Giải VTH KHTN 7 Bài 39: Sinh sản vô tính ở sinh vật có đáp án
12 câu hỏi
Quan sát hình dưới kết hợp kiến thức đã biết, hãy nêu khái niệm sinh sản và lấy ví dụ.
- Khái niệm sinh sản: Sinh sản là quá trình tạo ra những cá thể mới, đảm bảo sự phát triển liên tục của loài.
- Ví dụ:
+ Từ củ khoai tây mọc lên cây khoai tây con.
+ Từ hạt mướp mọc lên cây mướp.
+ Từ cơ thể thủy tức mẹ nảy chồi để tạo ra thủy tức con.
+ Người mẹ mang thai sinh ra con.
Quan sát các hình dưới, đánh dấu × vào ô phù hợp trong bảng sau:
| Con sinh ra có sự kết hợp của giao tử đực và giao tử cái | Con sinh ra từ một phần cơ thể mẹ | Con có các đặc điểm giống hệt cơ thể mẹ | Con có những đặc điểm khác cơ thể mẹ |
Sinh sản ở trùng roi |
|
|
|
|
Sinh sản ở cây gừng |
|
|
|
|
Sinh sản ở thủy tức |
|
|
|
|
| Con sinh ra có sự kết hợp của giao tử đực và giao tử cái | Con sinh ra từ một phần cơ thể mẹ | Con có các đặc điểm giống hệt cơ thể mẹ | Con có những đặc điểm khác cơ thể mẹ |
Sinh sản ở trùng roi |
| × | × |
|
Sinh sản ở cây gừng |
| × | × |
|
Sinh sản ở thủy tức |
| × | × |
|
Hãy nêu các đặc điểm của sinh sản vô tính.
Nhữngđặc điểm của sinh sản vô tính:
- Không có sự kết hợp của giao tử đực và giao tử cái, cơ thể con sinh ra từ một phần của cơ thể mẹ.
- Có thể sinh ra hai hay nhiều con, giống nhau và giống mẹ.
Hãy kể tên một số loài cây khác có khả năng sinh sản bằng rễ, thân, lá mà em biết. Vì sao người ta gọi hình thức sinh sản từ rễ, thân, lá là sinh sản sinh dưỡng?
- Một số loài cây có khả năng sinh sản bằng rễ, thân, lá:
Hình thức sinh sản | Ví dụ |
Sinh sản bằng rễ | Cây khoai lang, cây gừng, cây cỏ mần trầu, cây cỏ gà,… |
Sinh sản bằng thân | Cây khoai lang, cây lá lốt, cây thanh long, cây dừa nước, cây rau nhút, cây rau má, cây rau muống,… |
Sinh sản bằng lá | Cây bèo cái, cây lá bỏng, cây càng cua, cây sam,… |
- Gọi hình thức sinh sản từ thân, rễ, lá là sinh sản sinh dưỡng vì ở hình thức này cơ thể mới được hình thành từ các bộ phận, cơ quan sinh dưỡng của cơ thể mẹ (thân, rễ, lá).
Hoàn thành bảng sau:
Đặc điểm | Giống | Khác |
Hình thức sinh sản | ||
Nảy chồi |
|
|
Phân mảnh |
| |
Trinh sản |
|
Đặc điểm | Giống | Khác |
Hình thức sinh sản | ||
Nảy chồi | - Đều hình thức sinh sản vô tính ở động vật: không có sự kết hợp giữa tế bào sinh dục cái và tế bào sinh dục đực, con non có đặc điểm di truyền giống mẹ. | - Là hình thức sinh sản trong đó “chồi” được mọc ra từ cơ thể mẹ, lớn dần lên và tách khỏi cơ thể mới (thủy tức) hoặc vẫn dính trên cơ thể mẹ (san hô). - Gặp ở thủy tức, san hô,… |
Phân mảnh | - Là hình thức sinh sản mà mỗi mảnh nhỏ riêng biệt của cơ thể mẹ có thể phát triển thành một cơ thể mới hoàn chỉnh. - Gặp ở giun dẹp, sao biển,… | |
Trinh sản | - Là hình thức sinh sản trong đó tế bào trứng không thụ tinh phát triển thành cơ thể mới. - Gặp ở rệp cây, ong, kiến, một số thằn lằn,… |
Em hãy tìm hiểu trên sách, báo, internet hoặc từ người thân về những hạn chế của hình thức sinh sản vô tính ở sinh vật.
Hạn chế của hình thức sinh sản vô tính ở sinh vật: Cơ thể con chỉ nhận vật chất di truyền từ cơ thể mẹ nên hầu như không có sự đổi mới vật chất di truyền ở đời con, làm hạn chế tính đa dạng di truyền của loài, do đó khả năng thích ứng kém trước điều kiện môi trường thay đổi.
Hoàn thành bảng sau:
Phương pháp nhân giống | Áp dụng với các cây | Ưu điểm |
Giâm cành |
|
|
Chiết cành |
|
|
Ghép |
|
|
Nuôi cấy tế bào, mô |
|
|
Phương pháp nhân giống | Áp dụng với các cây | Ưu điểm |
Giâm cành | Thường áp dụng đối với loài có khả năng ra rễ phụ nhanh như mía, sắn, rau muống, rau ngót,… | Rút ngắn được thời gian sinh trưởng của cây, sớm thu hoạch. Giữ nguyên được đặc tính di truyền tốt có lợi cho con người. |
Chiết cành | Thường áp dụng để nhân giống các loài cây ăn quả, cây cảnh lâu năm như hồng xiêm, cam,… | Rút ngắn được thời gian sinh trưởng của cây, sớm thu hoạch. Giữ nguyên được đặc tính di truyền tốt có lợi cho con người. |
Ghép cây | Thường áp dụng để ghép các cây khác nhau nhưng cùng loài như mít với mít, bơ với bơ,… hoặc đối với các cây cùng giống như cam với bưởi, chanh với bưởi, hoa quỳnh với thanh long,… | Tạo ra cây mang đặc tính của nhiều loài mong muốn. |
Nuôi cấy tế bào, mô | Thường áp dụng đối với hầu hết các loài thực vật. | Tạo ra các giống cây trồng sạch bệnh, tạo số lượng lớn trong thời gian ngắn. |
Tại sao cành được sử dụng để giâm cần phải có đủ mắt, chồi?
Cành được sử dụng để giâm cần phải có đủ mắt, chồi vì từ các mắt sẽ ra rễ và các chồi sẽ mọc ra các mầm non để tạo thành cây mới.
Để khôi phục các loài thực vật quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng, phương pháp nhân giống nào được sử dụng có hiệu quả nhất? Vì sao?
Để khôi phục các loài thực vật quý hiếm đang có nguy cơ tuyệt chủng, phương pháp nhân giống được sử dụng hiệu quả nhất là nuôi cấy tế bào và mô thực vật. Vì những cây thực vật quý hiếm thường rất khó nhân giống bằng phương pháp thông thường trong khi nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy tế bào và mô thực vật đảm bảo được các tính trạng mong muốn, nhân nhanh với số lượng lớn trong thời gian ngắn, cây con tạo ra sạch bệnh.
Nếu có 2 cây nhãn: Cây 1 có khả năng chống chịu cao với các điều kiện môi trường khắc nghiệt nhưng cho quả ít, quả có cùi mỏng và nhạt; cây 2 cho nhiều quả, quả có cùi dày và ngọt nhưng chống chịu kém với điều kiện môi trường. Em sẽ sử dụng phương pháp nhân giống vô tính nào để được cây giống vừa có khả năng chống chịu cao với điều kiện môi trường, vừa cho nhiều quả, quả cùi dày và ngọt? Vì sao em lại sử dụng phương pháp đó?
Phương pháp để tạo được cây giống vừa có khả năng chống chịu cao với điều kiện môi trường, vừa cho nhiều quả, quả cùi dày và ngọt là ghép cành. Vì phương pháp ghép cành có thể tạo ra cây mang đặc tính của nhiều loài mong muốn.
Khi điều kiện sống thay đổi có thể dẫn đến hàng loạt các cá thể sinh vật sinh sản vô tính bị chết. Vì sao?
Trong sinh sản hữu tính, cơ thể con chỉ nhận vật chất di truyền từ cơ thể mẹ nên đời con đồng nhất về mặt di truyền (kiểu gene giống nhau) do đó khả năng thích ứng kém trước điều kiện môi trường thay đổi. Bởi vậy, khi điều kiện sống thay đổi, có thể dẫn đến hàng loạt các cá thể sinh vật sinh sản vô tính bị chết.
Hiện tượng thằn lằn đứt đuôi mọc lại được đuôi mới, tôm cua có chân và càng bị gãy tái sinh được chân và càng mới có phải là sinh sản vô tính hay không? Vì sao? Phân biệt sinh sản vô tính và tái sinh ở các loài động vật.
- Hiện tượng thằn lằn đứt đuôi mọc lại được đuôi mới, tôm cua có chân và càng bị gãy tái sinh được chân và càng mới không phải là hình thức sinh sản vô tính. Vì hiện tượng này không thể tạo ra được cá thể mới mà chỉ giúp tái sinh những bộ phận bị tổn thương.
- Phân biệt sinh sản vô tính và tái sinh ở các loài động vật:
+ Sinh sản vô tính là hình thức sinh sản không có sự kết hợp của giao tử đực và giao tử cái, cơ thể con được tạo thành từ một phần của cơ thể mẹ.
+ Tái sinh là hiện tượng động vật mọc lại những phần cơ thể bị tổn thương, không tạo ra được cơ thể mới.
