Đề thi thử Tốt nghiệp THPT Ngữ văn 2025-2026 Sở GD&ĐT Nghệ An
7 câu hỏi
Thể loại văn bản: văn bản nghị luận.
Theo tác giả, khi góp ý hoặc phê bình ai đó có nghĩa là chúng ta muốn sửa đổi cuộc sống của ai đó.
– Biện pháp liệt kê: “thao túng, nói bóng gió, thưởng phạt, cấm đoán hoặc cho phép, hùa theo đám đông”.
– Tác dụng:
+ Làm rõ những cách gây ảnh hưởng mang tính áp đặt, tiêu cực.
+ Nhấn mạnh sự khác biệt giữa góp ý chân thành với cách ứng xử áp đặt.
+ Tăng sức thuyết phục cho lập luận của tác giả.Tác giả chọn dẫn chứng phụ huynh giáo dục con cái vì đây là mối quan hệ gần gũi, tiêu biểu cho tình yêu thương. Qua đó làm rõ tình yêu thương không chỉ là cảm xúc mà còn cần thấu hiểu, bao dung, lựa chọn cách giao tiếp phù hợp. Đồng thời, đây cũng là dẫn chứng cụ thể nên dễ thuyết phục, dễ liên hệ thực tế.
HS trình bày ý kiến của bản thân, có thể theo gợi ý sau:
– Để góp ý với người khác hiệu quả, cần đảm bảo các điều kiện cơ bản sau:
+ Thái độ chân thành, tôn trọng và mang tính xây dựng.
+ Lựa chọn đúng lúc, đúng nơi (tế nhị, ưu tiên không gian riêng).
+ Nội dung khách quan, cụ thể, chỉ tập trung vào vấn đề (không mang tính công kích cá nhân).a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn
Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. HS có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc xích hoặc song hành.b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
Ý nghĩa của việc biết lắng nghe những ý kiến khác biệt trong cuộc sống hiện nay.c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu:
– Giải thích:
+ Ý kiến khác biệt là những quan điểm không giống với suy nghĩ của mình hoặc số đông.
+ Lắng nghe là biết tiếp nhận với thái độ tôn trọng, bình tĩnh và cầu thị.
– Ý nghĩa của việc biết lắng nghe những ý kiến khác biệt:
+ Giúp con người mở rộng hiểu biết, nhìn vấn đề đa chiều.
+ Giúp tránh bảo thủ, cực đoan, độc đoán.
+ Rèn tư duy phản biện, bản lĩnh đối thoại.
+ Góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, tôn trọng sự khác biệt.
– Mở rộng:
+ Lắng nghe không có nghĩa là đồng tình vô điều kiện.
+ Cần biết chọn lọc, đánh giá đúng sai trên cơ sở lí trí và đạo đức.
– Bài học: Mỗi người cần học cách lắng nghe, đối thoại thay vì phủ nhận hay công kích người khác.
– Khẳng định lại ý nghĩa của việc biết lắng nghe ý kiến khác biệt.d. Diễn đạt
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.e. Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề cần nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài: Nghị luận văn học.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: So sánh cảm xúc của nhân vật trữ tình trong hai đoạn thơ.
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận của bài viết:
* Mở bài:
– Giới thiệu khái quát về hai tác giả, tác phẩm: Hai đoạn trích trong Khúc hồi tưởng tháng ba (Nguyễn Văn Chương) và Tháng ba (Nguyễn Phan Hách).
– Dẫn dắt vào vấn đề nghị luận: cùng mượn bối cảnh không gian, thời gian là tháng ba với sắc đỏ hoa gạo để bộc lộ nỗi nhớ thương về người bà, người mẹ nhưng mỗi đoạn thơ lại mang đến một cung bậc cảm xúc riêng biệt.
* Thân bài:
a. Phân tích cảm xúc của nhân vật trữ tình trong đoạn Khúc hồi tưởng tháng ba – Nguyễn Văn Chương:
– Cảm xúc hoài niệm về tháng ba đói nghèo, gian khổ:
+ Mở ra với hình ảnh “tháng ba ngơ ngác trễ nghèo”, gợi sự túng thiếu (tháng ba ngày hạt, mùa màng giáp hạt).
+ Sự tương phản xót xa: Thiên nhiên tươi đẹp, lãng mạn (hoa gạo rực hồng, cỏ mật thơm) nhưng lại hoàn toàn vô nghĩa trước cái đói quắt quay của con người (“Đẹp thì có đẹp nhưng mà đói cơm”, “Thơm thì thơm chẳng thể đơm bát nào”).
– Tình thương xót vô bờ bến dành cho người bà: Nỗi xót xa dồn vào hình ảnh người bà tần tảo “Chân chim đuôi mắt nhăn nheo thương bà”. Bà đã gánh vác cả một thời kì gian khó, nuôi cháu bằng những món ăn dân dã, nghèo nàn “khoai giun bánh khúc”.
– Sự ân hận, ngậm ngùi, xót xa khôn nguôi ở hiện tại:
+ Nhân vật trữ tình thốt lên lời “tiếc” và “thương”.
+ “Bây giờ miếng ngọt miếng bùi/ Tìm bà đâu nữa ngậm ngùi tháng ba”: Khi cuộc sống đã no đủ, hạnh phúc thì bà không còn nữa. Sự "ngậm ngùi" là nỗi đau đớn thầm lặng, là tấm lòng hiếu thảo của người cháu rưng rưng nhớ về bà.
b. Phân tích cảm xúc của nhân vật trữ tình trong đoạn 2 (Tháng ba – Nguyễn Phan Hách)
– Cảm xúc say mê, ngây ngất trước tháng ba tuổi thơ rực rỡ:
+ Tháng ba trong kí ức hiện lên rộn rã, tươi vui, tràn đầy sức sống: “Lấp lóe cây gạo đẫm hoa đỏ”, “Chim vàng anh hót”, “rót mật nắng say”.
+ Tâm trạng nhân vật bộc lộ trực tiếp qua các từ “ngây ngất”, “náo nức”.
– Nỗi nhớ thiết tha về người mẹ trẻ trung, xinh đẹp: Hình ảnh người mẹ không gắn với sự nghèo khổ mà gắn liền với vẻ đẹp thanh xuân rực rỡ, mang đậm bản sắc văn hoá đồng bằng Bắc Bộ: “Mẹ tôi yếm đỏ bao xanh/ Hoa rơi thềm đá sân đình”.
– Niềm tiếc nuối, bâng khuâng xen lẫn xót xa khi đối diện hiện tại:
+ Mạch cảm xúc đột ngột chùng xuống ở hiện tại: “Tôi ngồi bấm đốt ngón tay... Tôi buồn”. Dấu chấm lửng như một tiếng thở dài. Buồn vì thời gian trôi qua quá nhanh, cuốn đi tuổi thơ và cả tuổi thanh xuân của mẹ.
+ Lời ước ao cháy bỏng: “Ước gì tôi chả lớn khôn”. Khát khao được bé lại để được sống mãi trong cái “tháng ba xưa” rực rỡ nắng, rực rỡ hoa và được ở mãi trong vòng tay chở che của mẹ.
c. So sánh cảm xúc trong hai đoạn thơ
– Điểm tương đồng: cả hai đều được khơi nguồn từ kí ức “tháng ba”, với loài hoa gạo đặc trưng của làng quê Bắc Bộ.
+ Đều đi từ quá khứ đến hiện tại, lấy hiện tại để soi chiếu quá khứ. Đều hướng tình cảm về những người phụ nữ yêu thương nhất trong gia đình.
+ Đều khép lại bằng sự hụt hẫng, buồn thương, tiếc nuối về những giá trị đã lùi xa không thể lấy lại được.
– Điểm khác biệt:
+ Khúc hồi tưởng tháng ba: Cảm xúc gắn liền với hiện thực khốc liệt (cái đói, sự nghèo khổ). Nỗi buồn mang sắc thái đắng cay, xót xa, ân hận, day dứt của đạo hiếu khi không còn cơ hội báo đáp, phụng dưỡng người bà (“ngậm ngùi tháng ba”).
+ Tháng ba: Cảm xúc gắn liền với vẻ đẹp thơ mộng, thi vị, trong trẻo của tuổi thơ và mùa xuân. Nỗi buồn mang sắc thái hoài niệm, bâng khuâng, luyến tiếc về sự chảy trôi vô tình của thời gian đã lấy đi tuổi thơ ngây dại và thanh xuân của mẹ (“Ước gì tôi chả lớn khôn”).
⇒ Sự khác biệt xuất phát từ những trải nghiệm sống cá nhân của mỗi nhà thơ, cũng như cách mỗi người định vị miền kí ức của riêng mình. Mỗi người có một “tháng ba” riêng, từ đó tạo nên sự phong phú, đa dạng cho bức tranh thơ ca hiện đại.
d. Đánh giá giá trị nghệ thuật
– Cả hai đoạn đều sử dụng thể thơ nhịp nhàng; ngôn từ giản dị, giàu sức gợi cảm, mang đậm chất liệu văn hoá dân gian; các biện pháp tu từ như tương phản, điệp ngữ được sử dụng khéo léo để đẩy cảm xúc lên cao trào.
* Kết bài:
– Khái quát lại vấn đề.d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau:
– Triển khai ít nhất được hai luận điểm để làm rõ quan điểm của cá nhân.
– Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.
– Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.đ. Diễn đạt:
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.e. Sáng tạo:
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.Bạn có thích hoạt động này không?
Hãy lưu hoặc chia sẻ nội dung này đến mọi người.
Gợi ý cho bạn
Ý tưởng của bạn, bài học của bạn
Tự thiết kế đề thi, bài giảng hoặc flashcard theo cách riêng.
Học liệu phổ biến Tốt nghiệp THPT
Tốt nghiệp THPT
Bài tập vừa sức, đúng lớp
Chọn nội dung phù hợp và tạo hoạt động cho lớp của bạn.
![[Năm 2022] Đề thi thử môn Vật lí THPT Quốc gia có lời giải - Đề số 21](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fvideo.vietjack.com%2Fupload%2Fimages%2Fvj-image%2Fimage-3izficdefgfoel0s9j8s-1786772791.jpg&w=3840&q=75)
![[Năm 2022] Đề thi thử môn Vật lí THPT Quốc gia có lời giải - Đề số 20](/_next/image?url=https%3A%2F%2Fvideo.vietjack.com%2Fupload%2Fimages%2Fvj-image%2Fimage-emy0gtcksawvorajezvv-1786772460.jpg&w=3840&q=75)
