Bộ 10 đề thi cuối kỳ 1 Văn 11 Cánh diều cấu trúc mới có đáp án - Đề 10

Tác dụng của ngôi kể thứ nhất:

+ Giúp người đọc hiểu sâu được thế giới nội tâm nhân vật.

+ Tạo được điểm nhìn từ bên trong nhân vật.

+ Giúp cho câu chuyện trở nên chân thực.

Hình ảnh: dòng sông và thời gian.

- Phản ứng của nhân vật “Tôi” khi nghe tiếng kêu cứu dưới nước trong tình huống nguy hiểm: cúi xuống, đưa tay ra kéo người đàn bà dưới nước.

- Nêu cảm nhận:

+ Tình huống cấp bách, hiểm nguy, quyết định sinh tử của cả người đàn bà dưới nước, đứa trẻ lẫn gia đình nhân vật Tôi.

+ Hành động của nhân vật Tôi sẵn sàng cứu giúp người khác dù sự sống của mình và gia đình mong manh cho thấy tình yêu thương, lòng dũng cảm, sẵn sàng cứu giúp kẻ yếu gặp nguy hiểm.

+ Hành động đó khiến chúng ta vô cùng xúc động và trân trọng.

- Phản ứng của nhân vật Tôi khi nhìn người phụ nữ thay tã cho con mình được cứu từ dòng nước lũ: Tôi nhìn, chết lặng; gọi không thành tiếng: “Con tôi…”; Tôi khóc, đỡ lấy bọc chăn, gọi “Con tôi!”

- Tâm trạng: bàng hoàng, sửng sốt, chết lặng, quặn thắt, đau đớn, xót xa, mất mát vì nhận ra đứa bé không phải con mình, và con mình đã

vĩnh viễn bị dòng nước lũ cuốn đi.

Đây là ý hỏi mở, HS căn cứ vào nội dung văn bản, tính chất sự việc để bộc lộ quan điểm của mình, có lí giải hợp lí. Dưới đây là đáp án gợi ý:

- Khuyên nhân vật “tôi” im lặng và giữ bí mật về sự việc suốt đời, vì

+ Sự mất mát người thân yêu là hoàn cảnh không thể nào thay đổi, cách tốt nhất là sống trọn vẹn với những gì đang có nên hãy để bí mật đó trội theo dòng nước.

+ Nếu nói ra, người con gái sẽ đau khổ và chịu thêm tổn thương mất mát. Khi im lặng nghĩa là giữ lại hạnh phúc cho con, hãy coi hạnh phúc trao đi để đón lại hạnh phúc.

+ …..

- Khuyên nhân vật nên nói ra.

+ Đứa trẻ đã lớn thì cũng cần được biết về sự thật.

* Yêu cầu về hình thức, kĩ năng: Đảm bảo đoạn văn nghị luận có bố cục mạch lạc, sử dụng linh hoạt các kiểu câu và có sự liên kết chặt chẽ giữa các câu, các ý trong đoạn văn. Có cách diễn đạt trong sáng độc đáo, thể hiện những suy nghĩ, kiến giải mới mẻ về vấn đề nghị luận.

Yêu cầu về kiến thức: 

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần giới thiệu được vấn đề cần bàn luận, nêu rõ lí do và quan điểm của bản thân, hệ thống luận điểm chặt chẽ, lập luận thuyết phục, sử dụng dẫn chứng thuyết phục.

Sau đây là một hướng gợi ý: 

* Tâm trạng nhân vật tôi:

- Khi nghe tin vợ trở dạ giữa lũ lớn: lo lắng, hoảng hốt, bất chấp hiểm nguy để về với vợ con → tâm trạng cuống cuồng, đầy tình thương và trách nhiệm.

- Khi cứu vợ con trong cơn lũ:

+ Quyết liệt, kiên cường, bất chấp hiểm nguy để cứu cả gia đình.

+ Khoảnh khắc “vợ tôi hét rú lên” và con rơi xuống nước, nhân vật “tôi” tuyệt vọng nhưng vẫn nỗ lực cứu con → sự hy sinh và bản năng người cha trỗi dậy mãnh liệt.

- Sau khi tỉnh lại:

+ Tê dại, sốc nặng khi biết vợ mất, không tìm thấy thi thể.

+ Xúc động và đau xót khi thấy con còn sống nhưng giấu trong lòng nỗi bí mật – đó có thể không phải con ruột của mình.

- Về sau – khi đã qua nhiều năm tháng:

+ Nỗi đau âm ỉ, day dứt, không thể nói thành lời → nỗi đau vừa về tình yêu, vừa về sự thật nghiệt ngã không thể sẻ chia.

+ Nhân vật “tôi” luôn ra sông như một thói quen để tìm lại quá khứ, nhìn lại nỗi đau và sự thật bị chôn giấu.

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

- Học sinh biết tạo lập một bài văn nghị luận đảm bảo đủ cấu trúc 3 phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. 

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Lòng trắc ẩn

c Triển khai vấn đề nghị luận

- Chia vấn đề nghị luận thành các luận điểm, luận cứ phù hợp, có sức thuyết phục; sử dụng tốt các thao tác lập luận; biết kết hợp giữa nêu lí lẽ và đưa dẫn chứng.

- HS có thể triển khai theo những cách khác nhau, nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

* Giới thiệu khái về tác giả Bảo Ninh và văn bản Mây trắng cò bay.

* Vấn đề rút ra từ tác phẩm: lòng trắc ẩn trong cuộc sống.

- Giải thích khái niệm

+ Lòng trắc ẩn là sự cảm thông, thấu hiểu và rung động trước nỗi đau của người khác; sẵn sàng chia sẻ, giúp đỡ, nâng đỡ họ vượt qua mất mát, khổ đau.

+ Là biểu hiện của tình người, nhân đạo và tình yêu thương sâu sắc trong đời sống.

- Biểu hiện của lòng trắc ẩn

+ Cảm thông với người nghèo khổ, yếu thế, người gặp hoạn nạn.

+ Không thờ ơ trước bất công, bạo lực hay sự tổn thương của người khác.

+ Sẵn sàng hành động để giúp đỡ, chia sẻ – dù âm thầm hay công khai.

+ Biết tha thứ, bao dung và đặt mình vào hoàn cảnh của người khác để hiểu và cảm thông.

- Vai trò, ý nghĩa của lòng trắc ẩn

+ Gắn kết con người trong xã hội; xây dựng cộng đồng nhân văn, yêu thương.

+ Làm dịu đi nỗi đau, vực dậy niềm tin cho những ai bất hạnh.

+ Giúp mỗi người sống đẹp hơn, có trách nhiệm hơn với cộng đồng.

+ Là nền tảng của đạo đức, của giáo dục nhân cách và văn hóa ứng xử.

- Bàn luận mở rộng

+ Trong cuộc sống hiện đại, sự thờ ơ và vô cảm ngày càng xuất hiện nhiều → lòng trắc ẩn cần được nuôi dưỡng để chống lại sự chai sạn cảm xúc.

+ Mạng xã hội là môi trường để lan toả lòng trắc ẩn, nhưng cũng có thể bị lợi dụng → cần tỉnh táo và chân thành.

- Bài học nhận thức và hành động

+ Tự rèn luyện sự cảm thông, biết quan sát và lắng nghe.

+ Bắt đầu từ những hành động nhỏ: giúp đỡ người già, an ủi bạn bè, không thờ ơ trước nỗi buồn của người khác.

+ Khuyến khích người khác sống tử tế, nhân hậu.

d. Chính tả, ngữ pháp

Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp Tiếng Việt

e. Sáng tạo

- Bài viết có luận điểm rõ ràng, lập luận thuyết phục, diễn đạt trong sáng, bài viết thể hiện được sự sáng tạo, độc đáo riêng.           

- Chữ viết sạch đẹp, rõ ràng, văn phong lưu loát; không mắc lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu.