40 câu Trắc nghiệm Lịch sử 10 Bài 4 có đúng sai, trả lời ngắn (mới nhất)
40 câu hỏi
PHẦN 1. TRẮC NGHIỆM NHIỀU PHƯƠNG ÁN LỰA CHỌN
Chọn từ thích hợp điền vào chỗ chấm để hoàn thiện khái niệm sau: “…… là sự tiến bộ về vật chất và tinh thần của xã hội loài người; là trạng thái phát triển cao của nền văn hóa, khi xã hội loài người vượt quan trình độ của thời kì dã man”.
Văn minh.
Văn tự.
Văn vật.
Văn hiến.
Đáp án đúng là: A
Văn minh là sự tiến bộ về vật chất và tinh thần của xã hội loài người; là trạng thái phát triển cao của nền văn hóa, khi xã hội loài người vượt quan trình độ của thời kì dã man.
Nội dung nào sau đây là một trong những tiêu chuẩn cơ bản để nhận diện văn minh?
Khi nền công nghiệp xuất hiện.
Khi con người xuất hiện.
Khi nhà nước xuất hiện.
Khi nền nông nghiệp ra đời.
Đáp án đúng là: C
Những tiêu chuẩn cơ bản để nhận diện văn minh là: nhà nước, đô thị, chữ viết, những tiến bộ về tổ chức xã hội, luân lí và kĩ thuật để cải thiện cuộc sống của con người.
Bốn trung tâm văn minh lớn ở phương Đông thời kì cổ đại là
Trung Hoa, Ai Cập, Lưỡng Hà và La Mã.
Hy Lạp, La Mã, Lưỡng Hà và Ấn Độ.
Ai Cập, Ấn Độ, Trung Hoa và Hy Lạp.
Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ và Trung Hoa.
Đáp án đúng là: D
Bốn trung tâm văn minh lớn ở phương Đông thời kì cổ đại là Ai Cập, Lưỡng Hà, Ấn Độ và Trung Hoa.
Văn hóa là gì?
Tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong lịch sử.
Trạng thái tiến bộ về cả vật chất và tinh thần của xã hội loài người.
Toàn bộ những giá trị vật chất do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử.
Toàn bộ những giá trị tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử.
Đáp án đúng là: A
Văn hóa là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong lịch sử.
Trái với văn minh là trạng thái nào?
Văn hóa.
Dã man.
Văn hiến.
Văn vật.
Đáp án đúng là: B
Văn minh còn có nghĩa là đã thoát khỏi thời kì nguyên thuỷ. Trái với văn minh là trạng thái “dã man”.
Nội dung nào sau đây phản ánh đúng điểm tương đồng giữa văn hóa và văn minh?
Chỉ là những giá trị tinh thần mà loài người sáng tạo ra.
Là toàn bộ những giá trị do con người sáng tạo trong lịch sử.
Là những giá trị vật chất và tinh thần mà con người sáng tạo ra.
Là toàn bộ giá trị vật chất của con người từ khi xuất hiện đến nay.
Đáp án đúng là: C
Văn hóa và văn minh đều là những giá trị vật chất và tinh thần mà con người sáng tạo ra, nhưng văn hóa và văn minh khác nhau ở chỗ: văn hóa là toàn bộ những giá trị do con người sáng tạo từ khi loài người ra đời đến nay, còn văn minh chỉ là những giá trị mà loài người sáng tạo trong giai đoạn phát triển cao của xã hội.
Ai Cập cổ đại được hình thành trên lưu vực con sông nào?
Sông Ấn.
Sông Hằng.
Sông Ti-grơ.
Sông Nin.
Đáp án đúng là: D
Nền văn minh Ai Cập cổ đại hình thành và phát triển gắn liền với dòng sông Nin ở Đông Bắc châu Phi với nhiều thành tựu rực rỡ, độc đáo.
Văn hóa và văn minh đều
xuất hiện đồng thời với sự xuất hiện của loài người.
được con người sáng tạo trong thời kì phát triển cao của xã hội.
gồm những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra.
được nhận diện bởi các tiêu chuẩn: nhà nước, chữ viết, đô thị,…
Đáp án đúng là: C
- Văn hóa và văn minh đều gồm những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra.
Chữ viết của người Ai Cập cổ đại là
chữ Hán.
chữ hình nêm.
chữ La-tinh.
chữ tượng hình.
Đáp án đúng là: D
Chữ viết của người Ai Cập cổ đại là chữ tượng hình (ra đời khoảng hơn 3000 năm TCN). Đây là loại chữ dùng hình vẽ thực để biểu đạt ý niệm.
Công trình kiến trúc tiêu biểu nhất của Ai Cập cổ đại là
kim tự tháp.
chùa hang.
nhà thờ.
tượng Nhân sư.
Đáp án đúng là: A
Công trình kiến trúc tiêu biểu nhất của Ai Cập cổ đại là các kim tự tháp. Cho tới nay, đã có 138 kim tự tháp ở Ai Cập được phát hiện, trong đó nổi tiếng nhất là quần thể kim tự tháp ở Ghi-da.
So với văn minh, văn hóa có điểm gì khác biệt?
Xuất hiện đồng thời với sự xuất hiện của loài người.
Được nhận diện bởi các tiêu chuẩn: nhà nước, chữ viết, đô thị,…
Xuất hiện khi xã hội loài người bước vào giai đoạn phát triển cao.
Ra đời sau, văn hóa là quá trình tích lũy những sáng tạo văn minh.
Đáp án đúng là: A
* Điểm khác nhau:
- Văn hóa:
+ Là tổng thể những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra từ khi xuất hiện cho đến nay.
+ Xuất hiện đồng thời với sự xuất hiện của loài người.
+ Ra đời trước văn minh. Văn hóa phát triển đến trình độ nào đó thì văn minh mới ra đời.
- Văn minh:
+ Gồm những giá trị vật chất và tinh thần mà con người sáng tạo ra trong giai đoạn phát triển cao của xã hội.
+ Những tiêu chuẩn cơ bản để nhận diện văn minh là: nhà nước, đô thị, chữ viết, những tiến bộ về tổ chức xã hội, luân lí và kĩ thuật để cải thiện cuộc sống của con người.
+ Ra đời sau văn hóa (văn minh là quá trình tích lũy những sáng tạo văn hóa).
Những tôn giáo nào sau đây có nguồn gốc từ Ấn Độ?
Phật giáo và Hin-đu giáo.
Hồi giáo và Ki-tô giáo.
Đạo giáo và Hồi giáo.
Nho giáo và Phật giáo.
Đáp án đúng là: A
Phật giáo và Hin-đu giáo là những tôn giáo có nguồn gốc từ Ấn Độ:
- Phật giáo ra đời khoảng thế kỉ VI TCN, do Tất-đạt-đa Cồ-đàm (Siddhartha Gautama, còn gọi là Phật Shakyamuni) sáng lập.
- Hin-đu giáo (Bà-la-môn giáo) ra đời khoảng thế kỉ VIII TCN. Đây là tôn giáo gắn liền với truyền thống của người Ấn Độ và là tôn giáo có đông tín đồ nhất ở Ấn Độ hiện nay.
Vua ở Ai Cập được gọi là gì?
Thiên tử.
Hoàng đế.
En-xi.
Pha-ra-ông.
Đáp án đúng là: D
Vua là người đứng đầu giai cấp thống trị trong xã hội cổ đại phương Đông, dựa vào quý tộc và tôn giáo, bắt mọi người phải phục tùng. Vua chuyên chế - người Ai Cập gọi là Pha-ra-ông (cái nhà lớn), người Lưỡng Hà gọi là En-xi (người đứng đầu), Trung Quốc gọi là Thiên Tử (con trời).
Nhà nước Trung Hoa thời kì cổ - trung đại được tổ chức theo thể chế nào?
Dân chủ chủ nô.
Quân chủ lập hiến.
Quân chủ chuyên chế.
Dân chủ tư sản.
Đáp án đúng là: C
Lịch sử Trung Quốc thời kì cổ - trung đại đã diễn ra nhiều cuộc đấu tranh về chính trị, quân sự, dẫn đến sự thành lập và diệt vong của các triều đại nối tiếp nhau. Nhà nước được tổ chức theo thể chế quân chủ chuyên chế trung ương tập quyền, đứng đầu là vua, dưới vua là hệ thống quan lại từ trung ương đến địa phương.
Bốn phát minh lớn về kĩ thuật của người Trung Hoa thời kì cổ - trung đại là
bản đồ, la bàn, thuốc nổ và kĩ thuật làm giấy.
kĩ thuật làm giấy, cánh buồm, bánh xe và la bàn.
kĩ thuật đóng tàu, giấy, khuôn in và thuốc súng.
kĩ thuật làm giấy, kĩ thuật in, la bàn và thuốc súng.
Đáp án đúng là: D
Người Trung Hoa có bốn phát minh lớn về kĩ thuật, gồm: kĩ thuật làm giấy, kĩ thuật in, thuốc súng và la bàn.
Người Ai Cập cổ đại làm ra giấy từ loại cây nào?
Pa-pi-rút.
Tre, trúc.
Ô-liu.
Chà là.
Đáp án đúng là: A
Người Ai Cập cổ đại làm ra giấy từ thân cây Pa-pi-rút.
Sự ra đời của chữ viết ở Ai Cập cổ đại, không mang lại ý nghĩa nào sau đây?
Là phương tiện chủ yếu để lưu giữ thông tin.
Phản ánh trình độ tư duy của cư dân Ai Cập.
Là phương thức để thống nhất các công xã nông thôn.
Là cơ sở để người đời sau nghiên cứu về văn hóa cổ đại.
Đáp án đúng là: C
- Chữ viết ra đời đã phản ánh trình độ tư duy của cư dân Ai Cập; là phương tiện chủ yếu để lưu giữ thông tin từ đời này qua đời khác; đồng thời là cơ sở để người đời sau nghiên cứu về văn hóa cổ đại.
- Nhà nước Ai Cập cổ đại được thống nhất thông qua con đường chiến tranh.
Phép đếm lấy số 10 làm cơ sở (thập tiến vị) là thành tựu của cư dân
Ai cập cổ đại.
Lưỡng Hà cổ đại.
Ấn Độ cổ đại.
Trung Quốc cổ đại.
Đáp án đúng là: A
Phép đếm lấy số 10 làm cơ sở (thập tiến vị) là thành tựu của cư dân Ai cập cổ đại.
Hai công trình nào của cư dân Trung Quốc thời cổ - trung đại được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 1987?
Ngọ Môn Quan và Vạn Lí Trường Thành.
Di Hòa Viên và Cung A Phòng.
Vạn Lý Trường Thành và Lăng Ly Sơn.
Viên Minh Viên và Thập Tam lăng.
Đáp án đúng là: C
Năm 1987, tổ chức UNESCO đã công nhận Vạn Lý Trường Thành và Lăng Ly Sơn của Trung Quốc là di sản văn hóa thế giới.
Đâu không phải là phát minh về kĩ thuật của người Trung Quốc?
Kĩ thuật làm giấy
Thuốc súng.
La bàn
Máy hơi nước.
Đáp án đúng là: D
Tứ đại phát minh về kĩ thuật của cư dân Trung Quốc thời cổ - trung đại là: kĩ thutaaj làm giấy, kĩ thuật in, la bàn và thuốc súng.
Tác phẩm nào dưới đây được coi là nền tảng của sử học Trung Hoa thời phong kiến?
Tây du kí.
Hồng lâu mộng.
Sử kí.
Hán thư.
Đáp án đúng là: C
Sử kí gồm 130 thiên, do Tư Mã Thiên soạn thảo từ năm 109 TCN đến năm 91 TCN, ghi lại lịch sử Trung Hoa từ thời Hoàng đế thần thoại cho đến thời ông sống. Sử kí là nền tảng của sử học Trung Hoa.
Ở Trung Quốc thời cổ đại, loại chữ viết khắc trên mai rùa, xương thú được gọi là gì?
Kim văn.
Thạch cổ văn.
Giáp cốt văn.
Trúc thư.
Đáp án đúng là: C
Ở Trung Quốc thời cổ đại, loại chữ viết khắc trên mai rùa, xương thú được gọi là giáp cốt văn
Tác phẩm nào dưới đây không thuộc tứ đại danh tác của văn học Trung Hoa thời trung đại?
Hồng lâu mộng.
Tam quốc diễn nghĩa.
Đậu Nga oan.
Tây du kí.
Đáp án đúng là: C
Tứ đại danh tác của văn học Trung Hoa thời trung đại, gồm: Hồng lâu mộng; Tam quốc diễn nghĩa; Tây du kí; Thủy hử,…
Nhà toán học nào của Trung Quốc đã tính được chính xác số Pi đến 7 chữ số thập phân?
Lý Thời Trân.
Đổng Trọng Thư.
Tổ Xung Chi.
Trương Hành.
Đáp án đúng là: C
Nhà toán học nổi tiếng của Trung Quốc thời trung đại là Tổ Xung Chi. Ông đã tính được số Pi đến 7 chữ số thập phân.
Hai bộ sử thi tiêu biểu của Văn học Ấn Độ thời cổ đại là
Ramayana, Mahabharata
Riêm Kê và Ra-ma Khiên.
I-li-át và Ô-đi-xê.
Đăm Săn và Gin-ga-mét.
Đáp án đúng là: A
Văn học Ấn Độ đạt nhiều thành tựu rực rỡ, tiêu biểu nhất là kinh Vê-đa, sử thi Ma-ha-ra-ta và sử thi Ra-ma-y-a-na.
Các thành tựu văn hóa Ấn Độ có ảnh hưởng mạnh mẽ đến khu vực nào trên thế giới?
Đông Bắc châu Phi.
Trung Mỹ và Nam Mỹ.
Đông Âu và Nam Âu.
Đông Nam Á
Đáp án đúng là: D
Các thành tựu văn hóa Ấn Độ có ảnh hưởng mạnh mẽ đến khu vực Đông Nam Á. Tiêu biểu như: chữ viết, tôn giáo, văn học, kiến trúc…
Các thành tựu nghệ thuật kiến trúc - điêu khắc của Ấn Độ thời cổ - trung đại phản ánh điều gì?
Quyền lực và tính chuyên chế của các Pha-ra-ông.
Ảnh hưởng của Thiên Chúa giáo tới đời sống của con người.
Trình độ phát triển cao của con người và ảnh hưởng của tôn giáo.
Sự giao lưu, tiếp biến giữa văn hóa Ấn Độ với văn hóa Trung Quốc.
Đáp án đúng là: D
Những công trình kiến trúc và điêu khắc của Ấn Độ cổ - trung đại vừa thể hiện trình độ phát triển cao của con người, vừa thể hiện ảnh hưởng của tôn giáo tới nghệ thuật.
Từ rất sớm, người Ấn Độ cổ đại có chữ viết riêng, đó là
chữ Hán, chữ Nôm,…
chữ Phạn, chữ Bra-mi,…
chữ hình nêm, chữ Hangul,…
chữ Pa-li và chữ La-tinh,…
Đáp án đúng là: B
Từ rất sớm, người Ấn Độ cổ đại có chữ viết riêng, đó là: chữ Bra-mi, chữ Phạn (Sankrit)...
Biểu tượng trên quốc huy của nước Cộng hòa Ấn Độ hiện nay lấy cảm hứng từ thành tựu nào của người Ấn Độ cổ đại?
Đỉnh trụ cột đá A-sô-ca.
Đại bảo tháp San-chi.
Lăng mộ Ta-giơ Ma-han.
Chim bồ câu và cành ô-liu.
Đáp án đúng là: A
- Biểu tượng trên quốc huy của nước Cộng hòa Ấn Độ hiện nay lấy cảm hứng từ: biểu tượng trên đỉnh trụ cột đá A-sô-ca.
- Mô tả: phần đỉnh trụ cột đá A-sô-ca gồm ba bộ phận.
+ Một trụ hình đoá hoa sen lộn ngược, đỡ một bệ đá tròn.
+ Chung quanh bệ đỡ hình tròn có khắc hình bốn bánh xe (tượng trưng cho pháp luân nhà Phật) xen kẽ hình bốn con thú (bò rừng, ngựa, sư tử, voi).
+ Trên cùng là tượng bốn con sư tử ngồi, dáng vẻ dũng mãnh và oai vệ, quay lưng vào nhau, há miệng, mắt nhìn ra bốn phương Đông, Tây, Nam, Bắc.
Chữ số 0 là phát minh của
Cư dân Trung Quốc.
Cư dân Ấn Độ.
Cư dân Hy Lạp.
Cư dân La Mã.
Đáp án đúng là: B
Về toán học, người Ấn Độ cổ - trung đại sáng tạo ra hệ thống chữ số tự nhiên, trong đó đóng góp lớn nhất là phát minh ra số 0.
Tác phẩm nào dưới đây được coi là bộ “bách khoa toàn thư” phản ánh mọi mặt đời sống xã hội Ấn Độ?
Sử thi Ra-ma-ya-na.
Sử thi Ma-ha-bha-ra-ta.
Vở kịch Sơ-kun-tơ-la.
Kinh Vê-đa.
Đáp án đúng là: B
Sử thi Ma-ha-bha-ra-ra là bản trường ca gồm khoảng 110.000 câu thơ đôi, được coi là bộ “bách khoa toàn thư” phản ánh mọi mặt đời sống xã hội Ấn Độ
Công trình kiến trúc nào dưới đây không phải là thành tựu của cư dân Ấn Độ thời cổ - trung đại?
Lăng Ta-giơ Ma-han.
Đại bảo tháp San-chi.
Đền Bô-rô-bu-đua.
Pháo đài Đỏ (La Ki-la).
Đáp án đúng là: C
- Đền Bô-rô-bu-đua thành tựu của cư dân In-đô-nê-xi-a.
Hin-đu giáo được hình thành trên cơ sở của
Bà La Môn giáo.
Thiên Chúa giáo.
Hồi giáo.
Phật giáo.
Đáp án đúng là: A
Hin-đu giáo được hình thành trên cơ sở của Bà La Môn giáo, ra đời từ khoảng thiên niên kỉ I TCN, có ảnh hưởng lâu dài và sâu sắc nhất ở Ấn Độ.
Cư dân Ấn Độ thời cổ - trung đại không phải là chủ nhân của thành tựu nào dưới đây?
Đại bảo tháp San-chi.
Phép đếm lấy số 10 làm cơ sở.
Các tôn giáo: Phật giáo và Hin-đu giáo.
Kinh Vê-đa, vở kịch Sơ-kun-tơ-la.
Đáp án đúng là: B
- Phép đếm lấy số 10 làm cơ sở là thành tựu của cư dân Ai cập cổi đại.
Nội dung nào sau đây không phản ánh đúng ý nghĩa của nền văn minh Ấn Độ thời kì cổ - trung đại?
Có ảnh hưởng đến văn minh của nhiều quốc gia khác trên thế giới.
Tạo cơ sở và nền tảng cho sự phát triển của văn hóa Ấn Độ sau này.
Chứng minh sự sáng tạo phi thường của cư dân Ấn Độ cổ trung đại.
Tạo cơ sở cho sự hình thành và phát triển của văn minh Phục Hưng.
Đáp án đúng là: D
- Ý nghĩa của nền văn minh Ấn Độ thời kì cổ - trung đại:
+ Có ảnh hưởng đến văn minh của nhiều quốc gia khác trên thế giới.
+ Tạo cơ sở và nền tảng cho sự phát triển của văn hóa Ấn Độ sau này.
+ Chứng minh sự sáng tạo phi thường của cư dân Ấn Độ cổ trung đại.
PHẦN 2. TRẮC NGHIỆM ĐÚNG - SAI
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Tư liệu. “Trong số các đền chùa của các tôn giáo như Bà-la-môn giáo, Phật giáo, Giai-na giáo, chùa hang là một loại công trình đặc biệt của Ấn Độ thời cổ - trung đại, thường là những công trình nghệ thuật kết hợp kiến trúc với điêu khắc, hội họa. Tiêu biểu cho loại công trình này là những gian chùa hang ở A-gian-ta được kiến tạo từ thế kỉ II TCN đến thế kỉ VIII. Phương pháp kiến tạo loại chùa này là khoét sâu vào vách núi đá, có nhiều cột chống và được trang trí bằng nhiều bức chạm tinh vi và những tranh bích họa rất đẹp”.
(Theo Vũ Dương Ninh (Chủ biên), Lịch sử văn minh thế giới, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1991, tr.81)
Quần thể chùa hang A-gian-ta là công trình tiêu biểu cho kiến trúc chùa hang ở Ấn Độ thời cổ - trung đại, được kiến tạo trong khoảng thời gian từ thế kỉ II TCN đến thế kỉ VIII.
Nghệ thuật kiến trúc chùa hang ở Ấn Độ chỉ phát triển độc tôn trong Phật giáo, hoàn toàn không có sự xuất hiện hay ảnh hưởng của các tôn giáo khác như Bà-la-môn giáo hay Giai-na giáo.
Chùa hang Ấn Độ thời cổ - trung đại không chỉ là công trình phục vụ nhu cầu tâm linh, mà còn đại diện cho sự phát triển đỉnh cao của nghệ thuật tổng hợp khi kết hợp hài hòa giữa kiến trúc, điêu khắc và hội họa.
Từ phương pháp tạc trực tiếp vào vách núi đá của người xưa tại A-gian-ta, bài học kinh nghiệm quan trọng nhất trong công tác bảo tồn di sản chùa hang hiện nay là cho phép can thiệp đục đẽo thêm các vách núi xung quanh để mở rộng quy mô di tích cho phù hợp với nhu cầu du lịch hiện đại.
Nhận định | Giải thích | |
a) | Đúng | Thông tin được trích xuất chính xác từ đoạn tư liệu: "...những gian chùa hang ở A-gian-ta được kiến tạo từ thế kỉ II TCN đến thế kỉ VIII". |
b) | Sai | Đoạn tư liệu nêu rõ chùa hang là công trình của "các tôn giáo như Bà-la-môn giáo, Phật giáo, Giai-na giáo". Do đó, nhận định cho rằng loại hình này chỉ phát triển độc tôn trong Phật giáo là sai. |
c) | Đúng | Đoạn trích khẳng định chùa hang "thường là những công trình nghệ thuật kết hợp kiến trúc với điêu khắc, hội họa" và được trang trí bằng "bức chạm tinh vi và những tranh bích họa rất đẹp", thể hiện tính tổng hợp và giá trị nghệ thuật đặc sắc của di sản văn minh Ấn Độ. |
d) | Sai | Vận dụng nguyên tắc bảo tồn di sản văn hóa, tính nguyên gốc và toàn vẹn của di tích phải được đặt lên hàng đầu. Việc đục đẽo can thiệp thô bạo vào cấu trúc tự nhiên/lịch sử của di sản để mở rộng thương mại sẽ làm phá hủy giá trị lịch sử vốn có của di tích. |
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Tư liệu. “Vào thế kỉ VIII, người Ả Rập nhờ dịch tác phẩm Sít-han-ta mà học tập được chữ số Ấn Độ. Từ Ả Rập, hệ thống chữ số này được truyền sang châu Âu, do đó những chữ số này thường bị gọi nhầm là chữ số Ả Rập. Tư liệu sớm nhất về những chữ số này là các bia đá của A-sô-ca khắc từ thế kỉ III TCN. Tuy nhiên, con số 0 được thấy sớm nhất trong một tài liệu Ả rập năm 873, sau đó 3 năm mới thấy trong tài liệu Ấn Độ. Mặc dầu vậy, người ta vẫn cho rằng, số 0 cũng do người Ấn Độ sáng tạo”
(Theo Vũ Dương Ninh (Chủ biên), Lịch sử văn minh thế giới, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1991, tr.81)
Tư liệu sớm nhất ghi nhận hệ thống chữ số Ấn Độ là trên các bia đá của vua A-sô-ca được khắc từ thế kỉ III TCN.
Hệ thống chữ số này bị gọi nhầm là "chữ số Ả Rập" là do người Ả Rập đã tự mình sáng tạo ra toàn bộ các chữ số chứ không hề tiếp thu từ Ấn Độ.
Quá trình lan truyền hệ thống chữ số từ Ấn Độ sang Ả Rập rồi đến châu Âu đã thể hiện vai trò cầu nối tri thức quan trọng của người Ả Rập trong việc giao lưu văn hóa Đông - Tây thời trung đại.
Việc con số 0 xuất hiện trong tài liệu Ả Rập năm 873 (sớm hơn tài liệu Ấn Độ 3 năm) là căn cứ lịch sử duy nhất và tuyệt đối để phủ nhận hoàn toàn vai trò sáng tạo số 0 của người Ấn Độ.
Nhận định | Giải thích | |
a) | Đúng | Thông tin được ghi nhận trực tiếp trong đoạn tư liệu: "Tư liệu sớm nhất về những chữ số này là các bia đá của A-sô-ca khắc từ thế kỉ III TCN." |
b) | Sai | Đoạn tư liệu nêu rõ người Ả Rập "học tập được chữ số Ấn Độ" thông qua việc dịch tác phẩm Sít-han-ta. Lý do bị gọi nhầm là do thương nhân/nhà khoa học phương Tây tiếp nhận hệ thống chữ số này thông qua ngả Ả Rập truyền sang. |
c) | Đúng | Nhận định thể hiện sự thông hiểu về con đường lan truyền văn minh: người Ả Rập đóng vai trò làm trung gian tiếp thu thành tựu tri thức của Ấn Độ (phương Đông) rồi truyền bá sang châu Âu (phương Tây). |
d) | Sai | Vận dụng phương pháp nghiên cứu lịch sử, một mốc thời gian trên tài liệu đơn lẻ không thể phủ nhận cả quá trình phát triển tri thức. Dù tài liệu Ả Rập lưu giữ mảnh vỡ ghi nhận số 0 sớm hơn 3 năm, nhưng các nhà khoa học vẫn chứng minh được số 0 là thành tựu sáng tạo cốt lõi của toán học Ấn Độ trước khi lan truyền sang Ả Rập. |
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin. Kheops là đại kim tự tháp, lớn nhất Ai Cập. Qua thời gian, nó từng bị tàn phá và hư hỏng, bề mặt và kích thước thay đổi một phần. Kim tự tháp này được làm từ hơn 2,3 triệu khối đá, mỗi khối nặng từ 2 tới 30 tấn, một số nặng hơn 50 tấn…. Kim tự tháp là lăng mộ của pharaoh, ẩn chứa những thông tin về tôn giáo, tín ngưỡng, phản chiếu đời sống văn hóa vật chất và tinh thần của người Ai Cập cổ đại. Cho đến nay, nó vẫn chưa thực sự được khám phá và giải mã hoàn toàn.
Kim tự tháp Ai Cập phản ánh trí tuệ, năng lực của con người cổ đại trong hành trình chinh phục thiên nhiên và xây dựng những thành tựu văn minh. Các khám phá về kim tự tháp đã gợi mở những tri thức khoa học phong phú và khơi gợi niềm cảm hứng sáng tạo bất tận cho con người (điện ảnh, thời trang, hội họa, kiến trúc,…).
Kim tự tháp Kheops là công trình lớn nhất Ai Cập, được xây dựng làm lăng mộ cho pharaoh và được cấu thành từ hơn 2,3 triệu khối đá.
Kim tự tháp Ai Cập chỉ đơn thuần mang giá trị kỹ thuật xây dựng, không phản ánh hay ẩn chứa các thông tin về tôn giáo, tín ngưỡng cũng như đời sống tinh thần của người cổ đại.
Việc nghiên cứu và khám phá kim tự tháp không chỉ giúp bổ sung tri thức khoa học phong phú mà còn trở thành nguồn cảm hứng sáng tạo cho nhiều ngành nghệ thuật hiện đại.
Để bảo vệ tuyệt đối di sản kim tự tháp Kheops trước sự tàn phá của thời gian, giải pháp tối ưu nhất là cấm hoàn toàn các hoạt động nghiên cứu khảo cổ và đóng cửa di tích đối với công chúng.
Nhận định | Giải thích | |
a) | Đúng | Thông tin được trích xuất trực tiếp từ đoạn tư liệu: "Kheops là đại kim tự tháp, lớn nhất Ai Cập... làm từ hơn 2,3 triệu khối đá... Kim tự tháp là lăng mộ của pharaoh...". |
b) | Sai | Đoạn tư liệu khẳng định kim tự tháp "ẩn chứa những thông tin về tôn giáo, tín ngưỡng, phản chiếu đời sống văn hóa vật chất và tinh thần của người Ai Cập cổ đại". Nhận định phủ nhận giá trị văn hóa - tâm linh là sai. |
c) | Đúng | Đoạn trích nêu rõ các khám phá về kim tự tháp đã "gợi mở những tri thức khoa học phong phú và khơi gợi niềm cảm hứng sáng tạo bất tận cho con người (điện ảnh, thời trang, hội họa, kiến trúc,…)". |
d) | Sai | Vận dụng nguyên tắc bảo tồn và phát huy giá trị di sản, mục tiêu bảo tồn là để phục vụ nghiên cứu khoa học và giáo dục/du lịch bền vững. Việc cấm hoàn toàn nghiên cứu khoa học và đóng cửa tuyệt đối sẽ làm triệt tiêu giá trị sử dụng, học tập và truyền cảm hứng của di sản văn minh đối với đời sống hiện đại. |
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Lăng Ta-giơ Ma-han là thành tựu kiến trúc tiêu biểu được xây dựng dưới thời vương triều Mô-gôn ở Ấn Độ vào thế kỉ XVII.
Giá trị của lăng Ta-giơ Ma-han chỉ nằm ở quy mô xây dựng và kỹ thuật chế tác vật liệu, hoàn toàn không phản ánh những giá trị nghệ thuật, tình cảm hay đời sống tinh thần của con người thời kỳ đó.
Việc kết hợp hài hòa các yếu tố kiến trúc Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ và Hồi giáo cho thấy lăng Ta-giơ Ma-han là một đỉnh cao nghệ thuật đại diện cho tính đa dạng và sự giao lưu văn hóa của văn minh Ấn Độ.
Từ sự ra đời của thành tựu lăng Ta-giơ Ma-han, có thể rút ra bài học: Yếu tố quyết định để một nền văn minh phát triển đỉnh cao là duy trì sự biệt lập tuyệt đối, từ chối tiếp thu các giá trị từ bên ngoài.
Nhận định | Giải thích | |
a) | Đúng | Trích xuất trực tiếp thông tin từ tư liệu: "Lăng Ta-giơ Ma-han được xây dựng từ thế kỉ XVII... Hoàng đế Sa-gia-han của vương triều Mô-gôn đã ra lệnh xây dựng...". |
b) | Sai | Công trình được ví như "viên trân châu của Ấn Độ", chứa đựng tình cảm sâu sắc của Hoàng đế dành cho người vợ đã mất, đồng thời là đỉnh cao nghệ thuật tổng hợp nhiều phong cách kiến trúc. Do đó, cho rằng công trình chỉ có giá trị kỹ thuật đơn thuần là sai. |
c) | Đúng | Sự tổng hợp nghệ thuật kiến trúc từ nhiều vùng văn hóa (Ba Tư, Thổ Nhĩ Kỳ, Hồi giáo, Ấn Độ) thể hiện rõ giá trị cốt lõi của văn minh Ấn Độ thời kỳ này: khả năng dung hợp, tiếp biến để tạo nên một kiệt tác văn minh mang tầm vóc nhân loại. |
d) | Sai | Quá trình phát triển của các nền văn minh chứng minh rằng sự giao lưu, tiếp thu và dung hợp văn hóa mới là động lực quan trọng thúc đẩy sự sáng tạo và làm phong phú giá trị văn minh. Việc khép kín, biệt lập sẽ dẫn đến sự thoái hóa và ngưng trệ phát triển. |
Đọc thông tin/ tư liệu sau đây rồi chọn đúng hoặc sai ở các nhận định a), b), c), d)
Thông tin. Người Ai Cập cổ đại viết chữ trên giấy pa-pi-rút, người Lưỡng Hà cổ đại viết trên các phiến đất sét ướt rồi đem nung hoặc phơi khô. Người Trung Quốc lại khắc chữ trên các mai rùa, xương thú hoặc thẻ tre. Đến đời Thương, chữ viết của người Trung Quốc mới ra đời. Loại chữ đầu tiên này khắc trên mai rùa và xương thú, được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1899 và được gọi là văn tự giáp cốt….
Cho đến nay, người ta đã phát hiện được hơn 100 000 mảnh mai rùa và xương thú có khắc chữ giáp cốt. Tổng số chữ giáp cốt đã phát hiện khoảng 4500 chữ, trong đó đã đọc được 1700 chữ. Chữ giáp cốt đã ghép được những đoạn văn tương đối dài, có đoạn lên tới 100 chữ.
(Nguyễn Thị Côi, Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Mạnh Hưởng, Hướng dẫn sử dụng kênh hình trong sách giáo khoa Lịch sử lớp 10 Trung học phổ thông, NXB Giáo dục, 2009, tr. 17)
Văn tự giáp cốt là loại hình chữ viết đầu tiên của người Trung Quốc ra đời từ thời nhà Thương, được khắc trên mai rùa và xương thú và được phát hiện lần đầu vào năm 1899.
Việc các dân tộc cổ đại như Ai Cập, Lưỡng Hà, Trung Quốc sử dụng các vật liệu ghi chép khác nhau (giấy pa-pi-rút, đất sét, mai rùa) chứng tỏ sự đồng nhất tuyệt đối về điều kiện tự nhiên giữa các nền văn minh phương Đông.
Sự ra đời của chữ viết và các vật liệu ghi chép là thành tựu kỳ diệu của văn minh cổ đại, giúp con người lưu giữ thông tin, phát triển tri thức và phản ánh đời sống xã hội qua các thời kỳ lịch sử.
Từ thực tế mới chỉ đọc và giải mã được 1 700 chữ trong số khoảng 4 500 chữ giáp cốt đã phát hiện, có thể rút ra kết luận: Các di sản chữ viết cổ đại hoàn toàn không còn giá trị nghiên cứu khoa học đối với nền lịch sử hiện đại.
Nhận định | Giải thích | |
a) | Đúng | Thông tin được trích xuất trực tiếp và chính xác từ văn bản: "...Đến đời Thương, chữ viết của người Trung Quốc mới ra đời. Loại chữ đầu tiên này khắc trên mai rùa và xương thú, được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1899 và được gọi là văn tự giáp cốt…". |
b) | Sai | Sự khác biệt về vật liệu mang chữ (Ai Cập dùng cây pa-pi-rút ven sông Nhỏ, Lưỡng Hà dùng đất sét phù sa, Trung Quốc dùng mai rùa/xương thú/tre) phản ánh sự đa dạng và linh hoạt của mỗi nền văn minh trong việc tận dụng điều kiện tự nhiên sẵn có ở từng khu vực, chứ không phải "sự đồng nhất tuyệt đối". |
c) | Đúng | Chữ viết đánh dấu bước chuyển quan trọng của nhân loại từ thời kỳ dã man sang thời kỳ văn minh. Nó cho phép con người ghi chép, lưu trữ tri thức và truyền đạt kinh nghiệm từ thế hệ này sang thế hệ khác. |
d) | Sai | Trong nghiên cứu lịch sử, việc giải mã các chữ viết cổ là một quá trình khoa học lâu dài. Dù chưa giải mã hết 100%, 1 700 chữ đã đọc được cùng hàng trăm nghìn mảnh di vật vẫn là nguồn tư liệu gốc vô giá giúp hiện thực hóa và xác minh đời sống, lịch sử thời nhà Thương. |
Bạn có thích hoạt động này không?
