Bộ 10 đề thi cuối kì 2 Văn 9 Kết nối tri thức có đáp án (Đề 4)

- Trình bày vấn đề khách quan (chỉ đưa thông tin) và thể hiện ý kiến chủ quan.

+ Bằng chứng khách quan: Đó là chuyện về một kẻ đáng thương vừa bị mất việc; một người vợ thường xuyên bị hành hạ; một doanh nhân tội nghiệp với cơ ngơi tan tành; cặp vợ chồng đáng thương bị kẻ gian lừa đảo mất hết tiền bạc,....

+ Thể hiện ý kiến chủ quan: chừng nào những người này còn tự thuyết phục mình rằng họ chính là nạn nhân của hoàn cảnh, thì họ sẽ không bao giờ có khả năng làm chủ cuộc đời mình. Và như thế, họ cũng không thể rút ra được bài học kinh nghiệm cho chính mình, không thể tiếp tục tiến lên phía trước, và càng không thể thay đổi đời mình vì những điều tốt đẹp hơn.

- Tác dụng đối với văn bản nghị luận: vấn đề khách quan và thể hiện ý kiến chủ quan hỗ trợ cho lập luận, cộng hưởng để thuyết phục độc giả đồng thuận với ý kiến của tác giả (trong văn bản nghị luận).

- Sử dụng hàng loạt câu hỏi mở đầu các luận điểm.

+ Bạn có quen người nào liên tục dè bỉu chê bai ông chủ hay đồng nghiệp của mình, nói xấu người bạn đời, chửi cả xã hội loài người, cũng như chính phủ nước mình không?

+ Thế còn bạn thì sao? Bạn có bao giờ cảm thấy mình bị lừa đảo hay lợi dụng? Bạn có bao giờ cảm thấy mình bị đối xử không công bằng? Bạn có bao giờ cảm thấy mọi người xung quanh chưa nhận ra giá trị của bạn?

- Tác dụng của việc sử dụng hàng loạt câu hỏi mở đầu các luận điểm. 

+ Cuốn người đọc vào vấn đề/luận đề đang được bàn luận. 

+ Khiến độc giả phải tự trả lời, ngầm đối thoại với tác giả. 

+ Tính tương tác và bình đẳng giữa tác giả với độc giả.

- HS tự trả lời theo nhận thức, quan điểm cá nhân.

- Gợi ý: bám sát các luận điểm, luận cứ của văn bản. 

+ Tác giả sử dụng những câu chuyện cụ thể và ví dụ hấp dẫn về các tình huống khó khăn mà những người đó phải đối mặt, từ việc mất việc, bị hành hạ trong hôn nhận, đến lừa đảo và mất tiền bạc → Để khẳng định: Họ không thể tiến lên phía trước, và không thể thay đổi cuộc sống của mình.

+ Những câu hỏi đặt ra như “Bạn có bao giờ cảm thấy mình bị lừa đảo hay lợi dụng” tạo ra sự tương tác với độc giả, kích thích họ suy nghĩ và tự nhìn nhận về tình huống của bản thân.

+ Cuối cùng để người đọc nhận ra sự quan trọng của việc chịu trách nhiệm và không tự đặt mình vào vai trò nạn nhân để có thể thay đổi và làm chủ cuộc sống của mình.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

- Luận điểm 1: Tự trách móc bản thân dẫn đến cảm giác day dứt, ân hận và bất lực.

+ Phân tích tác động tiêu cực của việc đổ lỗi cho chính mình.

+ Hệ quả: Khổ sở, căng thẳng, mất động lực giải quyết vấn đề.

- Luận điểm 2: Trách móc không mang lại giải pháp.

+ Việc tự dằn vặt không thay đổi được tình hình, mà chỉ làm tốn thời gian và năng lượng.

+ So sánh với việc học hỏi từ sai lầm để tiến bộ.

- Luận điểm 3: Giải pháp tích cực.

+ Nhìn nhận sai lầm như bài học để phát triển.

+ Tập trung vào cải thiện bản thân thay vì chìm đắm trong tự trách.

Có sự sáng tạo trong cách viết.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

- Dung lượng: khoảng 500 chữ. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Phân tích bài thơ Yêu Tiếng Việt (Huy Cận)

c. Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1. Mở bài

- Giới thiệu tác giả, tác phẩm. 

- Ấn tượng về tác phẩm: Niềm tự hào, tình yêu tha thiết với tiếng Việt. 

2. Thân bài

* Nội dung, cảm xúc của nhân vật trữ tình: 

- Thương yêu và xót xa tiếng Việt bởi ở trường phải học ngoại văn. 

- Khẳng định tiếng Việt là hồn nước, là hơi thở của mỗi người Việt. 

- Tiếng Việt đã nuôi dưỡng tâm hồn nhân vật trữ tình. 

- Tuổi trẻ hãy yêu dân tộc mình, hiểu lịch sử đất nước mình và giữ gìn tiếng Việt - tiếng của ông cha.

- Tiếng Việt là tình yêu mãnh liệt, bất tử với nhân vật trữ tình. 

* Nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm:

- So sánh: ...như sữa mẹ/Như máu hồng tươi trở lại tim.

- Hoán dụ: Thế đó em ơi lớp tuổi xanh. 

- Điệp từ, ẩn dụ. 

Buổi ấy anh yêu tiếng nước nhà 

Là yêu hơi thở của ông cha 

Yêu hồn nước đọng trong vần điệu 

Yêu thiết tha mà lại xót xa.

3. Kết bài

- Khẳng định giá trị, thông điệp của bài thơ:

- Không ai có thể chọn được quê và nơi sinh nhưng có thể chọn được tiếng nói mà mình yêu thích.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt.

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.                                                                                                           

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.