171 câu bài tập Những NLCB của chủ nghĩa Mác-Lênin I (có đáp án) - Phần 6

Gợi ý trả lời

Lý luận mâu thuẫn của triết học Mác – Lênin.

Sự vận dụng của Đảng ta trong hoạt động nhận thức và hoạt động thực tiễn:

Trong hoạt động nhận thức.

Trong hoạt động thực tiễn: giải quyết mối quan hệ giữa hợp tác và đấu tranh, đối tác và đối tượng trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Gợi ý trả lời

Phủ định của phủ định là một trong ba quy luật của phép biện chứng duy vật, chỉ ra khuynh hướng vận động, phát triển của thế giới.

Phủ định biện chứng là quá trình phủ định tự thân, tự phát triển, dẫn tới sự ra đời của cái mới tiến bộ hơn so với cái bị phủ định.

Phủ định biện chứng mang tính khách quan.

Phủ định biện chứng mang tính kế thừa.

Sự phát triển phải thông qua nhiều lần phủ định biện chứng có tính chu kỳ, một chu kỳ ít nhất phải có hai lần phủ định cơ bản:

Phủ định cơ bản lần thứ nhất là sự phủ định cái khẳng định, mang tính phiến diện, sự vật chuyển sang cái đối lập với cái ban đầu.

Phủ định cơ bản lần thứ hai là phủ định của phủ định, là sự phủ định toàn diện, kế thừa những thuộc tính tích cực, loại bỏ những thuộc tính tiêu cực của sự vật cũ, đưa sự vật phát triển lên một chất mới.

Quá trình phát triển của sự vật có thể có những lần phủ định trung gian quá độ khác nhau.

Sự vận động, phát triển không theo đường thẳng mà theo đường xoáy ốc, có tính chu kỳ, bao hàm cả sự thụt lùi tạm thời nhưng cái mới nhất định ra đời trên cơ sở kế thừa.

Ý nghĩa trong hoạt động nhận thức và thực tiễn.

Gợi ý trả lời

Quá trình sản xuất diễn ra trong xã hội loài người chính là sự sản xuất xã hội, sản xuất và tái sản xuất ra đời sống hiện thực, bao gồm:

Sản xuất vật chất.

Sản xuất tinh thần.

Sản xuất ra bản thân con người.

Sản xuất vật chất là cơ sở, nền tảng của sự tồn tại và phát triển xã hội:

Thỏa mãn nhu cầu tồn tại và phát triển của con người.

Tạo ra toàn bộ của cải vật chất cho xã hội.

Tạo ra các mối liên kết giữa con người với nhau.

Sự vận động và phát triển của mọi hiện tượng xã hội đều phụ thuộc quyết định vào điều kiện sản xuất vật chất xã hội.

Gợi ý trả lời

Quan niệm về con người.

Vai trò của con người đối với lực lượng sản xuất:

Con người là lực lượng cơ bản tạo ra công cụ lao động, là yếu tố quan trọng nhất của tư liệu sản xuất.

Con người là chủ thể trong quá trình sử dụng công cụ lao động để sáng tạo ra của cải vật chất, có khả năng tạo ra giá trị mới, quyết định sự phát triển của sản xuất và xã hội.

Con người tạo ra nhu cầu và động lực phát triển cho nền sản xuất xã hội.

Ý nghĩa: cần quan tâm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người.

Gợi ý trả lời

Khái niệm lực lượng sản xuất.

Các yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất.

Lực lượng sản xuất là yếu tố năng động, cách mạng nhất và thường xuyên biến đổi trong quá trình sản xuất:

Do mối quan hệ biện chứng giữa sản xuất và nhu cầu của con người, do tính năng động và cách mạng của sự phát triển công cụ lao động, do sự sáng tạo của người lao động.

Không ngừng nâng cao trình độ chinh phục, cải tạo tự nhiên của người lao động về tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và năng lực tổ chức quản lý sản xuất.

Sự phát triển của lực lượng sản xuất dẫn tới sự thay đổi quan hệ giữa người với người trong sản xuất, từ đó cải biến các quan hệ xã hội khác, làm xã hội không ngừng vận động và phát triển.

Liên hệ thực tiễn.

Gợi ý trả lời

Khái niệm lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.

Mối quan hệ biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, trong đó lực lượng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất và quan hệ sản xuất phải phù hợp, thích ứng với lực lượng sản xuất.

Tiêu chuẩn đánh giá sự phù hợp:

Sản xuất phát triển cả về tốc độ và quy mô.

Năng suất lao động tăng.

Môi trường kinh tế, chính trị, xã hội ổn định.

Sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là nguyên tắc của sự phát triển:

Bao hàm cả yếu tố phù hợp và không phù hợp đan xen, vận động từ phù hợp đến không phù hợp rồi đến phù hợp cao hơn.

Là trạng thái tương ứng, thích ứng thường xuyên trong từng bước phát triển.

Là sự thích ứng giữa các yếu tố của lực lượng sản xuất và giữa các yếu tố của quan hệ sản xuất trong một phương thức sản xuất.

Sự phù hợp thúc đẩy các yếu tố cùng phát triển.

Liên hệ thực tiễn.

Cơ sở xuất phát của luận điểm:

Từ phương pháp luận giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức trong việc xem xét, cải tạo các vấn đề xã hội.

Từ vai trò của phát triển kinh tế đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội.

Cơ sở kinh tế thay đổi làm kiến trúc thượng tầng biến đổi:

Kinh tế quyết định sự ra đời, vận động và phát triển của kiến trúc thượng tầng.

Kiến trúc thượng tầng phản ánh cơ sở kinh tế nên do cơ sở kinh tế quyết định.

Khi cơ sở kinh tế, đặc biệt là quan hệ sản xuất thống trị thay đổi thì sớm hay muộn kiến trúc thượng tầng cũng thay đổi theo.

Trong các chế độ xã hội khác nhau, mức độ và tốc độ biến đổi của kiến trúc thượng tầng là khác nhau.

Liên hệ thực tiễn.