Bộ 10 đề thi giữa kì 1 Ngữ Văn lớp 10 Cánh diều có đáp án - Đề 1

NỮ THẦN MẶT TRỜI VÀ MẶT TRĂNG

Nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng là hai chị em, con của Trời. Công việc của Trời giao phó cho hai cô con gái là hàng ngày phải thay phiên nhau đi xem xét thế gian. Cô chị Mặt Trời ngồi kiệu có bốn người khiêng đi. Bọn khiêng kiệu gồm có hai lớp già và trẻ thay phiên nhau. Gặp phải bọn khiêng kiệu già đi chậm, cô Mặt Trời phải ngồi lâu, ngày ở dưới trần hóa dài ra. Đến lượt bọn trẻ khiêng kiệu đi mau, cô Mặt Trời được chóng công việc về sớm thì ngày ngắn lại.

Cô em Mặt Trăng tính tình nóng nảy không kém gì cô chị làm cho thiên hạ ở mặt đất suốt cả ngày đã phải chịu nóng bức vì cô chị, đến đêm lại cũng phải khó chịu vì cô em. Loài người than thở đến tai nhà Trời, bà mẹ mới lấy tro trát vào mặt cô Mặt Trăng. Từ đó cô em đổi tính ra hết sức dịu dàng, khác hẳn với cô chị, nên được người dưới trần ai cũng thích. Mỗi khi cô ngoảnh mặt nhìn xuống trần là lúc đó trăng rằm, ngoảnh lưng lại là ba mươi, ngoảnh sang phải, sang trái là trăng thượng huyền hay hạ huyền. Hôm nào trăng quầng là lúc vết tro trát mặt hiện ra.

Người ta nghe nói rằng chồng của hai nữ thần Mặt Trời và Mặt Trăng là một con gấu. Mỗi lần gấu đến với vợ là sinh ra nguyệt thực hay nhật thực, lúc đó người dưới trần làm ầm ĩ lên đánh trống, khua chiêng, gõ mõ, để cho gấu xa ra, vì gấu đi lại với vợ, che lấp Mặt Trời, Mặt Trăng làm hại cho mùa màng.

(Theo https://thegioicotich.vn/nu-than-mat-troi-va-mat-trang/)

Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên là gì ?

Thể loại của văn bản trên là gì ?

Biện pháp tu từ nào được dùng chủ yếu trong văn bản trên ?

Trong văn bản trên, ai là người kể chuyện ?

Khi nguyệt thực, nhật thực xảy ra con người “làm ầm ĩ lên đánh trống, khua chiêng, gõ mõ, để Mặt Trời Mặt Trăng khỏi bị che lấp làm hại mùa màng”, liên quan đến hoạt động nào trong đời sống cộng đồng thời cổ đại ?

Theo bạn, câu văn “cô Mặt Trời phải ngồi lâu, ngày ở dưới trần hóa dài ra... cô Mặt Trời được chóng công việc về sớm thì ngày ngắn lại.” giúp bạn liên tưởng đến câu tục ngữ nào dưới đây?

 “Trăng thượng huyền” là hiện tượng trăng như thế nào?

Nội dung của văn bản trên là gì?

Theo anh/chị, vì sao “cô em đổi tính ra hết sức dịu dàng” ?

Có ý kiến cho rằng: “Chịu sửa đổi mình là điều tốt nhưng không còn cá tính và sự khác biệt”, anh/chị có đồng tình với ý kiến đó không? Hãy viết một đoạn văn (khoảng 8 – 10 dòng) để trình bày.

Anh/chị hãy viết bài văn nghị luận về sự cần thiết phải biết sống cống hiến.