Soạn Văn 9 KNTT Củng cố, mở rộng trang 59 có đáp án

- Nhữngnỗiniềmcảmxúccủangườichinhphụvàkháchthahươngcóđiểmchung. Cụthểlà: 

+ Nỗiniềmbồihồi, nhớnhung da diết: Ngườichinhphụnhớchồng, lo lắngchochồngnơichiếntrường; cònkháchthahươngnhớquêhươngđếnmứcnướcmắttuônrơinhưmưa. 

+ Niềmmongngóng, chờđợicháybỏngnhưngvôvọng: Ngườichinhphụmongngóng, đợichồngvềtừngngày, từngthángmàmãikhôngthấychồngđâu; kháchthahươngbồihồi, mongmuốn quay trởlạiquêhươngnhưngđiềuđóthậtkhóxảyra. 

+ Tựđauchobảnthânmình: Ngườichinhphụthấytựsầunão, đaubuồnchokiếpcôđơnnơi “buồngcũchiếuchăn”;kháchthahươngtựbuồnđau, tựthươngbảnthânkhiphải xa quêhương. 

 

Thểthơ song thấtlụcbátcóthếmạnhkhithểhiệnnhữngnỗiniềm, xúccảm, nhữngkhátvọngriêngtưcủa con ngườibởi: 

- Thểthơ song thấtlụcbátcókhảnăngtruyềncảmmạnhmẽmàsâulắng. Chínhđiềunàykhiếncácnhàthơưutiênsửdụngthểthơnàyđểtruyềntảinỗiniềmcủamình. 

- Đâylàthểthơgiàunhạctính, xuấthiệntrongnhiềuthểloạivănhọc (đặcbiệtxuấthiệnnhiềutrongngâmkhúc). Điềunàygiúpcáctácgiảdễdàngthểhiệncảmxúccủamìnhđếnnhiềuđốitượng. 

- Bảnchấtcủathểthơ song thấtlụcbátcũngmangđậmtínhtrữtình, giàubiểucảm, mangđậmcáihồncủangười Việt. 

- Tácphẩmthơ song thấtlụcbátcónội dung đềcậptớithânphậnngườiphụnữ: tácphẩmThân phậnđànbàcủa Ngọc Chi 

- Thân phậnngườiphụnữtrongbàithơThân phậnđànbàvàsốphậnngườiphụnữtrongtácphẩmChinh phụngâmđềucócuộcđời ai oán, khổđau, long đong. Nếunhưngườichinhphụkhổđauvì xa chồng, đauđớnchothânphậnmình, thìngườiphụnữtrongThân phậnđànbàlạikhổvìthânphận long đong, tươnglaikhôngxácđịnh, đànhphải cam chịutủinhụccảmộtđời.

Cảnh chia lycủanhữngcặpvợchồngtrẻluônchạmđếntráitimngườiđọcmộtcảmgiácđauthắt, hiuquanh. NếunhưtrongTốngbiệthành, người con gáiđangtiễnngườichồngđitìmcáilítưởngcaođẹp: “Đưangười ta khôngđưa sang sông/ Saocótiếngsóng ở tronglòng?” thìtrong 12 khổthơcuốicủađoạntríchNỗiniềmchinhphụcủa Đặng TrầnCôn, Đoàn Thị Điểmdịch, cũnglàngườivợấy, cũnglàngười con traiđangtìmcôngdanhấy, nhưngsaothậtđắng cay, bởingườichồngđangcấtbướcrachiếntrường. Cảđoạnthơlàlời than thở, buồnđau, hi vọngđượcgặpchồngcủangườichinhphụkhi “tốngbiệt” chồngratrận: 

“Chàngthìđicõi xa mưagió 

Thiếpnhìnrặngnúingẩnngơnỗinhà. 

… 

Ngàndâuxanhngắtmộtmàu, 

Lòngchàng ý thiếp ai sầuhơn ai?” 

        MườihaicâuthơtrênthuộcphầncuốicủađoạntríchNỗiniềmchinhphụ, tríchtrongtácphảmChinh phụngâm, nguyêntáccủa Đặng TrầnCôn, bảndịchcủa Đoàn Thị Điểm. Tuy nhiên, chođến nay, bảndịchnàychắcchắncủa Đoàn Thị Điểmkhônglạilàvấnđềmàchưa ai dámkhẳngđịnh, nhưngphầnđôngcácnhànghiêncứuđềuchorằngbàlàngườidịchnguyêntáccủa Đặng TrầnCônrachữNôm. TácphẩmChinh phụngâm (hay Khúc ngâmcủangườiphụnữcóchồngratrận) được Đặng TrầnCônsángtáctrongkhoảngnăm 1710 - 1712 bằngchữ Hán. Cảbàingâmkhúclàlờitâmsự, giãibàycủangườichinhphụtiễnchồngratrận. Trong mườihaicâuthơcuốibài, nỗiniềm ai oán, nhớnhungcủangườichinhphụcàngđậmnéthơncả. 

      Ngườichinhphụmangnỗihờntủi, côquạnhsaukhitiễnchồngđi: 

“Chàngthìđicõi xa mưagió, 

Thiếpthìvềbuồngcũchiếuchăn.” 

Thủphápđốiđượctácgiảsửdụngvôcùngtàitìnhvà ý nhị. Chàngthì “đi”,cònthiếpthì “về”,nơichàngđilà ‘cõi xa mưagió”,nơinàngvềlà “buồngcũchiếuchăn”.Khoảnhcáchgiữangườichinhphụvàngườichinhphungàycàngbịkéodàira. “cõi xa mưagió” làhìnhảnhẩndụ, chỉnơichiếntrườngmàngườichinhphuphảiđến, hoặccũngcóthể, đâylàhìnhảnhchỉsự hi sinhcủangườichinhphutrêntrậnmạc. Cònhìnhảnh “buồngcũchiếuchăn” ý chỉnơimàhaivợchồngtừngmặnnồngvớinhau, giờđâychỉcònlạimìnhnàng. Ngườichinhphụphảicôđơnlẻbóng, lo lắngchồngmình ở chiếntrường, khôngbiếtrồimai, liệuchồngcòntrởvềbênmình. 

        Ngườichinhphụnhìnmãi, ngóngtheochồngnơi xa, nhưngcàngtrôngtheolạicàngkhôngthấybóngdángchồng: 

“Đoáitrôngtheođãcáchngăn, 

Tuônmàumâybiếctrảingầnnúixanh.” 

Nàngnhìnvềphíachồng, khôngthấyđạnkhóicủachiếntranh, chỉthấy “mâybiếc” và “núixanh”.Màuxanh bao trùmlấyhaicâuthơ, khôngchỉmiêutảkhungcảnhtrướcmắtngườichinhphụ, màcòngợicảmgiácheohút, lãnhlẽo, côđơntrongcõilòngcủanàng. Biệnphápđảongữ “tuônmàumâybiếc” và “trảingầnnúixanh” khiếnkhônggianthiênnhiênnhưtrảidàivôtận,  

        Xa mặtnhưngkhôngcáchlòng, ngườichinhphụvàngườichinhphuluônnhớđếnnhau: 

“ChốnHàm Kinh chàngcònngoảnhlại. 

Bến Tiêu Tươngthiếphãytrông sang. 

Khói Tiêu TươngcáchHàm Dương, 

CâyHàm Dương cách Tiêu Tươngmấytrùng.” 

Hàm Dương vàbến Tiêu Tương “cáchmấytrùng”,nhưnghaingười ở haibênluôngửinhữngnỗinhớmong, hi vọngchonhau. Ngườichinhphu “ngoảnhlại”,nhìnvềphíaquênhà, nơivợ con đangngóngchôngchàng. Trướckhilênngựađi xa, chàngbịnrịnvợ con: “Nhủrồinhủlạicầmtay,/ Bướcđimộtbướcdâydâylạidừng”,chàngđimộtbước, lạingoảnhđầunhìnngườivợmộtlúc. Vàgiờđây, khiđãrachiếntrường, chàngcũngvẫnngoảnhđầunhớthươngvợ. Cònngườichinhphụ ở nhàluôn “trông sang”,trôngđếnnơichiếntrườngđổmáu. Biệnphápđốitàitìnhvẫntiếptụcđượcsửdụngtrongcáccâuthơ, nhưđangthểhiệnsựđốilậpgiữahoàncảnhcủahaingười, nhưnglạicósợidâyvôhìnhgắnkếttráitimcủangườichinhphuvàngườichinhphụ. 

           Niềm hi vọngchồngtrởvềcủangườichinhphụngàycàng le lói, thayvàođólànỗinhớđếnđỉnhđiểm, nỗiđauđớndângtrào: 

“Cùngtrônglạimàcùngchẳngthấy, 

Thấyxanhxanhnhữngmấyngàndâu. 

Ngàndâuxanhngắtmộtmàu, 

Lòngchàng ý thiếp ai sầuhơn ai?” 

Màuxanhlạixuấthiệntrongmắtngườichinhphụ, nhưngđâykhôngphảimàuxanhtươimátcủabầutrời, màlàmàuxanhngắttrảidàicủaruộngdâu. Biệnphápđiệpngữ ‘cùng…”,điệptừ “thấy”, “ngàndâu” nhưđangdiễntảsựluẩnquẩn, sựsầuđaukhôngthểdiễntảcủangườichinhphụ. Nàngnhìnra xa, ngóngchồngmãi, nhưngchỉthấyruộngdâuxanhngắt. Mộtcảmgiáccôđơn, hiuquạnhngậptràntronglòngngườiđọc. Cũngdùngmàusắcđểdiễntảcuộc chia tay, nhưngcólẽ, sắcđỏtrongbàithơCuộc chia lymàuđỏcủa Nguyễn My phầnnàomangcảmgiác hi vọnghơn: “Tôinhìnthấymộtcôáođỏ/ Tiễnđưachồngtrongnắngvườnhoa.” Kếtthúcđoạnthơlàmộtcâuhỏitutừmàmãisẽkhông bao giờcócâutrảlời: “Lòngchàng ý thiếp ai sầuhơn ai?”.Thiếpvàchàngđềumangtrongmìnhnhữngnỗiđaukhắckhoải, khôngbiếtchàng hay thiếp, ai mangnỗisầuđauhơn? Câuhỏicấtlênnhưgiãibàyhếtmọisầuđau, nhưtiếngthétđauđớntộtcùngcấtlên.  

        Như vậy, vớicáchsửdụngbiệnphápđảongữ, phépđối, câuhỏitutừhếtsứckhéoléo, ngônngữbìnhdânkếthợpvớingônngữbáchọc, Đặng TrầnCônđãdiễntảsâusắchơnnỗiniềmxótthương, lo lắng, nhớnhungchồngvà ai oánchothânphậnmìnhcủangườichinhphụ. Qua đó, ta cànghiểuhơnvềnhữngmấtmátmàchiếntranhđãgâyravớinhândân ta.