Bộ 10 đề thi cuối kì 2 Văn 9 Kết nối tri thức có đáp án (Đề 5)

- Luận đề: Nhân tố/ Động lực tạo nên cuộc đời vĩ đại/thành công.

- Luận điểm 1: Người có tham vọng lớn sẽ làm nên những điều vĩ đại.

- Luận điểm 2: Tự bản thân luôn nỗ lực, không nản chí sẽ đạt được thành công. 

- Luận điểm 3: Mục tiêu chinh phục sự xuất sắc (số 1) là nhân tố thúc đẩy bản thân hành động hiện thức hóa ước mơ.

- Cách trình bày vấn đề khách quan: Mở đầu đoạn văn, người cha dẫn chứng từ chính cuộc đời mình, luôn dốc sức làm việc cho chính mình để hiện thực hóa ước mơ, mục tiêu của bản thân.

- Cách trình bày ý kiến chủ quan: Tiếp theo dẫn chứng, người cha lập luận: Khao khát sự vĩ đại sẽ giúp con người nỗ lực, tạo động lực phấn đấu cho bản thân, chỉ có dốc sức làm việc cho chính mình, không nản chí mới giúp bản thân đạt được ước mơ của cuộc đời.

- Tác dụng đối với đoạn văn: Việc xen kẽ dẫn chứng thực tế (thông tin khách quan) và lí lẽ (ý kiến chủ quan) giúp tác giả lập luận thuyết phục, tạo cơ sở sáng tỏ luận điểm của toàn đoạn.

- Thông điệp văn bản: Cần có khát vọng lớn/chinh phục sự xuất sắc, có niềm tin vào bản thân và không ngừng nỗ lực thì sẽ đạt được thành công/những điều vĩ đại.

- Vấn đề rất phù hợp với bối cảnh xã hội hiện nay với nhiều thành tựu, nền tảng khoa học, công nghệ... chỉ những ai thực sự xuất sắc mới tạo nên được sự khác biệt để thành công. Sự xuất sắc đó chắc chắn phải tạo bởi mục tiêu lớn và nỗ lực lớn. 

- HS tự chia sẻ tác động theo suy nghĩ, quan điểm cá nhân dựa vào gợi ý trên.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Dung lượng: khoảng 150 chữ. 

* Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Nội dung ý kiến: Muốn có một cuộc đời vĩ đại/cống hiến, mỗi người cần có mục tiêu lớn và nỗ lực hành động, không ngại thất bại.

- HS chia sẻ theo quan điểm cá nhân (đồng tình/không đồng tình), dựa trên gợi ý sau: 

+ Đồng tình: Khi có mục tiêu lớn, con người sẽ có động lực, kế hoạch hành động để hoàn thành mục tiêu. 

+ Bổ sung lập luận: Tuy nhiên, mục tiêu cuộc đời cần phải được hoạch định theo từng giai đoạn, từng thời kỳ cụ thể, cần dựa trên năng lực và nỗ lực của bản thân. 

* Yêu cầu: Đoạn văn đủ dung lượng và theo nội dung gợi ý như trên.

Có sự sáng tạo trong cách viết.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích bài thơ Em bé trong mùa củi khô (Bình Nguyên Trang).

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm.

- Ấn tượng/Chủ đề của tác phẩm: tiếng lòng thương cảm tha thiết trước cuộc đời những em bé nghèo khổ.

2. Thân bài

* Nội dung tác phẩm.

- Hoàn cảnh khơi gợi cảm xúc: một mình em bé đi kiếm củi trên đồi cao bán và sưởi ấm cho mẹ.

- Mạch cảm xúc: từ những lo lắng, băn khoăn về tình cảnh đến sự thúc giục, mong muốn sẻ chia, mang đến niềm vui cho em bé kiếm củi tội nghiệp.

- Đối tượng trữ tình: Hình ảnh em bé đi kiếm củi được khắc họa trong không gian rộng lớn (đồi cỏ nhiều hoa, gió), bé nhỏ, tội nghiệp.

- Hình ảnh em bé thiệt thòi, tội nghiệp nhưng rất giàu nghị lực, ước mơ, yêu thương mẹ. 

- Tình cảm, thái độ của nhân vật trữ tình: Thương cảm, yêu mến và mong muốn được sẻ chia khó khăn với em, mang đến cho em niềm vui và sự hy vọng vào ngày mai tươi sáng.

* Nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm:

- Thể thơ 8 chữ: số tiếng, cách gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt → phù hợp với sắc thái biểu cảm và cung bậc cảm xúc của tác giả.

- Phép ẩn dụ:

+ “Này em bé thả chân trần trên cỏ - Rong ruổi suốt ngày nhặt giấc mơ rơi” → ẩn dụ “nhặt giấc mơ rơi” khắc họa thấm thía tình cảnh tội nghiệp, đáng thương của em bé, không có được ước mong của riêng mình.

+ “Làm sao cõng nắng mưa để qua mùa” → ẩn dụ “nắng mưa” chỉ những khó khăn, tủi cực mà em đang phải gánh vác, quá sức so với lứa tuổi em.

+ “Ta nhóm lửa giùm em đánh thức niềm vui” → ẩn dụ “nhóm lửa”, “đánh thức niềm vui” gợi những sẻ chia khó khăn, mang đến cho em niềm vui và hy vọng vào cuộc sống phía trước.

- Phép tương phản “bóng nhỏ ngã trên đồi lộng gió” – thể hiện sự lo lắng, thương cảm cho số phận em.

- Câu hỏi tu từ kết thúc (có còn củi khô cho em không): kết thúc độc đáo, tạo dư ba sâu lắng về niềm thương cảm, trở trăn của tác giả.

- Giọng điệu thơ tâm tình, thủ thỉ, sử dụng nhiều thán từ hô gọi (này ...ơi/ nhé), xưng hô “ta - em” tạo đối thoại thân tình, thương mến.

* Bức thông điệp của bài thơ: Kêu gọi sự sẻ chia, đồng cảm và chung tay của cộng đồng với những em bé có hoàn cảnh bất hạnh.

3. Kết bài

- Khẳng định giá trị của bài thơ.

- Xúc cảm của cá nhân về giá trị, thông điệp của bài thơ.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.                                                                                                           

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.