Đề tham khảo ôn thi Tốt nghiệp THPT Ngữ văn 2025-2026 Sở Hà Tĩnh tập huấn có đáp án - Đề 1

 a.Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn:

- Vấn đề nghị luận: Phân tích vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật Phúc trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu

- Hình thức: có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc xích hoặc song hành.

- Dung lượng: khoảng 200 chữ

b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

b1. Vẻ đẹp tâm hồn nhân vật Phúc

- Phúc có tâm hồn trong sáng, hồn nhiên:

+ Dù mang khiếm khuyết thể xác và quá khứ bị bỏ rơi, em vẫn giữ nét ngây thơ, vô tư.

+ Nụ cười, giọng nói giòn tan của em xua tan không khí u buồn, đem lại sức sống cho khu vườn và cho “tôi”.

- Phúc giàu lòng nhân hậu và biết yêu thương:

+ Em luôn biết ơn má nuôi, yêu quý người anh, sống chan hòa với mọi người.

+ Khi đi đường, thấy đám tang, em thắp nhang lạy ba lạy “biết đâu họ là cha má mình”, đó là hành động đầy tình cảm, biểu hiện lòng hiếu thảo và nhân ái.

- Phúc mạnh mẽ, kiên cường và biết chấp nhận số phận:

+ Không trốn tránh khiếm khuyết mà đối diện, chấp nhận để sống bình thản.

+ “Em tự giẫm bừa lên đó, để chỗ đau chai sạn”, chi tiết biểu tượng cho nghị lực và sức chịu đựng phi thường.

- Phúc sống vị tha, biết hi sinh và tự trọng:

+ Phúc âm thầm rời đi để gỡ gánh nặng cho người anh và những nguy cơ làm tổn thương lòng tự trọng của cả hai.

+ Sự ra đi là hành động đau đớn nhưng cao đẹp, biểu hiện lòng tự trọng và tình thương thầm lặng.

b2. Đánh giá

- Qua nhân vật Phúc, tác giả gửi gắm thông điệp:

+ Vẻ đẹp con người không nằm ở hình thể toàn vẹn, mà ở tâm hồn biết yêu thương, kiên cường và hướng thiện.

+ Con người nếu không may mang những “vết thương”, cần phải dũng cảm đối diện, chấp nhận để có thể vượt qua nó.  

+ Trước “vết thương” của người khác, chúng ta không chỉ thương mà còn phải hiểu và trọng, để chúng ta trở nên sâu sắc hơn.

b3, Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

+ Xây dựng nhân vật qua lời kể của ngôn thứ nhất: Để cho nhân vật Phúc hiện lên qua lời kể, cảm xúc, hồi ức của nhân vật “tôi”, khiến cho nhân vật Phúc trở nên sinh động, ấn tượng.

+ Xây dựng nhân vật qua nghệ thuật tương phản: Để cho nhân vật Phúc hiện lên qua một tình huống éo le với chi tiết ngoại hình là cái “hốc mắt trống” đầy ám ảnh nhưng bên trong là một vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, hồn nhiên và sâu sắc.

b3. Sáng tạo:

- Có những ý đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.  Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.                                      

 Bài văn đáp ứng yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề nghị luận; đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng của bài văn:

- Vấn đề nghị luận: Trình bày suy nghĩ về cách con người đối diện với những “vết thương” của bản thân mình.

- Hình thức: có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, móc xích hoặc song hành.

- Dung lượng: khoảng 600 chữ

b. Yêu cầu cụ thể: thí sinh triển khai bài viết theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

b1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận văn học

- Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận.

- Kết bài: Khẳng định lại vấn đề

b2. Phân tích, chứng minh được vấn đề nghị luận

* Giải thích:

- Truyện ngắn Vết thương của Nguyễn Ngọc Tư kể về cô bé Phúc mang khiếm khuyết/ “vết thương” trên gương mặt nhưng vẫn sống hồn nhiên, nhân hậu, khiến ta suy nghĩ sâu sắc về cách con người đối diện với những mất mát của bản thân.

- “Vết thương”: là những vết đau, những tổn thương trên thể chất và trong tâm hồn của con người.

- “Đối diện với vết thương”: là dám nhìn sâu để hiểu và chấp nhận nó, tức là cũng chấp nhận chính mình với những khác biệt.

- Từ đó, con người mới có sức mạnh và lòng dũng cảm để lượt qua những tổn thương, mất mát do vết thương gây ra mà không mặc cảm hay trốn tránh.

* Bình luận: Phân tích biểu hiện và ý nghĩa của các lựa chọn. Con người thường có những lựa chọn khác nhau trước những vết thương/khiếm khuyết: hoặc trốn tránh và tự ti hoặc dũng cảm chấp nhận và vượt qua khiếm khuyết.

- Trốn tránh và tự ti trước “vết thương”

+ Biểu hiện: Con người che giấu, né tránh của người khác, sống khép kín, thậm chí tự thương hại mình.

+ Vì sao con người lại lựa chọn điều này?

+) Tâm lí sợ bị thương hại, bị coi thường.

+) Mặc cảm vì khác biệt.

+) Thiếu niềm tin vào chính mình và người khác.

+ Hệ quả: Khi con người không dám đối diện với vết thương/ tổn thương, mất mát của mình, họ đánh mất cơ hội hoà nhập và trưởng thành.

- Dũng cảm chấp nhận và vượt qua khiếm khuyết

+ Biểu hiện: Con người dám nhìn nhận điểm yếu, biến tổn thương thành động lực sống; biết yêu thương và sẻ chia nhiều hơn.

+ Vì sao con người lựa chọn điều này?

+) Có bản lĩnh, lòng tự trọng, ý thức về giá trị bản thân.

+) Nhận được tình yêu thương, sự thấu hiểu.

+) Tin rằng giá trị con người nằm ở nhân cách và nghị lực, không ở vẻ ngoài.

+ Ý nghĩa: Khi dám đối diện, con người không chỉ vượt qua nỗi đau mà còn chữa lành chính mình, như cách nhân vật Phúc trong Vết thương tỏa sáng bằng tâm hồn nhân hậu và thái độ sống hồn nhiên.

b3. Mở rộng, nâng cao vấn đề và rút ra bài học :

- Mở rộng, nâng cao vấn đề:

+ Đối diện với khiếm khuyết/ những tổn thương - đó là khởi đầu của sự trưởng thành.

+ Xã hội cũng cần có tấm lòng nhân ái, những sẻ chia, thấu hiểu để những người không may mắn được sống tự tin, hòa nhập và cống hiến.

- Bài học:

+ Dũng cảm đối diện, chấp nhận chính mình.

+ Sống tích cực, nỗ lực hoàn thiện bản thân; biết cảm thông, tôn trọng và nâng đỡ những người có hoàn cảnh đặc biệt bằng nghị lực và lòng nhân ái, lạc quan.

b4.Sáng tạo

- Có những ý đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục.

- Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.