Giải sgk Sinh học 12 Cánh diều Bài 19. Sự phát sinh, phát triển sự sống trên trái đất và hình thành loài người loài có đáp án

- Sự sống trên Trái Đất hình thành và phát triển qua 3 giai đoạn:

+ Tiến hoá hoá học: Trong điều kiện khí hậu nguyên thủy, các hợp chất hữu cơ được hình thành từ các hợp chất vô cơ theo con đường hóa học.

+ Tiến hóa tiền sinh học: Các phân tử lipid sắp xếp thành lớp màng kép bao quanh các giọt chứa các đại phân tử hữu cơ tạo nên các tiền tế bào. Các tiền tế bào mang các đặc tính sống như khả năng chuyển hóa vật chất và năng lượng, khả năng sinh sản,… sẽ hình thành tế bào nguyên thủy.

+ Tiến hóa sinh học: Dưới tác động của chọn lọc tự nhiên và các nhân tố tiến hóa khác, từ tế bào nguyên thủy hình thành nên các tế bào nhân sơ rồi tiến hóa thành các dạng cơ thể nhân sơ khác nhau, sau đó là hình thành nên các tế bào nhân thực rồi tiến hóa thành các dạng cơ thể nhân thực đơn bào, cơ thể nhân thực đa bào. Tiến hóa sinh học diễn ra liên tục, tạo ra toàn bộ sinh giới như hiện nay.

- Loài người hiện đại (Homo sapiens) trải qua 4 giai đoạn tiến hóa từ tổ tiên chung thuộc bộ Linh trưởng (Primates):

Sự sống trên Trái Đất hình thành và phát triển qua 3 giai đoạn:

- Tiến hoá hoá học: Trong điều kiện khí hậu nguyên thủy, các hợp chất hữu cơ được hình thành từ các hợp chất vô cơ theo con đường hóa học.

- Tiến hóa tiền sinh học: Các phân tử lipid sắp xếp thành lớp màng kép bao quanh các giọt chứa các đại phân tử hữu cơ tạo nên các tiền tế bào. Các tiền tế bào mang các đặc tính sống như khả năng chuyển hóa vật chất và năng lượng, khả năng sinh sản,… sẽ hình thành tế bào nguyên thủy.

- Tiến hóa sinh học: Dưới tác động của chọn lọc tự nhiên và các nhân tố tiến hóa khác, từ tế bào nguyên thủy hình thành nên các tế bào nhân sơ rồi tiến hóa thành các dạng cơ thể nhân sơ khác nhau, sau đó là hình thành nên các tế bào nhân thực rồi tiến hóa thành các dạng cơ thể nhân thực đơn bào, cơ thể nhân thực đa bào. Tiến hóa sinh học diễn ra liên tục, tạo ra toàn bộ sinh giới như hiện nay.

Luận điểm giải thích cho nhận định “sự sống đầu tiên xuất hiện ở môi trường nước mà không phải ở cạn”:

- Trái Đất nguyên thủy có các đại dương lớn (lượng nước dồi dào).

- Nước là dung môi có thể chứa nhiều chất hóa học khác nhau, và do ở dạng lỏng nên môi trường nước tạo điều kiện cho các chất hóa học có thể gặp và tương tác với nhau dễ dàng hơn.

- Nước có vai trò vô cùng quan trọng đối với sự sống của sinh vật.

Một số biến cố lớn thể hiện sự phát sinh và phát triển của sinh vật qua các đại địa chất:

Đại	Kỉ	Một số biến cố lớn
Thái cổ		Sự sống bắt dầu xuất hiện, đa dạng hóa sinh vật nhân sơ (vi khuẩn và vi sinh vật cổ).
Nguyên sinh		Bắt đầu quá trình quang hợp tạo oxygen; tiến hóa hô hấp hiếu khí. Xuất hiện sinh vật nhân thực đơn bào, đa bào đầu tiên. Cuối đại phát sinh bọt biển, sứa, động vật đối xứng bên.
Cổ sinh	Cambrian	Động vật biển đa dạng; động vật có dây sống đầu tiên xuất hiện; tảo đa dạng.
	Ordivician	Đa dạng hóa động vật không xương sống; thực vật xuất hiện trên cạn. Đại tuyệt chủng vào cuối kỉ.
	Silurian	Đa dạng hóa cá không hàm (agnathans); xuất hiện cá có hàm (cá mập gai, cá da phiến, cá xương). Xuất hiện thực vật có mạch, động vật chân khớp.
	Devonian	Sự đa dạng hóa cá xương, côn trùng, bọ ba thuỳ; xuất hiện lưỡng cư đầu tiên; thực vật có mạch xuất hiện. Đại tuyệt chủng vào cuối kỉ.
	Than đá	Thực vật có mạch (rêu, quyết và dương xỉ) phát triển, côn trùng có cánh đầu tiên xuất hiện. Đa dạng hóa lưỡng cư, xuất hiện bò sát đầu tiên.
	Permian	Đại tuyệt chủng vào cuối kỉ, đặc biệt là sinh vật biển, lưỡng cư suy giảm; phân hóa đa dạng côn trùng, bò sát; phát sinh các nhóm thực vật hạt trần.
Trung sinh	Tam điệp	Sinh vật biển đa dạng hơn; thực vật hạt trần thống trị; bò sát vẫn phát triển; Xuất hiện khủng long và động vật có vú đầu tiên; đại tuyệt chủng các loài lưỡng cư, bò sát, cá và động vật không xương sống.
	Jura	Khủng long và các loài bò sát khác đa dạng; chim xuất hiện. Thực vật hạt trần chiếm ưu thế; thực vật hạt kín xuất hiện; phân tách đa dạng cúc đá.
	Phấn trắng	Khủng long tiếp tục phát triển ở đầu kỉ; phát triển đa dạng thực vật hạt kín, thú, chim. Lưỡng cư và khủng long đại tuyệt chủng vào cuối kỉ; xuất hiện dạng trung gian chim - bò sát.
Tân sinh	Đệ tam	Linh trưởng xuất hiện; phát sinh nhiều nhóm thuộc lớp Thú, Chim, Cá xương, Côn trùng và thực vật hạt kín phát triển.
	Đệ tứ	Loài người hiện đại (H. sapiens) xuất hiện. Sự tuyệt chủng của nhiều thực vật, động vật có vú lớn và các loài chim.

Loài người hiện đại (Homo sapiens) trải qua 4 giai đoạn tiến hóa từ tổ tiên chung thuộc bộ Linh trưởng (Primates):

Loài người hiện hiện đại (H. sapiens) đã tiến hóa từ loài vượn người Australopithecus, qua các giai đoạn người cổ trung gian gồm: H. habilis (người khéo léo), H. erectus (người đứng thẳng) và H. heidelbergensis. Từ sự di cư của một quần thể H. heidelbergensis ở Châu Phi, tiến hóa thành H. sapiens. Đến nay, H. sapiens có mặt ở khắp các châu lục trên Trái Đất.

Sơ đồ tóm tắt và mô tả các giai đoạn tiến hóa phát sinh loài người:

 

Một số tài liệu (tranh ảnh, thông tin khác từ bài báo khoa học, sách) minh họa lịch sử phát sinh, phát triển của sinh giới: