Bộ 5 đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 10 Cánh diều (2023-2024) có đáp án - Đề số 1

CUỐC KÊU CẢM HỨNG

Nguyễn Khuyến

Khắc khoải sầu đưa giọng lửng lơ,

Ấy hồn Thục đế thác bao giờ?

Năm canh máu chảy đêm hè vắng,

Sáu khắc hồn tan bóng nguyệt mờ.

Có phải tiếc xuân mà đứng gọi,

Hay là nhớ nước vẫn nằm mơ.

Thâu đêm ròng rã kêu ai đó,

Giục khách giang hồ dạ ngẩn ngơ.

(Theo Văn học 11, tập một, Nxb Giáo dục - Sách chỉnh lí hợp nhất 2000, tr.51)

Chú thích:

(1) Thục Đế: vua nước Thục, có tên là Đỗ Vũ. Tương truyền sau khi mất nước, vua Thục chết, hồn hóa thành con chim đỗ quyên (còn gọi là chim cuốc), ngày đêm kêu “cuốc, cuốc”, tiếng kêu nghe rất ai oán.

(2) Thác: chết

Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Bài thơ được gieo vần ở những vị trí nào?

Phép đối xuất hiện ở các cặp câu nào?

Theo nghĩa từ điển, khắc khoải được hiểu là gì?

Những từ ngữ, hình ảnh khắc khoải, sầu đưa, năm canh máu chảy, sáu khắc hồn tan, nhớ nước, nằm mơ, thâu đêm ròng rã, dạ ngẩn ngơ thể hiện tâm tư gì của nhân vật trữ tình?

Nêu tác dụng của nghệ thuật đối trong phần thực của bài thơ.

Qua bài thơ, anh / chị hình dung thế nào về con người tinh thần Nguyễn Khuyến?

Nội dung nào của bài thơ để lại ấn tượng sâu đậm nhất trong lòng anh / chị? Vì sao?

Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của mình về vấn đề: Con người cần được sống là chính mình.