79 câu Trắc nghiệm Lịch sử 10 Bài 9 có đúng sai, trả lời ngắn (mới nhất) - Văn minh Chăm-Pa, Văn minh Phù Nam

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "đề tài thể hiện trên các tác phẩm điêu khắc Chăm-pa ở khu vực phản ánh một cách đậm nét nội dung tư tưởng trong thần thoại Ấn Độ. Đó là hệ thống thần linh trong Hin-đu giáo... hay các con vật huyền thoại...".

b)

Sai

Mệnh đề đi ngược lại nội dung tư liệu. Văn bản khẳng định kiến trúc đền tháp và điêu khắc Chăm-pa ở Thừa Thiên Huế "đều nằm trong truyền thống chung của nghệ thuật Chăm-pa ở miền Trung", không phải mang phong cách "biệt lập" hay "tách rời"

c)

Đúng

Sự hiện diện của bộ ba thần tối cao (Brahma, Vishnu, Shiva) cùng các linh vật gắn với thần thoại Ấn Độ trên đền tháp và phù điêu minh chứng cho quá trình thẩm thấu, lan tỏa mạnh mẽ của Hin-đu giáo vào đời sống tâm linh và tư duy thẩm mỹ nghệ thuật của cư dân Chăm-pa.

d)

Sai

Đây là nhận thức lịch sử chưa chính xác. Quá trình tiếp thu văn hóa Ấn Độ của Chăm-pa (cũng như các quốc gia Đông Nam Á) diễn ra theo con đường chủ động và có sự "bản địa hóa". Người Chăm đã lồng ghép yếu tố tôn giáo Ấn Độ vào tín ngưỡng bản địa, kết hợp với tài năng chạm khắc, kiến trúc riêng để tạo ra một dòng chảy nghệ thuật Chăm-pa độc đáo, mang bản sắc dân tộc rõ nét chứ không sao chép rập khuôn.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Vùng đất này (Chăm-pa) được coi là vùng có khí hậu khô hạn nhất miền Trung, đồng bằng hẹp, khô hạn, cồn cát chiếm tỉ lệ cao".

b)

Sai

Mệnh đề nêu sai phương thức giao thông chính. Đoạn tư liệu khẳng định: "Mối liên hệ giữa các vùng với nhau chủ yếu là giao thông đường biển, bởi đường bộ phải vượt qua những đèo khá hiểm trở gian nan".

c)

Đúng

Địa hình khép kín bởi ba mặt núi nhưng "hướng đông mở ra biển" và hệ thống sông ngòi đổ ra các cửa biển đã định hướng người Chăm-pa tiến ra biển, khai thác nguồn lợi từ biển và phát triển mạnh mẽ thương mại hàng hải khu vực.

d)

Sai

Mệnh đề đánh giá mang tính tuyệt đối hóa sai thực tế lịch sử. Dù đồng bằng hẹp và khô hạn, cư dân Chăm-pa đã chủ động thích ứng bằng cách xây dựng hệ thống thủy lợi (mương, đập, giếng cổ) để trồng lúa nước và cây màu, kết hợp hài hòa giữa nông nghiệp, lâm thổ sản và kinh tế biển chứ không "phụ thuộc hoàn toàn" vào hải sản hay thương mại.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "di tích văn hóa Chăm tìm được ở miền Trung trải dọc từ Quảng Bình (di tích Cao Lao Hạ) ở phía bắc đến Ninh Thuận, Bình Thuận, Đồng Nai ở phía nam".

b)

Sai

Mệnh đề phủ nhận thực tế lịch sử nêu trong văn bản. Đoạn tư liệu khẳng định không gian sinh thái bao gồm cả "núi rừng, châu thổ và duyên hải" và dấu tích văn hóa Chăm "còn được phát hiện trên vùng cao nguyên hiện nay như các tỉnh: Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk, Lâm Đồng,…”.

c)

Đúng

Việc phân bố rộng khắp trên các tiểu vùng sinh thái thể hiện cư dân Chăm-pa không chỉ khai thác nguồn lợi kinh tế biển mà còn chủ động kết nối, trao đổi lâm thổ sản với cư dân vùng cao, tạo nên các "vòng tiếp giao xã hội và văn hóa rộng lớn".

d)

Sai

Đây là nhận định lịch sử không chính xác. Mối quan hệ giữa Chăm-pa và các tộc người Tây Nguyên chủ yếu là quan hệ liên minh, giao thương, trao đổi sản vật và tiếp giao văn hóa, chứ không phải thể chế phong kiến tập quyền cai trị trực tiếp hay chính sách đồng hóa dân tộc.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Giúp việc cho vua có một số quan lại cao cấp như Tể tướng, hai đại thần, một người đứng đầu quan văn và một người đứng đầu quan võ".

b)

Đúng

Các hình thức nghi lễ (quỳ, vái) và đặc quyền vật chất (nhà lầu, áo gấm, kiệu lọng trắng) là phương thức thể hiện tính chất chuyên chế, khẳng định khoảng cách đẳng cấp tuyệt đối giữa vua và quan lại/dân chúng.

c)

Sai

Mệnh đề nêu sai bản chất thể chế. Tư liệu khẳng định Chăm-pa theo thể chế "quân chủ chuyên chế", trong đó "Vua đứng đầu, nắm mọi quyền hành về chính trị, kinh tế, văn hóa, tôn giáo", quan lại chỉ đóng vai trò "giúp việc" chứ không phân chia hay giám sát quyền lực của vua.

d)

Sai

Đây là nhận thức lịch sử chưa chính xác. Việc vua nắm độc quyền ban cấp đất đai cho đền chùa cho thấy vua là chủ sở hữu tối cao về đất đai; việc ban cấp đất đai vừa thể hiện sự tôn sùng tôn giáo, vừa là công cụ chính trị để vua thắt chặt liên minh với tầng lớp tăng lữ nhằm củng cố quyền lực thần quyền, chứ tôn giáo không thay thế bộ máy nhà nước quản lý kinh tế.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Khu di tích thánh địa Mỹ Sơn (Quảng Nam) đã được UNESCO ghi danh là di sản văn hóa thế giới."

b)

Sai

Mệnh đề diễn đạt sai tinh thần của văn bản. Tư liệu đánh giá Chăm-pa "có trình độ phát triển không thua kém bất kì nền văn minh nào ở Đông Nam Á", mang ý nghĩa ngang tầm và tiệm cận trình độ chung của khu vực chứ không phải "vượt trội hơn hẳn".

c)

Đúng

Tư liệu ghi nhận sự hiện diện của hàng trăm di tích trên "dải đất miền Trung và Tây Nguyên", đồng thời khẳng định văn minh Chăm-pa "có đóng góp trên nhiều phương diện đối với sự phát triển của lịch sử và văn hóa Việt Nam".

d)

Sai

Đây là nhận thức không chính xác. Trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam, di sản Chăm-pa là một phần di sản dùng chung của quốc gia. Những giá trị vật thể và phi vật thể của Chăm-pa đã hòa quyện, bổ sung và làm giàu thêm kho tàng văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng, có giá trị to lớn đối với công cuộc phát triển kinh tế - xã hội (du lịch, giáo dục truyền thống) ngày nay.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Giúp vua trị nước có hai tôn quan (Đại thần): Senapati (Tây na bà đế) phụ trách dân sự và Tapatica (Tát bà địa ca) phụ trách quân sự."

b)

Sai

Mệnh đề nêu trái ngược với nội dung tư liệu. Văn bản khẳng định rõ: "Quan lại nói chung không có lương, cũng không được cấp ruộng đất. Họ sống chủ yếu bằng cung cấp của dân vùng mình cai quản."

c)

Đúng

Việc vua sử dụng vương hiệu Varman (gốc Phạn) và tên các chức quan đại thần (Senapati, Tapatica) là minh chứng rõ nét cho quá trình tiếp thu và "bản địa hóa" mô hình thể chế quân chủ mang màu sắc Ấn Độ giáo tại Chăm-pa.

d)

Sai

Đây là đánh giá không chính xác về bản chất nhà nước Chăm-pa. Việc chưa có luật thành văn, quản lý xã hội dựa trên tập quán pháp với hình phạt tàn khốc và quan lại hưởng nguồn thu trực tiếp từ dân chúng cho thấy bộ máy hành chính Chăm-pa vẫn mang tính chất quân chủ chuyên chế sơ khai, chưa thể hiện tinh thần "pháp trị hiện đại" (vốn dựa trên hệ thống pháp luật thành văn, công bằng và bộ máy công chức chuyên nghiệp).

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Qua các cảng thị, cư dân Chăm-pa bán những sản phẩm nổi tiếng của miền nhiệt đới như trầm hương, kì nam, ngọc trai…”.

b)

Đúng

Sự hiện diện của các di vật khảo cổ có nguồn gốc từ A-rập và Ấn Độ tại Cù Lao Chàm trùng khớp với ghi chép lịch sử, chứng minh Cù Lao Chàm là một thương cảng/tiền cảng quan trọng nằm trên tuyến đường thương mại biển quốc tế kết nối Chăm-pa với thế giới.

c)

Sai

Mệnh đề hiểu sai bản chất xuất - nhập khẩu trong tư liệu. Văn bản khẳng định đây là các mặt hàng Chăm-pa mua về (nhập khẩu) từ các quốc gia khác: thủy tinh (Ấn Độ), mã não (Thái Lan), gương đồng (Trung Quốc), đồ gốm (A-rập), chứ không phải do Chăm-pa tự sản xuất để xuất khẩu.

d)

Sai

Đây là nhận định không chính xác về cấu trúc kinh tế Chăm-pa. Thương mại biển của Chăm-pa phát triển rực rỡ nhờ nguồn cung cấp lâm thổ sản phong phú từ vùng rừng núi nội địa và các sản phẩm nông nghiệp/hải sản. Mối quan hệ giữa kinh tế nội địa và kinh tế biển là mối quan hệ bổ trợ, gắn kết chặt chẽ chứ không triệt tiêu lẫn nhau.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Văn bia kí có 250 minh văn sáng tác từ thế kì II đến thế kì XV bằng cả tiếng Phạn lẫn tiếng Chăm cổ..."

b)

Sai

Mệnh đề nêu sai mối quan hệ giữa hai thành tố văn học. Đoạn tư liệu khẳng định: "Chữ viết ra đời sớm đã thúc đẩy văn học dân gian Chăm phát triển song hành với văn học viết", nghĩa là chúng bổ trợ và cùng phát triển chứ không triệt tiêu lẫn nhau.

c)

Đúng

Sự hiện diện của các yếu tố thần thoại Ấn Độ, triết lý Bà La Môn giáo và Hồi giáo trong sử thi Chăm phản ánh quá trình tiếp thu, dung hợp các dòng chảy văn hóa - tôn giáo lớn trên thế giới vào tư duy sáng tác của cư dân Chăm-pa.

d)

Sai

Đây là nhận định lịch sử không chính xác. Văn học Chăm-pa là một bộ phận cấu thành hữu cơ, góp phần làm giàu thêm sự đa dạng, phong phú của tổng thể nền văn học dân tộc Việt Nam thống nhất trong đa dạng; đồng thời giao lưu sâu rộng với văn minh khu vực chứ không "khép kín".

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "...trong đó đặc biệt gắn liền với tục ăn trầu là tục nhuộm răng đen" và "cho màu đen là đẹp".

b)

Sai

Mệnh đề nêu trái ngược với nội dung tư liệu. Văn bản khẳng định rõ: "Người Chăm cũng bảo lưu khá nguyên vẹn tục lệ thờ cúng tổ tiên và việc tang lễ."

c)

Đúng

Việc đồng nhất người sáng lập dòng họ (tổ tiên) với các vị thần thể hiện bước phát triển của tín ngưỡng bản địa: nâng tầm tình cảm uống nước nhớ nguồn, gắn kết dòng họ thành sự sùng kính mang tính tâm linh thiêng liêng.

d)

Sai

Đây là nhận định lịch sử chưa chính xác. Ăn trầu, nhuộm răng đen, thờ cúng tổ tiên là những lớp văn hóa bản địa thuộc mẫu số chung của văn minh Đông Nam Á cổ đại (bao gồm cả cư dân Văn Lang - Âu Lạc). Sự tương đồng này phản ánh nền tảng văn hóa Đông Nam Á chung chứ không phải nét "độc quyền" hay "biệt lập" của riêng Chăm-pa.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Một hệ thống tượng thờ Phật giáo và Hin-đu giáo, chủ yếu là nhánh Vít-xnu xuất hiện..."

b)

Sai

Mệnh đề hiểu sai bản chất của hành vi. Đoạn tư liệu nêu rõ hành động này do "các cá nhân hay tập thể tín chủ thành kính đặt vào... với mong mỏi góp công đức và cầu xin được phù hộ", xuất phát từ tín ngưỡng tâm linh tự nguyện của người dân chứ không phải sắc lệnh bắt buộc của nhà vua.

c)

Đúng

Phật giáo và Hin-đu giáo có nguồn gốc từ Ấn Độ, nhưng khi lan truyền đến Phù Nam đã được cư dân bản địa sáng tạo thành "trường phái nghệ thuật Phù Nam trong khung niên đại Phù Nam", kết hợp hài hòa giữa yếu tố ngoại nhập và bản sắc địa phương để tạo nên đỉnh cao văn hóa độc đáo.

d)

Sai

Đây là nhận thức lịch sử chưa chính xác. Đoạn tư liệu khẳng định nền văn hóa Phù Nam "tương xứng với vị trí cường quốc kinh tế - xã hội, 'trung tâm liên giới'". Sự thịnh vượng về kinh tế thương mại biển (thương cảng Óc Eo) và vị thế trung tâm kết nối khu vực chính là cơ sở vật chất, tiền đề quan trọng nuôi dưỡng và thúc đẩy văn hóa, nghệ thuật Phù Nam phát triển rực rỡ.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Bờ bể nước họ có một loại cây gọi là đại nhược... Người ta bện lại để lợp nhà. Dân thường cũng làm nhà gác để ở".

b)

Sai

Mệnh đề rút ra kết luận trái ngược với tư liệu. Việc phân biệt rõ rệt về chất liệu trang phục (gấm vs. vải thường) và đồ dùng gia đình (bát đĩa nạm vàng bạc) là minh chứng rõ nét cho sự phân hóa xã hội sâu sắc giữa tầng lớp quý tộc giàu sang và bình dân/nô tì.

c)

Đúng

Kiến trúc nhà gác (nhà sàn) giúp tránh ẩm thấp, ngập lụt và thú dữ; việc sử dụng lá cây ven biển (đại nhược) cho thấy cư dân Phù Nam đã tận dụng hiệu quả nguồn nguyên liệu tại chỗ để thích nghi với môi trường đầm lầy, ven biển nhiệt đới ẩm gió mùa.

d)

Sai

Đây là đánh giá lịch sử không chính xác. Phù Nam là một vương quốc/đế chế thương mại biển phát triển rực rỡ ở Đông Nam Á. Việc tiến hành chiến tranh mở rộng lãnh thổ, phân hóa giai cấp (quý tộc, bình dân, nô tì), xây dựng kinh đô/thành quách ("lấy gỗ ken làm thành", "vua ở gác nhiều tầng") và giao thương quốc tế ("đổi chác vàng bạc, lụa bạch") là những đặc trưng cơ bản của một thể chế nhà nước cổ đại đã bước vào thời kỳ văn minh.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Trên cơ sở nền văn hóa Óc Eo, quốc gia cổ Phù Nam... đã hình thành vào khoảng thế kỷ I".

b)

Sai

Mệnh đề nêu thiếu chủ thể cư dân. Đoạn tư liệu khẳng định cư dân cổ Phù Nam bao gồm cả hai khối tộc người: "cư dân cổ Nam Á và Nam Đảo", chứ không phải "hoàn toàn là Nam Đảo".

c)

Đúng

Sự mở rộng không gian sinh tồn đến vùng hạ lưu sông Mê Công, Tôn-lê-Sáp và châu thổ Nam Bộ đã biến Phù Nam từ một quốc gia cổ đại thành một "cường quốc, một đế quốc cổ đại ở Đông Nam Á" làm chủ một khu vực rộng lớn.

d)

Sai

Đây là đánh giá lịch sử không chính xác. Mặc dù thể chế nhà nước Phù Nam bị tiêu vong sau khi bị Chân Lạp thôn tính, các thành tựu và giá trị của văn hóa Óc Eo vẫn được bảo lưu, tiếp nối và biến đổi qua các thời kỳ lịch sử, đóng góp quan trọng vào kho tàng di sản văn hóa - lịch sử của vùng đất Nam Bộ nói riêng và Việt Nam nói chung.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "nhiều loại hình di chỉ khác nhau (di chỉ cư trú, di chỉ kiến trúc tôn giáo, di chỉ mộ táng,…) ở Nam Bộ đã được khai quật, nghiên cứu."

b)

Sai

Mệnh đề đưa ra kết luận trái ngược với tư liệu. Văn bản khẳng định rõ các phát hiện khảo cổ "cho thấy sức lan tỏa rộng lớn của văn hóa Óc Eo đến toàn khu vực Đông Nam Á cổ đại".

c)

Đúng

Nghiên cứu di sản Phù Nam - Óc Eo giúp làm sáng tỏ sự tồn tại của một nền văn minh rực rỡ trên lãnh thổ Nam Bộ, từ đó khỏa lấp khoảng trống lịch sử cổ đại và mang lại nhận thức sâu sắc, đầy đủ về tiến trình phát triển của vùng đất này.

d)

Sai

Nhận định này đánh giá chưa đúng giá trị thực tiễn của di sản lịch sử. Việc xác định văn hóa Óc Eo và Vương quốc Phù Nam là một bộ phận của văn hóa, lịch sử Việt Nam có ý nghĩa chiến lược: khẳng định Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với lịch sử thống nhất trong đa dạng; củng cố cơ sở lịch sử - pháp lý về chủ quyền lãnh thổ đối với vùng đất Nam Bộ; đồng thời nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế.

Nhận định

Giải thích

a)

Đúng

Thông tin trích xuất trực tiếp từ tư liệu: "Trong phổ hệ vua Phù Nam, ngoài Hỗn Điền trong thời hình thành nhà nước sơ khai, còn có hai vua người Ấn Độ theo Bà La Môn là Thiên Trúc Chiên Đàn và Kiều Trấn Như…"

b)

Sai

Mệnh đề đưa ra kết luận chưa chính xác về bản chất mối quan hệ lịch sử. Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ và việc các nhà sư/thủ lĩnh Ấn Độ đến Phù Nam phản ánh quá trình giao lưu, hòa nhập tôn giáo - chính trị hòa bình và sự tiếp biến văn hóa tự nguyện, chứ không phải sự xâm lược hay biến Phù Nam thành "thuộc địa hành chính" của Ấn Độ.

c)

Đúng

Đoạn tư liệu làm rõ sự gắn kết giữa các không gian kinh tế - sinh thái: nông nghiệp đầm lầy giữ vai trò đảm bảo an ninh lương thực tại chỗ, vùng núi cung cấp nguồn hàng xuất khẩu (lâm thổ sản), tạo tiền đề vững chắc cho kinh tế biển và thương mại bứt phá.

d)

Sai

Nhận định này rút ra bài học phiến diện và sai lệch. Lịch sử Phù Nam chứng minh rằng sự giàu mạnh của thương mại biển phải dựa trên nền tảng vững chắc của sản xuất nội địa (lúa nước đảm bảo đời sống, lâm thổ sản làm hàng hóa trao đổi). Trong phát triển kinh tế hiện đại, việc kết hợp giữa nội lực (sản xuất, an ninh lương thực) và ngoại lực (thương mại quốc tế) mới bảo đảm sự phát triển bền vững.