Bộ 5 đề thi giữa kì 1 Ngữ văn 10 Cánh diều (2023-2024) có đáp án - Đề số 4

NHÀN

Tác giả: Nguyễn Bỉnh Khiêm

Một mai, một cuốc, một cần câu,

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào.

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ

Người khôn, người đến chốn lao xao.

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,

Xuân tăm hồ sen, hạ tắm ao.

Rượu, đến cội cây, ta sẽ uống*,

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.

          (Ngữ văn 10, Tập 1, tr.128, NXB Giáo dục, 2006)

Chú thích:

* Điển tích Thuần Vu Phần ngồi uống rượu dưới gốc cây hòe rồi ngủ quên, mơ thấy mình ở nước Hòe An, được công danh phú quý rất mực vinh hiển. Sau bừng mắt tỉnh dậy thì hóa ra đó chỉ là giấc mộng, thấy dưới cành hòe phía nam chỉ có một tổ kiến mà thôi.

Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?

Liệt kê các từ láy trong bài thơ.

Chỉ ra và nêu tác dụng của phép đối được sử dụng trong hai câu thơ sau:

Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ

Người khôn, người đến chốn lao xao.

Cuộc sống của tác giả ở thôn quê hiện lên như thế nào qua hai câu thơ sau:

Thu ăn măng trúc, đông ăn giá,

Xuân tăm hồ sen, hạ tắm ao.

Triết lí sống của tác giả được thể hiện như thế nào qua hai câu kết?

Anh/chị hãy nhận xét về quan niệm sống “nhàn” của tác giả được thể hiện trong bài thơ.

Theo anh/chị, quan niệm sống “nhàn” trong bài thơ có phù hợp với cuộc sống hiện nay không? Vì sao?

Viết bài văn nghị luận trình bày suy nghĩ của anh chị về lòng tự trọng của con người.