Đề tham khảo Tốt nghiệp THPT Ngữ văn 2026-2027 (Đề 25)

I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau:

(1) Một đêm mưa phùn ẩm ướt và tối tăm về cuối tháng chạp, hai anh em chúng tôi đi nghỉ sớm. Nằm trên giường, trùm chăn lên tận cằm, chúng tôi cùng nhau nói chuyện phiếm để đợi giấc ngủ.[…]

Hai anh em chúng tôi vừa cuộn kín trong chăn cho ấm vừa nói chuyện. Chúng tôi nghĩ đến, rồi thương hại những người lữ khách vào giờ này hãy còn đi trên đường vắng, ướt như chuột lột và run như cầy sấy, đi vội vàng để tìm một chỗ trú chân. Chúng tôi lại ái ngại cho những nhà nghèo bên hàng xóm, giờ này vợ chồng con cái đều phải dậy để chống cái nhà lá mà mỗi cơn gió mạnh làm lung lay và để đem các chậu thau hứng những chỗ dột nước.

Khi người ta được yên ấm trong một căn phòng nhà gạch chắc chắn, không sợ mưa gió về phần mình, thì người ta dễ có lòng thương đối với những người xấu số hơn.

(2) Chúng tôi đương ở vào cái tâm tình tốt đẹp ấy, bỗng nhiên anh sẽ thích tay vào tôi bảo im rồi nói khẽ:

– Có nghe thấy gì không?

Tôi lắng tai: qua tiếng gió, tiếng mưa ở ngoài, tôi nghe có tiếng chiêm chiếp như tiếng chim kêu. Tôi bảo anh tôi:

– Tiếng chiêm chiếp như tiếng chim kêu phải không?

– Phải rồi. Tôi nghe thấy từ lúc nãy.

Hai chúng tôi lại chăm chú nghe: tiếng chiêm chiếp khe khẽ và yếu ớt hình như ở chiếc cửa sổ phía đầu cái màn đỏ đưa lại. Tôi hỏi anh tôi:

– Quái, không biết con chim nó đến đây kêu làm gì nhỉ? Anh tôi chợt nghĩ ra:

– Thôi phải rồi, chắc hẳn là một con chim bị mưa gió đánh bạt đến đây trú.

– Tội nghiệp, chắc ở ngoài ấy nó rét lắm.

(3) Chúng tôi tưởng tượng ngay ra một con chim xù lông ra vì rét, đến chỗ cửa sổ đòi vào vì nó thấy ánh sáng trong phòng ấm áp chiếu ra. Câu chuyện con chim gáy một hôm tránh bão tuyết, đến gõ cửa nhà vợ chồng người cày ruộng, được hai vợ chồng này nâng niu và rắc bánh cho ăn, câu chuyện mà hồi nhỏ chúng tôi đã đọc trong quyển “Bài tập đọc” bây giờ lại thoáng qua trong trí nhớ, làm chúng tôi đem lòng thương con chim kia vô hạn, và muốn cứu vớt nó.

Tôi bảo anh tôi:

– Hay là chúng ta mang nó vào trong này cho nó ấm.

– Mang thế nào được?

– Sao lại không được! Ta cứ việc mở cửa rồi dụ nó vào có khó gì. Chứ nếu để nó ở ngoài ấy thì nó chết mất.

– Ừ, phải đấy.

(Trích Tiếng chim kêu, Thạch Lam, NXB Văn học, 2013, tr.63 – 66)

Thực hiện các yêu cầu:

Nêu ý nghĩa của các chi tiết: Chúng tôi tưởng tượng ngay ra một con chim xù lông ra vì rét, đến chỗ cửa sổ đòi vào vì nó thấy ánh sáng trong phòng ấm áp chiếu ra. Câu chuyện con chim gáy một hôm tránh bão tuyết, đến gõ cửa nhà vợ chồng người cày ruộng, được hai vợ chồng này nâng niu và rắc bánh cho ăn, câu chuyện mà hồi nhỏ chúng tôi đã đọc trong quyển “Bài tập đọc” bây giờ lại thoáng qua trong trí nhớ, làm chúng tôi đem lòng thương con chim kia vô hạn, và muốn cứu vớt nó.

Hãy rút ra thông điệp có ý nghĩa nhất với anh/ chị qua đoạn trích trên. (Trình bày khoảng 5 – 7 dòng).

II. VIẾT (6,0 điểm)

(2,0 điểm).

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) so sánh vẻ đẹp của lòng nhân ái ở các nhân vật trong hai đoạn trích sau:

(1) Chúng tôi đương ở vào cái tâm tính tốt đẹp ấy, thì bỗng nhiên anh sẽ thích tay vào tôi bảo im rồi nói khẽ:

– Có nghe thấy gì không?

Tôi lắng tai: qua tiếng gió, tiếng mưa ở ngoài, tôi nghe có tiếng chiêm chiếp như tiếng chim kêu. Tôi bảo anh tôi:

– Tiếng chiêm chiếp như tiếng chim kêu phải không?

– Phải rồi. Tôi nghe thấy từ lúc nãy.

Hai chúng tôi lại chăm chú nghe: tiếng chiêm chiếp khe khẽ và yếu ớt hình như ở chiếc cửa sổ phía đầu cái màn đỏ đưa lại. Tôi hỏi anh tôi:

– Quái, không biết con chim nó đến đây kêu làm gì nhỉ? Anh tôi chợt nghĩ ra:

– Thôi phải rồi, chắc hẳn là một con chim bị mưa gió đánh bạt đến đây trú.

– Tội nghiệp, chắc ở ngoài ấy nó rét lắm.

Chúng tôi tưởng tượng ngay ra một con chim xù lông ra vì rét, đến chỗ cửa sổ đòi vào vì nó thấy ánh sáng trong phòng ấm áp chiếu ra. Câu chuyện con chim gáy một hôm tránh bão tuyết, đến gõ cửa nhà vợ chồng người cày ruộng, được hai vợ chồng này nâng niu và rắc bánh cho ăn, câu chuyện mà hồi nhỏ chúng tôi đã đọc trong quyển “Bài tập đọc” bây giờ lại thoáng qua trong trí nhớ, làm chúng tôi đem lòng thương con chim kia vô hạn, và muốn cứu vớt nó.

(Trích Tiếng chim kêu, Thạch Lam, NXB Văn học, 2013, tr.63 – 66)

(2) Bẵng đi gần một năm, một thằng bạn mang đến cho tôi một con sẻ non mới nở ít lâu… Con sẻ này bị cơn dông làm lật tổ, từ ngọn cau rớt xuống bể nước. May mà bạn tôi vớt nó kịp, mang vào bếp hơ cấp cứu, không thì nó đã chết đuối hoặc chết cóng rồi.

Tôi rất thương con sẻ bị nạn. Tôi thay bố mẹ nó bón mồi cho nó. Cơm viên lại từng viên nhỏ, nhúng vào nước cho trơn, sẻ non dễ nuốt. Cào cào, châu chấu, phải bứt chân bứt càng, để chúng nó khỏi chống sự bấu rách mép sẻ ra. Thế là hầu như suốt ngày hè tôi tha thẩn ở bờ tre, đám cỏ, ở vườn rau đay, rau dền, đạp đạp vỗ vỗ, đuổi bắt những con cào cào, muồm muỗm thấy động nhảy vọt ra chạy trốn. Sẻ tôi ăn no, mau lớn. Cứ thấy tôi chìa tay ra là nó đập cánh, ngửa đầu há mỏ, trông thật thương. Chẳng bao lâu nó biết nhảy, rồi biết bay chuyền. Tôi đi đâu, nó theo đấy.

(Trích Con chim sẻ thân quen, Vũ Tú Nam, NXB Giáo dục, 2009, tr.80)

(4,0 điểm).

Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố.

(Trích Nhật kí Đặng Thùy Trâm, NXB Hội Nhà văn, 2005)

Từ gợi dẫn trên, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về cách ứng xử của những người trẻ tuổi khi đối diện với khó khăn, thử thách.