Đề tham khảo ôn thi Tốt nghiệp THPT Ngữ văn 2025-2026 Sở Hà Tĩnh tập huấn có đáp án - Đề 12

Đọc đoạn trích:

MÌNH LÀ CÁ, VIỆC CỦA MÌNH LÀ BƠI (trích)

          "Cuộc đời chỉ có thành công và trưởng thành"

           Đây là câu nói của thầy Fukushima Masanobu, một nhà diễn thuyết, một nhà khởi nghiệp tài ba.

          Thầy Fukushima nói cứ tiếp tục làm, rồi sẽ có ngày bạn thành công, học tập từ thất bại chính là trưởng thành. Chính vì vậy, cuộc đời con người chỉ toàn là thành công và trưởng thành mà thôi. Và quả thực đúng là như vậy.

       Thông điệp của thầy Fukushima rất có sức thuyết phục. Phần lớn những người tham gia buổi diễn thuyết của thầy Fukushima đều cảm thấy rất tự tin, có tinh thần làm việc và có cảm giác bản thân có thể làm được điều gì đó. Ngoài ra, thầy còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “cảm thấy hạnh phúc với sự trưởng thành” hơn là thành tựu của đời người.

       Nếu bạn tập trung cho quá trình trưởng thành thì bạn có thể vừa đạt được kết quả, vừa hạnh phúc trong quá trình tạo ra kết quả ấy….

      Điều quan trọng ở đây là chúng ta phải cảm nhận được bản thân đang trưởng thành. Nếu chúng ta thực sự đang trưởng thành nhưng lại không cảm nhận được điều đó thì cũng không thể thỏa mãn được nhu cầu của bản thân. “Cảm giác trưởng thành” mới chính là từ khóa chúng ta cần coi trọng.

     Nếu chúng ta cảm thấy được sự trưởng thành của bản thân, chúng ta sẽ đặt hi vọng vào bản thân trong tương lai và có thể chấp nhận con người hiện tại của mình…

     Chính vì chúng ta chưa hoàn thiện nên chúng ta vẫn còn có thể phát triển hơn nữa. Khi bạn có thể đặt kì vọng vào con người không ngừng trưởng thành của chính mình, bạn biết yêu bản thân mình hơn. Và nếu bạn có thể tập trung vào sự trưởng thành của bản thân, bạn sẽ thôi so sánh mình với người khác và chỉ sống với những tiêu chuẩn của chính mình.

 (Trích “Mình là cá, việc của mình là bơi”, Takeshi Furukawa. Nxb Thế giới, tr.54-56)

Xác định vấn đề chính được bàn luận trong văn bản trên.

Từ nội dung văn bản đọc hiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân về ý nghĩa của việc hạnh phúc với chính bản thân đang trưởng thành.

Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) đánh giá vai trò của yếu tố kì ảo trong đoạn trích sau:

            TIỆC XÒE¹ VUI NHẤT

(Trích)

Hà Thị E là con gái trưởng bản Hà Văn Nó. Hiếm có người xinh đẹp như E. Lưng như lưng kiến vàng, mắt long lanh như sao Khun Lú -Nàng Ủa2, tiếng nói của nàng dịu dàng. Khi nàng cười, tiếng cười trong vắt và vô tư lự. E xinh đẹp đã đành nhưng đức hạnh của nàng cũng ít có người bì kịp. Nàng là niềm tự hào của người Hua Tát. Cả bản mong nàng tìm được người chồng xứng đáng, trưởng bản Hà Văn Nó cũng muốn thế, các bô lão trong bản cũng muốn thế. Trao người con gái xinh đẹp như E cho người không xứng đáng là có tội với Then3 vì nàng là quà tặng của Then với người Hua Tát. Chọn ai bây giờ? Người ta đưa việc chọn chồng của E ra bản. Người muốn xin làm rể trưởng bản Hà Văn Nó có rất nhiều. Trai trong bản Hua Tát cũng có, trai ngoài bản Hua Tát cũng có. Các bô lão trong bản Hua Tát thức trắng một đêm, uống hết năm vò rượu cần rồi quyết định sẽ làm một cuộc thi tài để chọn người nào có đức tính quý nhất mà khó kiếm nhất làm chồng của E. Đức tính quý nhất và khó kiếm nhất là đức tính gì? Ai là người có đức tính ấy? Các chàng trai ngồi tụm bên các bếp lửa bàn bạc, không biết bao nhiêu là rượu và thịt tiêu mạ. Lớp trẻ bây giờ không thể suy nghĩ bằng nước lã được, đã đành...

(Lược một đoạn: Sau đó lần lượt có ba chàng trai đến cầu hôn E. Chàng trai hùng dũng thì cho rằng dũng cảm là đức tính quý nhất và khó kiếm nhất, chàng trai trông thông minh sáng sủa đến khẳng định khôn ngoan mới là đức tính quý hiếm, chàng béo thì quả quyết phải là giàu có. Nhưng vốn thông minh, E biết, những người dũng cảm sẽ mải mê với sự nghiệp của mình; những người khôn ngoan bao giờ cũng sẽ đau khổ, thậm chí bất hạnh, họ biết quá nhiều; còn giàu có không phải là đức tính, không thể giàu có mà không giả dối… nên nàng đều từ chối. Cả bản lại xoè suốt đêm để mừng những đức tính đáng quý nhưng không khó kiếm.)

Cuối cùng có một chàng trai trong bản Hua Tát tìm đến gặp trưởng bản và các bô lão. Đấy là Hặc, chàng trai mồ côi, một thợ săn xuất sắc nhất bản. Hặc nói với mọi người :

- Trung thực là đức tính đáng quý và khó kiếm nhất !

- Cứ chứng minh xem ! Mọi người bảo chàng.

 Hặc trả lời :

- Trung thực không phải là cái vòng bạc ở cổ đưa ra cho mọi người trông thấy, sờ tay vào nó.

Mọi người xôn xao, các bô lão bàn tán. - Trưởng bản tức giận, mặt ông đỏ bừng như lửa :

- Phải chứng minh! - Trưởng bản hét lên, ông đã nhìn thấy đôi mắt trìu mến của E nhìn Hặc.

- Ai tin mày? Ai bảo mày có đức tính trung thực ?  - Trưởng bản hỏi.

- Then biết! - Hặc trả lời.

- Cả con cũng biết! - E nói nghiêm trang.

- Điên rồ! -  Trưởng bản gầm lên. Ông nhìn sang các bô lão cầu cứu. Ông biết, người già bao giờ cũng tìm ra lối thoát đơn giản cho mọi rắc rối trên đời.

- Hãy cầu Then đi! - Một vị bô lão bảo Hặc. Trời đang hạn hán, tất cả mó nước4 đều đã cạn khô. Nếu con trung thực, con hãy cầu Then mưa xuống!

Trưa hôm sau, dân bản Hua Tát lập đàn cầu đảo, không khí oi nồng ngột ngạt. Hặc bước lên đàn, chàng ngước đôi mắt trang nghiêm nhìn trời. Chàng nói:

- Con sống trung thực, dầu biết trung thực bao giờ cũng chịu đau khổ thiệt thòi. Tuy nhiên, nếu lòng trung thực chuộc được tội lỗi và mang tình yêu đến được cho thế gian này, xin trời mưa xuống...

Trời cao tĩnh lặng. Bỗng nhiên từ đâu đó xa xôi có một cơn gió mơ hồ thổi về. Tất cả ngọn cây trên rừng xào xạc. Mặt đất bắt đầu xuất hiện những cơn lốc nhỏ.

Buổi chiều, bầu trời đầy mây vần vũ và khi đêm xuống thì mưa như trút.

Lần ấy, người ta đã xoè suốt một tuần trăng để mừng đám cưới của Hặc với con gái trưởng bản.

Đây là tiệc xoè vui nhất ở bản Hua Tát. Cả bản đều say khướt. Từng cái cột nhà, thậm chí đến từng cái cây trong vườn cũng được mời uống một sừng rượu đại.

                                                    (Trích Tiệc xoè vui nhất, Nguyễn Huy Thiệp, Những ngọn gió Hua Tát5,                     

                                                                                     NXB Văn Hóa - Thông Tin, 1994, tr.260-267) 

*Chú thích:

(1) Tiệc xòe: Lễ hội dân gian của người dân tộc Thái (múa xòe).

(2) Sao Khun Lú -Nàng Ủa: Sao Hôm, sao Mai.  Khun Lú - Nàng Ủa là hai nhân vật trong truyện cổ. 

(3) Then: Then nghĩa là Thiên, từ mượn ý của chữ Hán(天) chỉ trời, đấng thần linh tối cao theo quan niệm của dân tộc Tày - Thái - Nùng.

(4) Mó nước: Nguồn nước chảy từ núi.

 ---------------------------------------------

     Nguyễn Huy Thiệp (1960-2021) là hiện tượng độc đáo của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới với những góc nhìn táo bạo, để lại sức ảnh hưởng và dấu ấn lâu dài trên văn đàn. Ông viết nhiều thể loại: truyện ngắn, thơ, tiểu thuyết, tiểu luận văn chương, kịch... nhưng đặc sắc nhất là truyện ngắn. Truyện ngắn của ông có cấu trúc, nhân vật, ngôn ngữ, cách triển khai riêng biệt, ảnh hưởng đến nhiều cây bút trẻ.

Những ngọn gió Hua Tát là  tập truyện đầu tiên in dấu ấn tên tuổi Nguyễn Huy Thiệp và báo hiệu một tài danh. Những trang văn vừa huyền ảo, mơ mộng vừa khắc khoải nỗi đau trần thế, cổ tích mà hiện đại, mang đậm tính triết lý nhân sinh. Tiệc xòe vui nhất là câu chuyện thứ tư.