Đề tham khảo ôn thi HSG Sinh học 12 (Tự luận) có đáp án - Đề 9

QuátrìnhtáibảnDNA

Quátrìnhphiênmã

Nguyênliệu

8loạinuA, U, G,CvàA,T,G,C

4loạinuA,U, G,C

Khuônmẫu

Cả2mạchcủaphântửDNAđược dùng làm khuôn

Chỉmột mạchduynhấtcủa geneđượcdùnglàm khuôn

Nguyêntắc

NTBS(A=T,GºC)và

NT bánbảotoàn

ChỉcóNTBS

(A= U,T= A,Gº C,Cº G)

Kếtquả

1 phân tử DNA mẹ ® 2 phân tử DNA con mạch kép, có cấu trúc giống nhau và giống DNA mẹ.

1gene®1phântửRNAmạchđơn,cócấutrúcbổsung

vớimạchlàmkhuôn

Ýnghĩa

Truyền thông tin di truyền qua các thếhệtế bào vàcơ thể, đảmbảocho các đặc tínhcủa loài được duytrì, ổn định.

Truyềnthôngtinditruyềntừgeneđếnproteinthông qua quá trìnhphiênmã và dịchmã (gene® mRNA® protein ® tính trạng).

Vềphầný nghĩa:HScóthểcónhiều cách diễnđạt,nếu hợp lý®chấmđủ điểm.

ĐồthịB.VìDNAnhânđôitheoNTbánbảotoàn®sau3lầnnhânđôithìtỉlệgiữacácphântửDNA (¹⁴N/¹⁴N)/(¹⁴N/¹⁵N) = 6/2 = 75% : 25%.

Gọisốlầnnhânđôilà k,sauklầnnhânđôitừ1DNAsẽthuđược2^kphântửDNAcontrongđócó2DNAcòn chứa N¹⁵ à2/(2^k_2) = 6,25% ® k = 5

SaumỗithếhệnuôicấytỉlệcácphântửDNA¹⁴N/¹⁵Ngiảmđimộtnửavìởmỗithếhệluôncó2phântửDNA

¹⁴N/¹⁵NđượctạoranhưngsốDNAconlạitănglêngấpđôi.

-  Enzyme peptidyl – tRNA hydrolase có chức năng thủy phân các phân tử peptidyl-tRNA và tách chúng khỏi ribosome trước khi quá trình dịch mã kết thúc.

-  Nếu thiếu enzyme này, chuỗi polypeptide được tổng hợp sẽ vẫn gắn với tRNA và sẽ ảnh hưởng đến sự gấpnếp và hìnhthànhcấuhìnhcóchức năngcủa chuỗipolypeptidelàmchochuỗipolypeptidethườngmất chứcnăng.Dovậy,enzymepeptidyl-tRNAhydrolaserấtcầnthiếtchoviệctáisửdụngcácaxitaminvàcác RNA vận chuyển (tRNA).

-  Ở sinh vật nhân sơ: Sự khởi đầu dịch mã bắt đầu bằng sự gắn tiểu phần nhỏ của ribosome vào phân tử mRNAthôngquatươngtácgiữarRNA16S(nằmtrongtiểuphầnnhỏ30Scủaribosome)vớitrìnhtựShine- DalgRNAo(nằmởphần5’UTRcủamRNA).Sauđó,ribosomecủavikhuẩnsẽchọnmã mởđầunằmởbất kỳ vị trí nào trên phân tử mRNA miễn là mã mở đầu đó nằm xuôi dòng so với vị trí trình tự Shine- DalgRNAo.

-  Ngược lại, ở sinh vật nhân thực, sự khởi đầu dịch mã bắt đầu bằng sự nhận biết mũ 5’m7G của mRNA. Sau khi nhận ra mũ 5’m7G ribosome sẽ liên kết vào đầu 5’ của mRNA và bắt đầu quá trình dịch mã.

à Khiphântử mRNAđóng vònglại, ribosomecủa sinhvật nhânthựckhôngnhậnra đượcmũ 5’m7G=> ribosome không liên kết được với mRNA => không có sự dịch mã.

-  Phức hợp aminoaxyl-tRNA bắt cặp chính xác (Ala-tRNAAla và Gln-tRNAGln) có ái lực gần như nhau với EF-Tu và được chuyển đến vị trí A trên ribosome

-  PhứchợpbắtcặpkhôngchínhxácAla-tRNAGlngắnvớiEF-TulỏnglẻohơnnhiềuvàsẽphânlyvớiEF- Tu trước khi tiến đến ribôxôm.

-  PhứchợpGln-tRNAAlagắnrấtchặtvớiEF-TulàmchoEF-Tukhôngtáchđượckhỏichúngtạiribosome.

-  Do đó, dù ái lực gắn kết cao hay thấp hơn đều ảnh hưởng đến hoạt động của EF-Tu và làm giảm tốc độ gắn vào vị trí A trên ribôxôm của phức hợp aminoaxil-tRNA bắt cặp sai.

-  Độtbiếntrongvùngđiềuhoàlàmthayđổikhảnăngphiênmãcủageneàảnhhưởngđếnlượngsảnphẩm của gene gây hậu quả nghiêm trọng.

-  Đột biếnở trìnhtự nhậnbiết của enzymecắt intronvà exondẫnđếntạora cácmRNAsaihỏng, hoặcđột biến trong intron chứa trình tự điều hoà cũng gây hậu quả nghiêm trọng.

1

-  Đột biếnđảođoạn nhiễmsắc thể làmthayđổi vịtrígiữa các gene, cóthể làmcho các geneđangxa nhau trở lên gần nhau hơn à di truyền cùng nhau thường xuyên hơn và ngược lại.

-  Đảođoạndẫnđếngenechuyểnđếngầntrìnhtựứcchếhoặctừvùngnguyênnhiễmsắcvàocùngdịnhiễm sắc làm gene giảm hoặc không được biểu hiện.

-  Đảo đoạn dẫn đến genechuyển đến gần trình tự tăng cường hoặc từ vùng dị nhiễmsắc đến vùng nguyên nhiễm sắc làm gene tăng cường biểu hiện.

2

-  Tạohoặcthu thập đủ10dòngcâyđột biếntamnhiễm (2n+1)về10 nhiễmsắcthểkhácnhau của loàicây này. Các dòng này đều thuần chủng về kiểu gene qui định màu hoa đỏ.

-  Tiến hành các phép lai giữa cây bố có kiểu hình hoa trắng, bộ nhiễmsắc thể2n với từng cây mẹcó kiểu hình hoa đỏ với bộ nhiễm sắc thể 2n+1 khác nhau để tạo ra F1.

-  Chọn các câyF1có bộ nhiễmsắc thểlà 2n+1 rồi cho chúng tự thụ phấn hoặc giao phấn với nhau, sau đó tiến hành phân tích tỷ lệ phân li kiểu hình ở đời F2.

-  Trong tất cả 10 phép lai như trên, chỉ có một phép lai trong đó có gene qui định tính trạng màu sắc hoa nằmở nhiễmsắc thểdư thừa, ví dụ nhiễmsắc thểsố 3,sẽcho tỷ lệphân li kiểu hình là 17 hoa đỏ : 1 hoa trắng. Vì cây 2n+1 (có kiểu gene AAa) sẽtạo ra 2 loại hạt phấn (với tỷ lệ2A : 1a) và 4 loại trứng (1AA : 2Aa :2A:1a).Khithụ tinhsẽchora18tổhợp, trongđóchỉcó1 chorakiểu hìnhlặn. Khiđóta cóthểkết luận gene qui định màu hoa nằm trên nhiễm sắc thể số 3.

-  Ởcácphép laicònlại, genequiđịnh màu sắchoa khôngnằmởnhiễmsắcthểthừa sẽcótỉlệphânli kiểu hình là 3 trội : 1 lặn như bình thường.

1

-VìP thuầnchủng⇒ F1đều cólôngđuôi, F2tỉlệ3 có lông:1 khôngcólôngđuôi à Tínhtrạngdo một genequiđịnh, cólôngđuôilà trộisovớikhôngcólôngđuôi, conđựcđồnghợpvềcặpgeneAA. Quiước A – có lông đuôi, a – không có lông đuôi.

Tỉlệphânlykiểuhình khôngđều ở2 giới⇒geneliên kếtgiới tính

TH1:Kiểu genecủaPlà♀X^aX^ax♂X^AY^A Từ đó có sơ đồ lai :

P :        ♀X^aX^ax                     ♂X^AY^A (khônglông)        (cólông)

F1:      ♀X^AX^ax    ♂X^aY^A(100%cólông)

F2 :¼♀X^AX^a:1/4♀X^aX^a:1/4♂X^aY^A:1/4♂X^AY^A

Tỉlệđực:cái=1:1;100%conkhônglôngđuôilàcái.

TH2:♀X^aY       x           ♂X^AX^A

F1:      ♀X^AYx    ♂X^AX^a(100%cólông)

F2 :¼♀X^AY :1/4♀X^aY:1/4♂X^AX^A:1/4♂X^AX^a

2

-  Đến F1nếu thu được kết quả kiểu hình đồng tính vẫn chưa xác định được tính trạng đó là do gene nằm trongnhânhayngoàinhân,genetrênNSTthườnghayNSTgiớitính,dođơngene,dotươngtácgene(giữa 2 gene) hay tính trạng đa gene (từ 3 gene trở lên).

-  Xác định các quy luật di truyền theo dòng mẹ (tế bào chất) hoặc hiệu ứng dòng mẹ, phải theo dõi ít nhất đến F3.

-  Ở động vật sinh sản hữu tính (vd: như ruồi Drosophila), đến F1chưa xác định được gene đó nằm trên NSTthườnghaytrênNST giới tính, mà cầnphải theodõi đếnF2, F3…mới biết sự phânbốkiểu hìnhcó đồng đều ở 2 giới không, trên cơ sở đó mới xác định được tính trạng có liên kết với giới tính không.

+ Ởcácloài sinh sản hữu tính, với các tính trạng liên quan đến giới tính hoặc bị ảnh hưởng bởi giới tính, cầnphântíchquanhiềuthếhệ(ít nhấtđếnF2)mớixácđịnhđượcgeneliênkếtNSTgiớitínhnào(Xhay Y).

-  Trong trường hợp tính trạng do 2 genetương tác quy định, phải phân tích tỉ lệphân ly kiểu hình ít nhất đến F2mới phân biệt được giữa 2 trường hợp tương tác át chế với tương tác bổ trợ.

-  Phânbiệt tínhtrạngtrội,lặntrongtrườnghợpđơn genevớitươngtácdo2 gene.

-  Ít nhấtđếnF2mớixácđịnhđượccógenegây chết(hoặcalleleảnhhưởngđếnsứcsống) không.

-  Dựa vào phả hệta thấy người I1chưa 2 allele khác nhau của các genetrong khi những người namgiới trongphả hệđều chỉchứa 1allelecủa cácgeneA, B,CàbagenenàynằmtrênNSTgiớitínhX ởphần không có allele tương ứng trên Y, các gene có đặc điểm di truyền chéo.

-  Người II1nhận các gene A⁴B⁹C² từ người bố nên sẽnhậnA⁶B⁷C¹ từ mẹà kiểu genecủa người II1là A⁴B⁹C²/ A⁶B⁷C¹.

-  Tấtcảnhữngngườiđànôngtrongphảhệđều xácđịnhđượcchínhxáckiểugene

-  Nhữngngườiphụnữđãbiếtkiểugenecủabốđềusẽxácđịnhđượcchínhxáckiểugene.

-  NgườiI1và ngườiI3chưa thểxácđịnhchínhxácđượckiểu genevìchưa biếtNSTnàonhậncủa bố, họ có thể thuộc nhiều trường hợp khác nhau.

àXácđịnhđượcchínhxáckiểugenecủa17 –2=15người.

Kiểugenecủa ngườiII1là A⁴B⁹C²/ A⁶B⁷C¹nênnhữngngườiconnhậngiaotửkiểugenecủa ngườiII1là A⁴B⁹C²hoặc A⁶B⁷C¹ không sinh ra do tái tổ hợp.

à CáthểIII-2 (A⁶B⁷C²)đượctạoradotraođổichéogiữaBvàC.

Cá thểIII-11 (A⁶B⁸C¹/A⁴B⁷C¹):NST cónguồn gốctừ mẹđượctạora dotraođổichéo giữa locus Avà B.

àTầnsốtáitổhợp là[(2/11)x100]cM/1Mb=18,18cM/Mb.

-  Theophả hệtầnsốtraođổichéo giữa AvớiB, B vớiC đều là 9,09cM/Mb,khácbiệt so vớilíthuyết là do số lượng mẫu ít.

-  Đểtăngtínhchínhxáccủabảnđồditruyềndựa vàophả hệ:tăngkíchthước(sốlượng)mẫubằngcách nghiên cứu sự di truyền của ba locus STR này ở nhiều phả hệ khác nhau.

Xanh

Trắng

A-B-

A-bb;a1a1--;a2a2--

a.GeneAPCnằmtrênNSTthường,do:

+NếuAPCnằmtrênNSTXàngườiA(giớitínhnam)cótốiđamộtbảnsao củageneAPCàKhicắtgeneAPCbằngHpalvàđemđiệndithìchỉthuđược tối đa là 2 băng điện di.

+ Tuy nhiên, trongkết quả điện di lại xuấthiện tối đa 3băngđiện di à gene APC trên NST thường.

b.+ AlleleđộtbiếnB2 có mộtvịtrícắtgiớihạncủaHpal à bịcắt thành 2 đoạn nhỏ bởi Hpal, sau điện di ta thu được 2 băng nhỏ.

+ Allele kiểu dại B1 không có vị trí cắt giới hạn của Hpalà Không bị cắt bởi Hpal à sau điện di thu được một băng có kích thước lớn hơn.

Từhình5.2:

+Tếbàokhốiuxuấthiện2băngtrêngelàkiểugeneB2B2

+Tếbàosinhdưỡng(gan,thận,máu…)xuấthiện3àKiểugeneB1B2

.

c.+TếbàosinhdưỡngbìnhthườngcóKGB1B2còntếbàokhốiucóKG B2B2 à B1 trội hoàn toàn so với B2.

+APClà mộtgeneứcchếkhốiu. VìB1bìnhthườngvàđâylàđộtbiếnlặn gây bệnh.

d.+ Cá thể A có KG là B1B2 à bị ung thư. Vì vậy, nếu chỉ quan sát phả hệ, ta có thể nhầm lẫn gene gây ung thư là gene trội.

+Điềunàygiảithíchrằngcáccáthểmắcbệnhtrongphảhệkhisinhrađềucó kiểugeneB1B2, dotíchlũycác độtbiếndầntheothờigianàB1biếnthành

alleleB2ởmộtsốtếbàovàtếbàonàypháttriểntạokhốiu.

a)

- Số lần được sinh sản của các cá thể đực có sự phân hóa khác nhau, cụ thể: có khoảng hơn 90% cá thể không được sinh sản, 10% còn lại chỉ có rất ít cá thể thành đạt sinh sản (đạt 81-100 lần).

à có sự cạnh tranh gay gắt giữa những cá thể đực để được giao phối à hải cẩu voi đực chịu tác động của chọn lọc tự nhiên.

- Số lần được sinh sản của các cá thể cái không có sự phân hóa rõ ràng so với cá thể đực. Có khoảng 60% cá thể không được sinh sản và 40% cá thể được sinh sản với số lượng con non tương tự nhau à cạnh tranh không phải là yếu tố rõ ràng ở hải cẩu voi cái à hải cẩu voi cái ít hoặc không chịu tác động của

chọn lọc tự nhiên ở đặc điểm sinh sản đang xét.

Vì vậy, quần thể chịu tác động của chọn lọc giới tính.

b)

- Con đực cạnh tranh để giành lãnh thổ. Con đực chiến thắng giành được lãnh thổ rộng lớn với nhiều con cái tham gia sinh sản à số con non cao.

- Tần số allele của những con đực cạnh tranh thắng thế sẽ được tăng lên nhanh chống trong quần thể.

- Nếu khả năng chiến thắng khi cạnh tranh và sinh sản thành công được chịu ảnh hưởng bởi kích thước cơ thể thì đặc điểm kích thước cơ thể càng lớn sẽ

càng làm gia tăng giá trị thích nghi à sự tiến hóa chọn lọc những cá thể có kích thước cơ thể lớn.

- Như vậy quần thể hải cẩu voi có khuynh hướng chọn lọc định hướng trên

kích thước cơ thể hải cẩu đực.

a)

-  Giátrịthíchnghiđượctínhbằngcáchchiasốlượngtrungbìnhcủaconcáiđược tạorabởikiểugeneđóvớisốlượngconcáitrungbìnhđượctạorabởikiểugene phong phú nhất.

-   Dođó,mứcđộphùhợpcủabakiểugeneAdhlà:

b)

Nhưvậy,tầnsốAdh^Fsauchọnlọclà=1/3;Adh^S=2/3

a)

-   Tậptínhbảovệlãnhthổcủađộngvậtgiúpchúngbảo vệnguồnthứcăn, nơi ở và nơi sinh sản.

-   Đảmbảosựphânbốhợplícủaquầnthểtrongtựnhiênđểloàiđótồntại và phát triển.

b)

Kích thước lãnh thổ theo 4 hướng được xác định nhờ vào khoảng cách xa nhấtmàchimthínghiệmphảnứnglại vớichimmồi.Dođókíchthướclãnh thổ là hình nối 4 điểm ở 4 hướng đông tây nam bắc:

-Kíchthướclãnhthổtrướclàmtổ:F-D-G-I

c)

-   Theonghiêncứutrênthìkíchthướclãnhthổkhôngđổitronggiaiđoạn làm tổ

-   Tốc độ phản ứngcủa con đực nhanh hơn trong giai đoạn làmtổ. Theo số liệuthìtốcđộphảnứngcủaconđựctrướckhilàmtổở 4hướnglầnlượtlà

3/4/5/3vàsaukhilàmtổlà2,5/1/0,7/1

a)

CO2khíquyểntăng=>hạnchếsựphảnxạqualớpkhínhàkínhcủacáctia sinh nhiệt (tia hồng ngoại). Tia hồng ngoại quay trở lại bề mặt trái đất làm tăng nhiệt.

b)

Quầnxãở vĩđộthấpbịtácđộngnhiềuhơn.

- Ở vùng vĩ độ thấp, các nhân tố sinh thái (ánh sáng, nhiệt độ, lượng mưa) cóbiếnđộngkhôngnhiềuàmôitrườngcótính ổnđịnhcaohơnsovớiởvĩ độ cao à các loài thích nghi với môi trường ổn định nên khi nhiệt độ môi

trườngtăngàảnhhưởngđếnhoạtđộngsốngcủacác loài.

- Quần xã ở vĩ độ thấp có độ đa dạng cao nên kích thước quần thể nhỏ à khi hàm lượng CO2 khí quyển tăng, tăng hiệu ứng nhà kính, gây biến đổi khí hậu à những cá thể thích nghi kém bị chết à kích thước quần thể có thể bị giảm đến/dưới kích thước tối thiểu à giảm hỗ trợ giữa các cá thể trongquầnthể,tăngkhảnănggiaophối gầnà quầnthểrơivàovòngxoáy

tuyệtchủng.

%nhómtuổi

Năm2013

Năm2017

Năm2021

Trướcsinh sản

45

39,87

18,38

Sinhsản

17,5

27

48,33

Sausinhsản

37,5

33,43

33,29

Dạngtháp

Pháttriển

Pháttriển

Suythoái

a)

Tronghệsinhthái,cácvisinhvậtcó3vaitròchủyếu:

-  Làsinhvậtsảnxuất:đứngđầuchuỗithứcăn,cókhảnăngtựtổnghợpchất hữu cơ à cung cấp năng suất sơ cấp cho quần xã.

-   Là sinh vật phân giải: thamgia vào quá trình phân giải các chất, quá trình khoáng hoá các chất.

-   Làsinh vậttiêuthụ: kísinhtrênđộngthực vậtsửdụngchấthữucơ cósẵn làm thức ăn à góp phần chuyển hoá VC-NL trong quần xã.

b)

-   RừngnhiệtđớiởViệtNamcónhiệtđộtrungbìnhcao,lượngmưanhiều

…dođótạođiềukiệnthuậnlợichosinhvậtphângiảităngtốcđộphângiải các chất hữu cơ trong đất.

-  RừngcậnNamCựccónhiệtđộthấp,lượngmưaít…dođóđiềukiệnkhông thuận lợi cho sự phân giải.

c)

-  Sảnlượngsinhvậtlàlượngsinh khối(chấthữucơ)đượchìnhthành(được tạo ra) trong một khoảng thời gian nhất định.

-Sảnlượngsơ cấplàsảnlượngđượctạorabởisinhvậtsảnxuất(thựcvật và tảo) trong quá trình quang hợp (là lượng quang năng được chuyển đổi thành hóa năng tích lũy trong chất hữu cơ của sinh vật sản xuất).

-   Năngsuấtsơ cấplàsảnlượngsơ cấpđượctínhtrênmộtđơnvịdiệntíchhay thể tích (chính là lượng sinh khối được hình thành trên một đơn vị diện tích

haythểtíchtrongmột khoảngthờigiannhấtđịnh).