Đề tham khảo ôn thi Tốt nghiệp THPT Ngữ văn 2025-2026 Sở Hà Tĩnh tập huấn có đáp án - Đề 8
7 câu hỏi
Đọc văn bản
Ai qua là bao chốn xa…
“Nhà” chỉ là một từ ngắn ngủi, nhưng hàm nghĩa của nó thì có thể rất mênh mông.
“Nhà” trong nỗi buồn của bạn là căn biệt thự vắng người, và mỗi khi có người thì đầy tiếng cãi vã.
“Nhà” trong ký ức của tôi là nơi tôi chạy quanh chân ba trong cái sân nhỏ có trồng những cây cà chua khi tôi chưa đầy ba tuổi.
(…) “Nhà” đối với những người xa quê hương chính là cái dải đất hình chữ S nhỏ nhắn bên bờ biển đông, và đối với những phi hành gia làm việc trên trạm không gian, nhà có thể chính là viên ngọc xanh tuyệt đẹp ngoài vũ trụ kia đang quay rất chậm.
“Nhà” cũng có thể là tình yêu của một ai đó dành cho ta, là trái tim ấm áp của một ai đó, nơi mà ta luôn ao ước được chạy đến náu mình. Để tìm lại sự bình yên.
Nhà” chỉ là một từ ngắn ngủi, nó không đồng nghĩa với sự bình yên, nhưng chúng ta vẫn luôn khao khát rằng nó gắn với sự bình yên. Và khi nào “nhà” trái nghĩa với bình yên thì đó là khởi đầu của sự bất hạnh.
Tôi tin rằng, mái nhà nào cũng từng có lúc đồng nghĩa với niềm vui và cả sự bình yên. Nhưng bạn của tôi ơi, sự bình yên của nhà không phải là điều có sẵn. “Nhà” là phần cứng, còn sự bình yên, hạnh phúc, niềm vui là phần mềm. Gia đình là phần cứng, còn tình yêu và sự thấu hiểu là phần mềm.
Vậy cho nên, sự bình yên là thứ phải được thiết lập, và vì thế, có thể tái thiết lập. Nếu ta là một phần của “nhà”, dù chỉ là một phần nhỏ, nếu ta thật mong muốn mái nhà thân yêu của ta có được sự bình yên, hay lại có nó một lần nữa, thì ta phải tham gia vào quá trình thiết lập đó. Bằng một nụ cười xoa dịu, bằng một câu nói vị tha, bằng sự yêu thương nhẫn nhịn, bằng trái tim sẵn sàng sẻ chia, bằng một cái nắm tay thấu hiểu, hay có thể bằng một giọt nước mắt. Dù thế nào, cũng không phải bằng sự buông xuôi. Để kéo những trái tim về gần với nhau. Để biến “nhà” thành một nơi ta phải luyến tiếc khi rời xa và luôn mong mỏi quay về.
(Phạm Lữ Ân, trích Nếu biết trăm năm là hữu hạn, NXB Hội Nhà văn, 2020, tr.6)
Chỉ ra 2 thao tác lập luận được sử dụng trong đoạn trích.
Theo tác giả, khái niệm “nhà” được hiểu như thế nào?
Phân tích hiệu quả của biện pháp điệp cấu trúc trong câu văn sau: “Nhà” là phần cứng, còn sự bình yên, hạnh phúc, niềm vui là phần mềm. Gia đình là phần cứng, còn tình yêu và sự thấu hiểu là phần mềm.
Anh/Chị hiểu như thế nào về câu văn: “sự bình yên là thứ phải được thiết lập, và vì thế, có thể tái thiết lập”?
Trong bài viết, tác giả có bày tỏ “Nhưng bạn của tôi ơi, sự bình yên của nhà không phải là điều có sẵn”. Anh/Chị có đồng ý với quan điểm của tác giả không? Vì sao?
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ), trình bày suy nghĩ của anh/chị về cách để “mái nhà thân yêu của ta có được sự bình yên”.
Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) so sánh, đánh giá về hai đoạn thơ sau:
Văn bản 1: Tổ quốc nhìn từ biển Nguyễn Việt Chiến () Thương đất nước trên ba ngàn hòn đảo
| Văn bản 2: Biển Lâm Thị Mỹ Dạ (2) Biển trời soi mắt nhau Cho sao về với sóng Biển có trời thêm rộng Trời xanh cho biển xanh
Mặt trời lên đến đâu Cũng lên từ phía biển Nơi ánh sáng bắt đầu Tỏa triệu vòng yêu mến
Biển ơi! Biển thẳm sâu Dạt dào mà không nói Biển ơi cho ta hỏi Biển mặn từ bao giờ
Nhặt chi con ốc vàng Sóng xô vào tận bãi Những cái gì dễ dãi Có bao giờ bền lâu
Biển chìm trong đêm thâu Để chân trời lại rạng Khát khao điều mới lạ Ta đẩy thuyền ra khơi Dù bão giông vất vả Không quản gì biển ơi! (Biển, Lâm Thị Mỹ Dạ, tập thơ “Vần điệu cho em”, NXB Trẻ, 2024) |
Chú thích:
(1) Nguyễn Việt Chiến, sinh năm 1952, quê Hà Tây cũ (nay thuộc Hà Nội), là một nhà báo, nhà thơ. Nguyễn Việt Chiến yêu thơ, làm thơ từ rất sớm và luôn thể hiện phẩm hạnh của một thi sỹ. Trong thơ ông luôn đau đáu tình yêu Tổ quốc và biển đảo quê hương.
(2) Lâm Thị Mỹ Dạ (1949 - 2023), quê Quảng Bình, là một trong những nhà thơ nữ tiêu biểu của văn học Việt Nam hiện đại. Bà được tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007. Thơ bà luôn giàu ý tứ, chân thật, có nhiều rung cảm đầy nữ tính.
