Bài 16: Virus và vi khuẩn
16 câu hỏi
Vì sao chúng ta cần tiêm phòng bệnh?
- Chúng ta cần tiêm phòng bệnh vì:
+ Đây là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất để làm giảm tỷ lệ mắc bệnh và tỷ lệ tử vong do bệnh truyền nhiễm của nhân loại.
+ Khoảng 85% – 95% người được tiêm chủng sẽ sinh ra miễn dịch đặc hiệu bảo vệ cơ thể không bị mắc bệnh
Quan sát hình 16.1 và cho biết hình dạng của các virus (theo bảng 16.1)
Tên hình | Hình que | Hình cầu | Hình đa diện |
Hình a | ✔ |
|
|
Hình b |
|
| ✔ |
Hình c |
| ✔ |
Kể tên những bệnh do virus gây ra ở người, động vật và thực vật.
Các bệnh do virus gây ra là:
- Ở người: bệnh cúm, bệnh đậu mùa, quai bị, viêm gan B, sởi, HIV/AIDS,…
- Ở động vật: bệnh cúm gia cầm, cúm lợn, bệnh dại…
- Ở thực vật: virus gây khảm lá thuốc lá…
Quan sát hình 16.8 và nêu các thành phần cấu tạo của một vi khuẩn.
Vi khuẩn được cấu tạo bởi các thành phần sau:
- Thành tế bào
- Màng tế bào
- Tế bào chất
- Vùng nhân
Quan sát hình 16.9 và nêu các hình dạng khác nhau của vi khuẩn.
Vi khuẩn có nhiều hình dạng khác nhau như: Hình cầu, hình que, hình xoắn, hình dấu phẩy (phẩy khuẩn), hình sợi...
So sánh sự khác nhau về cấu tạo của virus và vi khuẩn theo gợi ý trong bảng 16.2
Đặc điểm | Virus | Vi khuẩn |
Thành tế bào |
| ✔ |
Màng tế bào |
| ✔ |
Tế bào chất |
| ✔ |
Vùng nhân |
| ✔ |
Xem hình ảnh hoặc video về các vi khuẩn và vẽ hình dạng của vi khuẩn đó.
- Vi khuẩn lactic:
- Vi khuẩn HP:
- Tụ cầu khuẩn vàng:
Kể tên một số cách bảo quản thức ăn tránh bị hư hỏng do vi khuẩn gây ra ở gia đình em.
- Để thức ăn vào tủ lạnh
- Muối dưa, muối cà
- Sấy khô một số loại quả
- Làm mứt quả
Lấy ví dụ về vai trò và tác hại của vi khuẩn đối với người, sinh vật
- Vai trò:
+ Vi khuẩn lên men tạo thực phẩm cho con người (sữa chua, dưa muối, cà muối, rượu,…)
+ Vi khuẩn được ứng dụng làm phân bón vi sinh
- Tác hại:
+ Vi khuẩn làm hỏng thức ăn
+ Vi khuẩn gây bệnh cho con người và các sinh vật khác
Lấy ví dụ về những vi khuẩn có ích và vi khuẩn gây hại cho sinh vật và con người.
- Vi khuẩn có ích:
+ Vi khuẩn cố định nito trong rễ cây họ đậu
+ Vi khuẩn lên men lactic
+ Vi khuẩn lên men etylic
- Vi khuẩn có hại:
+ Vi khuẩn gây bệnh viêm da ở người
+ Vi khuẩn gây bệnh bạc lá ở lúa
+ Vi khuẩn gây bệnh lao ở người
Hãy cho biết vì sao người ta hay trồng xen cây họ Đậu với các cây trồng khác?
Vì rễ các cây họ đậu có vi khuẩn cộng sinh cố định nito thành phân đạm tự nhiên nên người ta trồng xen cây họ đậu với các cây khác để tăng năng suất và giảm lượng phân bón.
Kể tên một số biện pháp phòng tránh bệnh do virus và vi khuẩn gây nên.
Một số biện pháp phòng tránh bệnh do virus và vi khuẩn gây nên:
- Giữ vệ sinh môi trường sống
- Tập thể dục rèn luyện sức khỏe
- Ăn uống đủ chất dinh dưỡng
- Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng
- Đeo khẩu trang khi ra ngoài
Tìm hiểu, trao đổi với các bạn về những biện pháp mà gia đình và địa phương em đã thực hiện để phòng chống các bệnh lây nhiễm do virus, vi khuẩn gây nên đối với con người, cây trồng và vật nuôi.
- Đối với con người và vật nuôi:
+ Vệ sinh chỗ ở và môi trường xung quanh
+ Tiêm phòng bệnh
- Đối với thực vật:
+ Phun thuốc phòng bệnh cho cây trồng
+ Tạo giống cây sạch bệnh
1. Em cần làm gì để tránh bị bệnh cúm, bệnh quai bị?
2. Em có biết mình đã được tiêm vaccine phòng bệnh gì và khi nào không?
1. Có thể tiêm vaccine để phòng tránh bị bệnh cúm, bệnh quai bị.
2. Đa số trẻ em Việt Nam đã được tiêm phòng các loại vaccine như: vaccine viêm não Nhật Bản, vaccine viêm gan B, vaccine bại liệt, ho gà, uốn ván… vào giai đoạn từ sơ sinh đến 6 tuổi.
Em hãy tìm hiểu và kể tên các bệnh phổ biến cần tiêm chủng cho trẻ em nước ta hiện nay.
Các bệnh phổ biến cần tiêm chủng cho trẻ em nước ta hiện nay là: viêm não Nhật Bản, sởi, rubella, uốn ván, ho gà, bại liệt, cúm, viêm phổi, bạch hầu, viêm màng não, viêm gan A,…
Khi sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị các bệnh ở người, chúng ta cần lưu ý điều gì?
Khi dùng kháng sinh cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý dùng thuốc, dùng đúng liều lượng và đúng quy trình.
