Soạn bài Tổng kết phần văn học (tiếp theo) - Phần A

- Bộ phận văn học chữ Hán:

Tên tác phẩm	Tác giả	Thể loại
Con hổ có nghĩa	Vũ Trinh sưu tầm
Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng	Hồ Nguyên Trừng
Sông núi nước Nam	Lí Thường Kiệt	Thơ
Phò giá về kinh	Trần Quang Khải	Thơ
Thiên Trường vãn vọng	Trần Nhân Tông	Thơ
Côn Sơn ca	Nguyễn Trãi	Thơ
Chiếu dời đô	Lí Công Uẩn	Chiếu
Hịch tướng sĩ	Trần Quốc Tuấn	Hịch
Bình Ngô đại cáo	Nguyễn Trãi	Thơ
Bàn luận về phép học	Nguyễn Thiếp	Tấu
Chuyện người con gái Nam Xương	Nguyễn Trãi	Truyện
Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh	Lê Hữu Trác	Tùy bút
Hoàng Lê nhất thống chí	Ngô gia văn phái	Tiểu thuyết chương hồi

- Các văn bản bằng chữ Nôm:

Tên tác phẩm	Tác giả	Thể loại
Sau phút chia li	Đoàn Thị Điểm	Thơ song thất lục bát
Bánh trôi nước	Hồ Xuân Hương	Thất ngôn tứ tuyệt
Qua đèo Ngang	Bà Huyện Thanh Quan	Thất ngôn bát cú
Bạn đến chơi nhà	Nguyễn Khuyến	Thất ngôn bát cú
Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác	Phan Bội Châu	Thất ngôn bát cú
Đập đá ở Côn Lôn	Phan Châu Trinh	Thơ thất ngôn bát cú
Muốn làm thằng Cuội	Tản Đà	Thơ thất ngôn bát cú
Hai chữ nước nhà	Trần Tuấn Khải	Song thất lục bát
Chị em Thúy Kiều	Nguyễn Du	Truyện thơ
Cảnh ngày xuân	Nguyễn Du	Truyện thơ
Kiều ở lầu Ngưng Bích	Nguyễn Du	Truyện thơ
Mã Giám Sinh mua Kiều	Nguyễn Du	Truyện thơ
Kiều báo ân báo oán	Nguyễn Du	Truyện thơ
Lục Vân Tiên cứu Kiều Nguyệt Nga	Nguyễn Đình Chiểu	Truyện thơ
Lục Vân Tiên gặp nạn	Nguyễn Đình Chiểu	Truyện thơ

Văn học dân gian và văn học viết:

	Văn học dân gian	Văn học viết
Lực lượng sáng tác	Sáng tác chung của tập thể	Sáng tác cá nhân, của tác giả riêng
Thời gian sáng tác	Khó xác định thời gian sáng tác	Có sự lưu truyền rõ ràng bằng văn tự
Hình thức lưu truyền	Hình thức lưu truyền bằng miệng, mãi về sau có sự ghi chép	Lưu truyền bằng văn tự
Dị bản	Thường có nhiều dị bản ở các vùng miền khác nhau	Chỉ có duy nhất một văn bản, không có dị bản
Thể loại	Cổ tích, thần thoại, truyền thuyết, ca dao, tục ngữ…	Thơ, truyện, tiểu thuyết, tùy bút, bút kí…

Ảnh hưởng của văn học dân gian với văn học viết

- Tác giả sử dụng thành ngữ, tục ngữ của văn học dân gian trong lời văn, lời thơ: Bảy nổi ba chìm (Hồ Xuân Hương), bướm lả ong lơi (Truyện Kiều- Nguyễn Du)…

- Sử dụng thể thơ Lục bát của dân tộc

- Sử dụng, mượn cốt truyện dân gian. Ví dụ: Chuyện người con gái Nam Xương…

- Tác giả viết dưới sự gợi cảm hứng của văn học dân gian. Ví dụ: Con cò- Chế Lan Viên

Tinh thần yêu nước là một nội dung nội bật trong ba thời kì văn học: chủ nghĩa yêu nước, tinh thần yêu nước luôn là đối tượng, nguồn cảm hứng cho sáng tác của nhiều tác giả

- Trung đại (thế kỉ X- XIX): thể hiện các áng thơ: Sông núi nước Nam, Phò giá về kinh, Bình Ngô đại cáo, Hịch tướng sĩ…

- Đầu thế kỉ XX- Cách mạng tháng Tám 1945: thể hiện qua các tác phẩm của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Hồ Chí Minh…

- Sau cách mạng tháng Tám, tinh thần yêu nước thể hiện trong các tác phẩm: Làng, Lặng lẽ Sa Pa, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Những ngôi sao xa xôi, Đoàn thuyền đánh cá…

Biểu hiện của tư tưởng nhân đạo:

- Ca ngợi, khẳng định những giá trị tốt đẹp của con người

- Tố cáo, lên án những thế lực đen tối, phản động, chà đạp lên phẩm chất và nhân cách con người

- Tin tưởng vào bản chất tốt đẹp, lương thiện của con người

- Bảo vệ bênh vực quyền sống, quyền hạnh phúc của con người, nhất là phụ nữ và trẻ em