Bài tập phát triển năng lực Tiếng Việt lớp 5 Tuần 25 có đáp án

* KHỞI ĐỘNG

Kể tên một số người nổi tiếng trong nghề y mà em biết.

Nêu ý kiến của em về nhận định sau: “Nghề y là một trong những nghề đặc biệt và vất vả.”

* ĐỌC

Đọc và thực hiện các yêu cầu:

Thầy thuốc như mẹ hiền

Hải Thượng Lãn Ông là một thầy thuốc giàu lòng nhân ái, không màng danh lợi.

Có lần, một người thuyền chài có đứa con nhỏ bị bệnh đậu nặng, nhưng nhà nghèo, không có tiền chữa. Lãn Ông biết tin bèn đến thăm. Giữa mùa hè nóng nực, cháu bé nằm trong chiếc thuyền nhỏ hẹp, người đầy mụn mủ, mùi hôi tanh bốc lên nồng nặc. Nhưng Lãn Ông vẫn không ngần ngại. Ông ân cần chăm sóc đứa bé suốt một tháng trời và chữa khỏi bệnh cho nó. Khi từ giã nhà thuyền chài, ông chẳng những không lấy tiền mà còn cho thêm gạo, củi.

Một lần khác, có người phụ nữ được ông cho thuốc và giảm bệnh. Nhưng rồi bệnh tái phát, người chồng đến xin đơn thuốc mới. Lúc ấy, trời đã khuya nên Lãn Ông hẹn hôm sau đến khám kĩ mới cho thuốc. Hôm sau ông đến thì được tin người chồng đã lấy thuốc khác, nhưng không cứu được vợ. Lãn Ông rất hối hận. Ông ghi trong sổ thuốc của mình:”Xét về việc thì người bệnh chết do tay thầy thuốc khác, song về tình thì tôi như mắc phải tội giết người. Càng nghĩ càng hối hận.”.

Là thầy thuốc nổi tiếng, Lãn Ông nhiều lần được vua chúa vời vào cung chữa bệnh và được tiến cử vào chức ngự y, song ông đã khéo chối từ.

Suốt đời, Lãn Ông không vương vào vòng danh lợi. Ông có hai câu thơ tỏ chí của mình:

Công danh trước mắt trôi như nước,

Nhân nghĩa trong lòng chẳng đối phương.

(Theo Trần Phương Hạnh)

Những chi tiết nào nói lên lòng nhân ái của Lãn Ông trong việc chữa bệnh cho con người thuyền chài?

Chuyện gì xảy ra khiến Lãn Ông ân hận mãi?

Việc Lãn Ông tự buộc tội mình về cái chết của một người bệnh cho thấy điều gì?

Vì sao có thể nói Lãn Ông là người không màng danh lợi?

Viết vào chỗ trống hai từ ngữ nói lên phẩm chất của Lãn Ông.

* LUYỆN TỪ VÀ CÂU

Đọc đoạn thơ sau và trả lời câu hỏi:

Hôm nay bé hỏi mẹ

Tiếng gì là hay nhất

Tiếng mưa rơi tí tách?

Tiếng gió lao xao hè?

Tiếng cạch cửa bố về?

Tiếng đàn ngân nga hát?

Tiếng đũa và tiếng bát?

Tiếng đầm ấm bữa cơm?

(Phạm Thanh Vân)

Từ nào được lặp lại nhiều lần trong đoạn thơ?

Việc lặp lại từ đó có tác dụng gì?

Điền từ ngữ thích hợp vào chỗ trống trong đoạn văn sau để tạo thành điệp từ, điệp ngữ.

Tuy bốn mùa là vậy, nhưng mỗi mùa Hạ Long lại có những nét riêng biệt, hấp dẫn lòng người. Mùa xuân của Hạ Long là …………………..  sương và cá nục. Mùa hè của Hạ Long là …………………… gió nồm nam và cá ngừ, cá vược. Mùa thu của Hạ Long là …………………….. trăng biển và tôm he.

(Theo Thi Sảnh)

Đọc lại đoạn văn ở bài tập 2 và cho biết việc lặp lại từ ngữ có tác dụng gì?

VIẾT

Dưới đây là cách phát triển câu chuyện dựa vào gợi ý từ các bức tranh.

Với ba bức tranh kèm theo chú giải nội dung như trên, để phát triển thành câu chuyện, em có thể trả lời các câu hỏi sau:

- Các bức tranh này cùng vẽ về nhân vật nào? Nhân vật đó có đặc điểm, tính cách như thế nào? (Nhân vật chính trong các bức tranh là quạ và cáo; Qua thích nghe lời xu nịnh; Cáo tinh ranh, khôn lỏi.)

- Bối cảnh chính của các bức tranh là gì? (Câu chuyện diễn ra ở đâu? Khi nào?) Các nhân vật làm gì? (Vào một buổi trưa hè yên tĩnh, trên cành cây cao, quạ đang chuẩn bị thưởng thức miếng phô mai thơm nức; Cáo ở gốc cây, nghĩ kế lấy được miếng phô mai của quạ.)

- Sự việc chính diễn ra trong từng tranh là gì? (Quạ khoe về “chiến lợi phẩm” là miếng phô mai mà mình vừa kiếm được; Cáo bày mưu lừa quạ: Cáo khen quạ có giọng hát hay và muốn quạ hát cho cáo nghe. Đang lúc cao hứng, quạ mở miệng ra để hát. Thế là miếng phô mai rơi vèo xuống đất...; Cáo lấy được miếng phô mai và mang đi.)

- Kết thúc (hoặc kết quả) của sự việc ra sao? (Quạ cả tin nên mất món ăn ngon vào tay cáo ranh mãnh.)

- Ý nghĩa (hoặc thông điệp) từ các bức tranh này là gì? (Đừng cả tin; Cần khôn ngoan, tỉnh táo để không bị đánh lừa; Của thiên trả địa...)

Câu chuyện này có thể phát triển như sau:

Quạ và cáo

Vào một buổi trưa hè yên tĩnh, trên cành cây cao, một con quạ đang hít hà miếng phô mai thơm nức. Miếng phô mai này là “chiến lợi phẩm” mà quạ ăn trộm được trong căn bếp nhà bác nông dân. Nó hí hửng khoe miếng phô mai với một con cáo đang ngồi ở gốc cây. Con cáo tinh ranh nghĩ cách giành lấy miếng phô mai của qua. Cáo khen quạ có giọng hát hay và muốn quạ hát cho nó nghe. Đang lúc cao hứng, quạ mở miệng ra để hát. Thế là miếng phô mai rơi vèo xuống đất. Cáo lấy được miếng phô mai và rời đi. Quạ cả tin nên mất món ngon vào tay cáo ranh mãnh. Đúng là “của thiên trả địa”.

Dựa vào những gợi ý trên, em hãy phát triển thành các câu chuyện cho hai nhóm bức tranh dưới đây.

Câu chuyện thứ nhất:

Ý tưởng câu chuyện của em:

Câu chuyện thứ hai:

Ý tưởng câu chuyện của em:

NÓI VÀ NGHE

Cùng bạn trao đổi: Nếu được nói lời cảm ơn với các y bác sĩ đã chữa bệnh cho em hoặc người thân của em, em sẽ nói như thế nào?