng vào quả bóng đang chuyển động làm thay đổi hướng bay của nó.

- Ví dụ về lực tác dụng lên vật làm vật biến dạng:

+ Lực bóp của tay làm quả bóng thổi bị méo.

+ Lực kéo của tay tác dụng vào lò xo làm nó bị dài ra.

- Ví dụ về lực tác dụng lên vật làm thay đổi tốc độ của vật và làm vật biến dạng:

+ Lực do chân cầu thủ tác dụng vào quả bóng đang nằm yên làm quả bóng vừa chuyển động vừa bị biến dạng.

+ Lực do vợt tác dụng vào quả bóng ten – nit làm quả bóng vừa chuyển động vừa bị biến dạng.

- Lực kế lò xo ở hình 26.6 có giới hạn đo (số lớn nhất trên lực kế) là 5N.

- Lực kế lò xo ở hình 26.6 có độ chia nhỏ nhất (độ dài giữa hai vạch chia liên tiếp) là 0,1 N.

Cấu tạo của lực kế lò xo, gồm:

+ Thân lực kế có vạch chia độ

+ Một lò xo có một đầu gắn vào thân lực kế, đầu kia gắn với cái chỉ thị.

+ Đầu còn lại của cái chỉ thị có móc treo.

Ví dụ về độ lớn khác nhau của lực do tay tác dụng vào các vật khác nhau:

- Lực của tay mở cánh cửa

- Lực của tay bế em bé

Ví dụ về độ lớn khác nhau của lực do chân tác dụng lên mặt đất:

- Lực của chân tác dụng lên mặt đất khi đi bộ

- Lực của chân tác dụng lên mặt đất khi chạy

 - Lập kế hoạch đo lực kéo hộp bút

+ Chuẩn bị: hộp bút, lực kế lò xo, mặt sàn nhẵn.

- Thực hiện kế hoạch đo lực kéo hộp bút theo phương nằm ngang bằng lực kế lò xo:

+ Bước 1: Chọn lực kế phù hợp

Chọn lực kế có giới hạn đo 5N, có độ chia nhỏ nhất 0,1N

+ Bước 2: Điều chỉnh cho kim chỉ thị của lực kế chỉ đúng số 0.

+ Bước 3: Cho hộp bút móc vào đầu móc của lực kế. Giữ cố định phần thân của lực kế sao cho lực kế nằm dọc theo phương nằm ngang và tác dụng lực kéo vào hộp bút.

+ Bước 4: Đọc và ghi kết quả theo vạch chia gần nhất với chỗ đánh dấu của cái chỉ thị: Ta đo được lực kéo có giá trị bằng 3N.

a.

- Một người đẩy cái hộp với lực 1N, biểu diễn trên hình 1:

- Một người đẩy cái hộp với lực 2N, biểu diễn trên hình 2:

b.

- Một xe đầu kéo đang kéo một thùng hàng với lực 500N