Giải SBT Sinh học 12 Chân trời sáng tạo Bài 25: Hệ sinh thái có đáp án

Lời giải:

Đáp án đúng là: D

Chuỗi thức ăn: cây cỏ → châu chấu → ếch → rắn → đại bàng.

Trong chuỗi thức ăn này có:

- Cây cỏ là sinh vật sản xuất.

- Châu chấu là sinh vật tiêu thụ bậc 1.

- Ếch là sinh vật tiêu thụ bậc 2 (là thức ăn của rắn).

- Rắn là sinh vật tiêu thụ bậc 3.

- Đại bàng là sinh vật tiêu thụ bậc 4.

Lời giải:

Đáp án đúng là: B

1.c: Số chuỗi thức ăn 4 gồm (cây → bọ ngựa → thằn lằn → chim; cây → bọ ngựa → ếch → chim; cây → bọ ngựa → ếch → rắn → chim; cây → chuột → rắn → chim).

2.d: Số bậc dinh dưỡng của chuỗi thức ăn dài nhất là 5 (cây → bọ ngựa → ếch → rắn → chim).

3.b: Số loài là bậc dinh dưỡng cấp 2 là 2 (bọ ngựa, chuột).

4.a: Số bậc dinh dưỡng của ếch là 3 (cây → bọ ngựa → ếch → chim; cây → bọ ngựa → ếch → rắn → chim).

Lời giải:

Đáp án đúng là: B

Trong hệ sinh thái, thuật ngữ "chu trình" được dùng để mô tả sự vận chuyển vật chất, trong khi thuật ngữ "dòng" được dùng để mô tả sự trao đổi năng lượng vì: Năng lượng không được tái sinh, luôn phải nhận từ năng lượng Mặt Trời truyền qua các bậc dinh dưỡng và đi ra khỏi hệ sinh thái, trong khi vật chất được quay vòng bên trong hệ sinh thái.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Hiệu suất sinh thái của con cú này là: (5000 – 2300 – 2500) : 5000 = 4 %.

Lời giải:

Đáp án đúng là: D

Tháp năng lượng luôn có dạng chuẩn nên luôn không có hình dạng đảo ngược như mô tả trong Hình 25.4 ở bên.

Lời giải:

Đáp án đúng là: A

Thứ tự sắp xếp đúng sinh vật từ thấp đến cao về hiệu suất sinh thái là: động vật có vú, cá, côn trùng. 

Lời giải:

Đáp án đúng là: A

(1) Đúng. Sinh khối của sinh vật tự dưỡng ở hệ sinh thái hồ cao hơn sinh vật dị dưỡng.

(2) Đúng. Hệ sinh thái hồ giàu dinh dưỡng hơn so với hệ sinh thái ven biển do có tỉ lệ dạng tháp phổ biến cao nhất.

(3) Sai. Hệ sinh thái đại dương nghèo dinh dưỡng nhất trong ba hệ sinh thái nói trên do có dạng tháp đảo ngược cao nhất.

(4) Sai. Khi sinh khối của sinh vật tự dưỡng càng cao thì tháp sinh khối của hệ sinh thái có dạng phổ biến.

Lời giải:

Đáp án đúng là: B

B. Sai. Nước không phải nguồn tài nguyên vô tận mà là nguồn tài nguyên tái sinh, nếu không được sử dụng hợp lí sẽ bị ô nhiễm và suy thoái.

Đáp án đúng là: B

(1) Sai. Quá trình (1) là quá trình cố định nitrogen → Quá trình cố định nitrogen có thể được thực hiện bằng con đường vật lí, hóa học hoặc con đường sinh học (được thực hiện nhờ vi sinh vật cố định nitrogen gồm 2 nhóm vi sinh vật cố định nitrogen sống tự do như vi khuẩn lam,… và nhóm vi sinh vật cố định nitrogen sống cộng sinh với thực vật như vi khuẩn sống cộng sinh trong rễ cây họ Đậu,…).

(2) Sai. (2) là quá trình nitrate hóa.

(3) Đúng. Nguyên liệu của quá trình (3) – ammonium hóa chất hữu cơ là xác sinh vật chết.

(4) Đúng. Các vi sinh vật kị khí thực hiện quá trình (4) – phản nitrate hóa làm tổn thất nguồn đạm trong đất.

Lời giải:

Đáp án đúng là: A

(1) Đúng. Cây hấp thụ CO₂ để quang hợp → Rừng là nguồn dự trữ carbon trên Trái Đất.

(2) Sai. Trước đợt bùng phát của bọ thông núi, năng suất sơ cấp tính > cường độ hô hấp → rừng tích lũy nhiều CO₂ hơn là phát thải.

 (3) Sai. Sau đợt bùng phát của bọ thông núi, năng suất sơ cấp tính < cường độ hô hấp → rừng thải nhiều CO₂ hơn là tích luỹ.

 (4) Đúng. Khi CO₂ khí quyển tăng làm tăng độ dày lớp khí nhà kính nên giúp các tia sinh nhiệt tăng phản xạ gây hiệu ứng nhà kính.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Diễn thế nguyên sinh diễn ra ở môi trường chưa có sinh vật, cuối cùng hình thành nên quần xã tương đối ổn định → Trong diễn thế nguyên sinh, số lượng loài tăng dần → Đồ thị A mô tả đúng kết quả của quá trình biến đổi quần xã tuần tự trong diễn thế sinh thái nguyên sinh.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Trình tự đúng: (4) → (1) → (2) → (3). 

Diễn thế ở một hồ nước nông do quá trình lắng đọng vật chất ở đáy: Khi hồ cạn kiệt, quần xã thủy sinh biến mất và lần lượt thay thế vào đó là trảng cỏ, trảng cây thân thảo, cây thân gỗ và cuối cùng là rừng cây gỗ trên cạn phát triển ổn định thay thế cho hồ.

Lời giải:

Đáp án đúng là: B

(1) Đúng. Thứ tự các giai đoạn của diễn thế là c (trảng cỏ) → a (trảng cây thân thảo) → d (cây gỗ nhỏ) → b (cây gỗ lớn).

(2) Sai. Thứ tự của quần xã sinh vật trong diễn thế này là cỏ và dương xỉ → cây bụi → cây gỗ nhỏ → cây thân gỗ.

(3) Đúng. Kết quả của diễn thế là hệ sinh thái ổn định, có thể tồn tại trong nhiều năm.

(4) Sai. Rừng chỉ bao gồm sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ và sinh vật phân giải.

Lời giải:

Đáp án đúng là: B

(1) Đúng. Nồng độ CO₂ và nhiệt độ của Trái Đất đang có xu hướng gia tăng biểu thị ở sự đi lên của đường đồ thị.

(2) Đúng. Đường đồ thị (1) mô tả sự tăng nồng độ CO₂, đường đồ thị (2) mô tả sự tăng của nhiệt độ.

(3) Đúng. Sự biến động nồng độ CO₂ diễn ra theo chu kì như chu kì mùa, chu kì ngày - đêm kéo theo sự biến động của nhiệt độ.

(4) Đúng. Nhiệt độ của Trái Đất gia tăng gây ấm lên toàn cầu, sa mạc hóa mở rộng, giảm đa dạng sinh học.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Biến đổi khí hậu là nguyên nhân chính của quá trình sa mạc hóa. Khi nhiệt độ không khí tăng lên và hạn hán diễn ra thường xuyên, tình trạng sa mạc hóa ngày càng trở nên phổ biến. Một số hoạt động của con người cũng có thể dẫn đến sa mạc hóa như phá rừng lấy gỗ, lấy diện tích đất rừng để xây dựng công trình hay sử dụng quá nhiều phân bón, thuốc trừ sâu cũng có thể biến đất trồng trọt thành đất khô cằn,....

Lời giải:

Đáp án đúng là: B

(1) Sai. Sinh quyển là toàn bộ các hệ sinh thái trên Trái Đất.

(2) Đúng. Sinh quyển là cấp độ tổ chức sống lớn nhất hành tinh.

(3) Đúng. Quản lí và bảo vệ tốt các nguồn tài nguyên thiên nhiên là biện pháp bảo vệ sinh quyển.

(4) Đúng. Con người là nhân tố quyết định sự thành công trong bảo vệ sinh quyển.

Lời giải:

Đáp án đúng là: B

Các hệ sinh thái rất lớn, đặc trưng cho đất đai và khí hậu của một vùng địa lí xác định được gọi là khu sinh học (biological zone).

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Các khu sinh học được sắp xếp theo thứ tự giảm dần về độ ẩm là: Rừng nhiệt đới → Rừng nhiệt đới theo mùa → Cây bụi → Savan → Sa mạc.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Lời giải:

Đáp án đúng là: D

(1) Sai. Yếu tố khí hậu tương ứng với kí hiệu (a) là nhiệt độ, (b) là độ ẩm.

(2) Đúng. Yếu tố khí hậu ở vị trí (1) tương ứng với cao (nóng) và (2) tương ứng với thấp (lạnh).

(3) Sai. Tùy khu hệ sinh học mà ở vùng ôn đới hay vùng nhiệt đới có lượng mưa thấp hơn.

(4) Sai. Nhiệt độ của rừng ôn đới rụng lá thấp hơn rừng nhiệt đới.

Lời giải:

Đáp án đúng là: C

Có 3 biện pháp không phải để bảo vệ tài nguyên sinh học:

(4) Tăng cường xây dựng các khu du lịch trong khu bảo tồn, cơ sở lưu giữ giống sinh vật.

(5) Di dân.

(8) Du nhập các loài ngoại lai.

Lời giải:

a) Nồng độ CO₂ trong khí quyển có sự thay đổi trong 1 ngày/đêm:

- Ban ngày, khoảng từ 6 giờ sáng đến 18 giờ (6 giờ tối), nồng độ CO₂ trong bầu khí quyển thấp nhất trong ngày và tương đối ổn định. Vì khoảng thời gian này cây xanh quang hợp lấy CO₂ nên nồng độ chất này giảm.

- Khoảng thời gian từ 18 giờ trở đi, nồng độ CO₂ bắt đầu tăng dần. Khoảng thời gian từ 0 - 5 giờ sáng, nồng độ CO₂ rất cao, sau đó có xu hướng giảm dần. Nguyên nhân của sự thay đổi này là: Vào ban đêm, cây xanh không quang hợp nên không sử dụng CO₂ trong khi đó hoạt động hô hấp của các sinh vật vẫn diễn ra nên thải một lượng lớn CO2 vào trong bầu khí quyển.

b) Nồng độ CO₂ ở tầng thảm (nền đất rừng) cao hơn so với trong khí quyển. Vì các vi sinh vật tập trung ở tầng thảm, hoạt động hô hấp và phân giải thảm mục diễn ra mạnh mẽ nên nồng độ CO₂ ở bề mặt này cao. Trong khi đó, ở trong khí quyển, giai đoạn từ giữa sáng đến chiều tối, hoạt động quang hợp của thực vật đã lấy đi một lượng lớn CO₂ của khí quyển.

Lời giải:

a)

 - Mối quan hệ dinh dưỡng của ba loài này trong chuỗi thức ăn là: chim → chuột → mèo hoang.

- Ở một chuỗi thức ăn khác: chim → mèo hoang.

- Như vậy, mèo có thể ăn trực tiếp chim hoặc thông qua vật ăn thịt trung gian là chuột để kiểm soát chim.

b)

- Khi không loại bỏ mèo hoang, mèo kiểm soát số lượng của chim và chuột: mèo khống chế số lượng chuột không tăng quá cao, nhờ vậy giảm áp lực vật ăn thịt lên loài chim (cả mèo và chuột). Trong hệ sinh thái tồn tại cả ba loài.

- Khi loại bỏ mèo hoang, không những không giảm áp lực vật ăn thịt lên chim, mà sau một thời gian các loài chim này bị tuyệt chủng trên khu vực đảo. Nguyên nhân là do chuột không bị kiểm soát bởi mèo, gia tăng áp lực lên con mồi. Khi số lượng vật ăn thịt cao hơn con mồi (không cân bằng) và không có sự điều chỉnh thì con mồi bị tuyệt chủng.

Lời giải:

a)

- Năng suất sơ cấp tinh tăng khi lượng mưa trung bình hằng năm tăng. Tuy nhiên, khi lượng mưa trung bình năm khoảng 2 400 mm trở lên mỗi năm thì năng suất sơ cấp không tăng lên nữa mà có xu hướng giảm đi.

- Năng suất sơ cấp tinh có thể giảm ở mức lượng mưa rất cao vì nhiều lí do:

+ Mây che phủ trong thời gian dài làm giảm lượng ánh sáng mặt trời sẵn có.

+ Lượng mưa lớn làm mất đi chất dinh dưỡng từ đất.

+ Hàm lượng nước trong đất cao dẫn đến tình trạng thiếu oxygen gây stress cho cả thực vật và sinh vật phân huỷ.

b) Việc tăng nhiệt độ trung bình năm có thể làm cho sự tích luỹ carbon trong hệ sinh thái giảm đi vì: Mặc dù dựa vào đồ thị có thể thấy năng suất sơ cấp tinh tăng tỉ lệ thuận theo nhiệt độ trung bình hằng năm. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là việc lưu trữ carbon của hệ sinh thái cũng như vậy. Sự mất mát carbon từ hệ sinh thái do hô hấp của các sinh vật dị dưỡng cũng tăng lên ở nhiệt độ ấm hơn, do đó lượng carbon có thể bị thất thoát đi nhiều hơn là lượng cacbon được tích luỹ.

c)

- Trong cùng nhiệt độ, ví dụ ở cùng nhiệt độ 25 °C năng suất sơ cấp dao động từ 5 - 15 Mg C/ha/năm là do các yếu tố khác ảnh hưởng như lượng mưa. Ở vùng có lượng mưa cao hơn thì năng suất sơ cấp cao hơn và ngược lại. Tương tự, mặc dù cùng giá trị lượng mưa, ví dụ ở khoảng 2000 mm nhưng nhiệt độ khác nhau cho năng suất sơ cấp có thể 10 hay 16 Mg C/ha/năm.

- Có sự tác động tổng hợp của cả hai yếu tố nhiệt độ và lượng mưa lên thực vật. Nhiệt độ làm tăng tốc độ thoát hơi nước và nhu cầu nước của thực vật. Nếu nhiệt độ cao nhưng lượng nước cung cấp cho cây thấp thì năng suất sơ cấp sẽ thấp. Ngược lại, nếu nhiệt độ thấp thì tốc độ quang hợp và năng suất thấp bất kể nguồn nước có sẵn hay không.

a) Lưới thức ăn được vẽ như hình sau:

b) Trong lưới thức ăn trên:

- Chuỗi thức ăn dài nhất có 6 mắt xích.

Ví dụ:

+ Thực vật phù du → Thuỷ tao → Động vật phù du → Chim cánh cụt → Hải cẩu Leopard → Cá voi răng nhỏ.

+ Thực vật phù du → Tôm → Động vật phù du → Cá → Hải cẩu Leopard → Cá voi răng nhỏ.

+ …

- Cá là mắt xích tham gia nhiều chuỗi thức ăn nhất, 51 chuỗi thức ăn.

- Loài mực có bậc dinh dưỡng là 3, 4 hoặc 5.

- Trong lưới thức ăn này có tôm là sinh vật ăn tạp.

Lời giải:

a) Dòng chảy năng lượng qua các bậc dinh dưỡng luôn có dạng điển hình vì:

- Lượng năng lượng bị thất thoát khi truyền qua các bậc dinh dưỡng trong chuỗi thức ăn chủ yếu xuất phát từ các quá trình sinh lí và sinh học tự nhiên như: quá trình trao đổi nhiệt, quá trình tiêu hóa và hấp thụ không hoàn toàn, năng lượng cho sinh sản, phần rơi, rụng,...

- Chỉ có khoảng 10% năng lượng từ bậc dinh dưỡng thấp nhất được chuyển sang bậc dinh dưỡng cao hơn trong chuỗi thức ăn.

→ Điều này tạo ra sự giảm đáng kể về lượng năng lượng khi đi lên trong chuỗi thức ăn, tạo ra hình tháp điển hình.

b) Tháp X là tháp năng lượng, tháp Y là tháp sinh khối. Vì:

- Tháp năng lượng là dạng tháp sinh thái luôn có dạng hình tháp điển hình có nghĩa là tổng nguồn năng lượng của một vật mồi bất kì bao giờ cũng lớn hơn tổng nguồn năng lượng của loài sử dụng chúng nên tháp X là tháp năng lượng.

- Tháp sinh khối là dạng tháp sinh thái có một vài trường hợp ngoại lệ (bị đảo ngược) như tháp Y ở hệ sinh thái B, nên tháp Y là tháp sinh khối.

c) Tháp nào cũng đều có khả năng là tháp của quần xã sinh vật dưới nước. Vì:

- Về nguyên tắc, tháp sinh khối ở hệ sinh thái A có dạng đáy lớn đỉnh nhỏ phù hợp với mọi chuỗi thức ăn trên cạn và dưới nước.

- Tháp sinh khối ở hệ sinh thái B có sự lộn ngược liên tiếp giữa các bậc dinh dưỡng có thể đại diện cho các chuỗi thức ăn dưới nước vào mùa khan hiếm thức ăn, nên cá lớn ăn quá nhiều cá con → cá con ăn quá nhiều động vật phù du → động vật phù du ăn quá nhiều thực vật phù du dẫn đến sinh khối còn lại của các bậc dinh dưỡng ở dưới đều thấp hơn bậc dinh dưỡng trên (trường hợp này chỉ là tạm thời trong một thời gian ngắn, một mùa vụ nhất định chứ không kéo dài nhiều năm.

d) Tháp số lượng nói chung là có hình tháp (số lượng cá thể của bậc dinh dưỡng đầu tiên lớn nhất, càng lên các bậc dinh dưỡng cao số lượng cá thể càng ít đi). Tuy vậy, có trường hợp bị đảo ngược, ví dụ như trong mối quan hệ vật chủ - kí sinh thì bậc 1 là vật chủ số lượng ít, nhưng bậc 2 là vật kí sinh có số lượng cá thể nhiều.

Lời giải:

a)

- Sản lượng thứ cấp thực của côn trùng là: 100 J - 30 J - 50 J = 20 J.

- Hiệu suất sản lượng \( = \frac{{20}}{{100 - 50}} = 0,4 = 40\% .\)

b) Hợp chất nicotine giúp bảo vệ cây thuốc lá trước các động vật ăn cỏ, hợp chất này gây hại cho động vật. Nicotine có thể làm chết một số loại côn trùng.

Lời giải:

a)

- Sự giảm độ trong của nước được ghi nhận bắt đầu khoảng năm 1953 - 1954, tương ứng với sự gia tăng mật độ thực vật phù du và sự nở hoa của vi khuẩn lam.

- Các hoạt động của con người đã đẩy nhanh quá trình phú dưỡng ở nhiều hồ thông qua việc xả nước thải, phân bón nông nghiệp và chất thải công nghiệp có chứa nồng độ phosphorus cao (dữ liệu từ hình cho thấy sự tăng mạnh phosphorus trong hồ từ năm 1954 đến năm 1964 có nguồn gốc từ nước thải), tạo điều kiện thuận lợi cho sự tăng sinh của tảo và thực vật phù du. Sự gia tăng sinh khối này có thể tạo ra tầng tảo dày đặc trên bề mặt hồ, làm đục nước và ảnh hưởng đến ánh sáng thâm nhập.

b) Độ đục của nước tăng đã ảnh hưởng đến hoạt động của hệ sinh thái dưới nước:

- Ảnh hưởng sự xâm nhập của ánh sáng vào nước gây ảnh hưởng đến sự phát triển của thực vật và các hệ sinh thái dưới nước, giảm đa dạng sinh học. Việc thay đổi sự thâm nhập của ánh sáng còn ảnh hưởng đến sự thụ tinh, sự phát triển của trứng và phôi ở một số loài cá.

- Ảnh hưởng đến nguồn thức ăn: Các loài sinh vật dưới nước thường phải dựa vào ánh sáng để săn mồi hoặc tiêu thụ thức ăn. Nếu độ đục cao thì khả năng nhìn thấy và săn mồi của các loài cá và sinh vật khác sẽ giảm, ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn và cấu trúc quần xã sinh thái.

- Ảnh hưởng đến hô hấp: Nước đục thường đi kèm với sự giảm nồng độ O₂ trong nước. Quá trình phân giải chất hữu cơ có thể tăng lên, làm tăng sự tiêu thụ O₂ và giảm sự hoà tan của O₂ trong nước. Ngoài ra, sinh trưởng của thực vật phù du nhiều thì tỉ lệ chết tăng dễ dẫn đến việc phân giải xác thực vật phù du sẽ làm giảm nồng độ O₂ trong hồ. Điều này có thể gây ra hiện tượng hô hấp kị khí và ảnh hưởng đến sinh vật sống trong nước.

c)

- Sự gia tăng độ trong của nước được ghi nhận và đến năm 1975, hồ Washington được xem là đã được thoát khỏi tình trạng phú dưỡng do đã ngừng hoàn toàn việc xả nước thải vào hồ (khoảng năm 1968) theo khuyến nghị của các nhà khoa học. Khuyến nghị của các nhà khoa học rất quan trọng đối với sự phục hồi của hồ và góp phần đưa đến các quy định hiện tại của Hoa Kỳ về việc hạn chế sử dụng phosphate trong chất tẩy rửa.

- Đề xuất một số biện pháp:

+ Quản lí việc sử dụng phân bón: Kiểm soát lượng phân và cách sử dụng phân bón trong nông nghiệp để giảm lượng chất dinh dưỡng chảy vào nguồn nước.

+ Xử lí nước thải: Cải thiện hệ thống xử lí nước thải để giảm lượng chất dinh dưỡng được xả vào môi trường từ các nguồn nước thải.

+ Rừng ven biển: Bảo vệ và duy trì rừng ven biển để giữ lại một phần chất dinh dưỡng trước khi chúng đổ vào nguồn nước.

+ Xây dựng hệ thống chống lũ và lọc nước: Xây dựng các hệ thống chống lũ có thể giữ lại một lượng lớn chất dinh dưỡng trước khi chúng đổ vào nguồn nước. Lọc nước là một cách để loại bỏ chất dinh dưỡng trước khi nước được đưa vào hệ thống.

+ Sử dụng vi sinh vật và các sinh vật khác: Sử dụng cá chép và các loại cá khác có thể ăn tảo và thực vật phù du giúp kiểm soát sự tăng sinh của chúng,…

Lời giải:

a)

- Giai đoạn trung gian (đặc biệt là giai đoạn sau khi có sự xáo trộn) sẽ có tốc độ tăng trưởng cao hơn so với giai đoạn muộn.

- Ởgiai đoạn muộn của diễn thế sinh thái gồm các quần thể cây sống lâu năm, tốc độ tăng trưởng của thực vật gần như ổn định, không có sự gia tăng so với giai đoạn trung gian.

b)

- Các kết quả trong bảng số liệu ủng hộ cho những nghi ngờ của các nhà khoa học về sự thất thoát chất dinh dưỡng giữa các quần xã rừng giai đoạn trung gian và muộn của diễn thế.

- Dựa vào bảng số liệu có thể thấy tỉ lệ dinh dưỡng tổn thất giai đoạn muộn : giai đoạn trung gian hầu như là lớn hơn 1 → các quần xã diễn thế giai đoạn muộn sẽ "rò rỉ" nhiều hơn các quần xã ở giai đoạn trung gian. Trong đó, sự thất thoát đối với ion NO₃^- là rất lớn, mất hơn 6 lần. Các ion còn lại thất thoát ít hơn.

c)

- Không phải tất cả các ion khoáng đều thể hiện cùng một kiểu thất thoát đối với các quần xã kế tiếp trong giai đoạn trung gian và muộn.

- Sự mất mát chất dinh dưỡng sẽ thay đổi tùy theo tầm quan trọng của chúng đối với sự phát triển của cây trồng.

- N được giữ lại nhiều hơn các nguyên tố khác, cho thấy đây có thể là chất dinh dưỡng giới hạn sự phát triển của cây trồng. Các nguyên tố như Na và Cl có ít hoặc không có tầm quan trọng đối với hầu hết thực vật, bị mất đi với tốc độ như nhau ở giai đoạn trung gian và giai đoạn cuối của quá trình diễn thế.

d)

- Diễn thế phục hồi sau khi nương rẫy bị đốt phá là một kiểu diễn thế thứ sinh vì trước đó trên rẫy đã có các cây rừng tồn tại. Tuy nhiên, do chỉ trồng một số loại cây nhất định nên sau khi các cây này hấp thu cạn kiệt chất dinh dưỡng, đất bị xói mòn thì môi trường không còn phù hợp với chúng nên năng suất của các cây lương thực bị suy giảm mạnh.

- Để có thể canh tác lâu dài thì cần bón thêm các loại phân nhằm bổ sung nguồn dinh dưỡng cho đất, trồng các loài cây luân canh, xen canh giúp các loài cây trồng có thể khai thác và bổ sung nguồn dinh dưỡng cho đất một cách hợp lí, đảm bảo cung cấp nguồn nước.

Lời giải:

a) - Sự ảnh hưởng của lượng mưa hằng năm và kết cấu đất trong việc xác định quá trình chuyển đổi từ rừng sang savan, đến thảo nguyên và đồng cỏ:

+ Lượng mưa hằng năm ảnh hưởng đến sự phát triển của rừng. Khi lượng mưa giảm, lượng nước trong đất không đủ cung cấp cho thực vật thân gỗ có kích thước cơ thể lớn, mật độ cây cao,... Trong khi đó, các loại cây cỏ, cây bụi có thể chịu đựng được khô hạn tốt hơn.

+ Kết cấu đất ảnh hưởng đến sự lưu giữ nước: đất cát không giữ nước tốt trong khi đó đất sét có khả năng giữ nước tốt hơn, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thảo nguyên và savan ở khu vực có lượng mưa thấp.

+ Khu vực miền nam châu Phi thường có sự đa dạng địa lí lớn, với các vùng đất và khí hậu khác nhau, điều này tạo ra các mô hình chuyển đổi đa dạng từ rừng sang savan, thảo nguyên và đồng cỏ.

- Sự chuyển đổi từ rừng sang savan, đến thảo nguyên và đồng cỏ kéo theo sự thay đổi đa dạng hệ sinh thái:

+ Thay đổi cảnh quan: Từ rừng đến savan có sự mở rộng về không gian và giảm mật độ cây, tán cây thưa thớt. Chuyển đổi từ savan đến thảo nguyên và đồng cỏ có thể xảy ra sự giảm độ che phủ, tạo điều kiện cho sự phát triển mạnh mẽ của cây cỏ và các loài cây thảo nguyên. Điều này có thể làm cho cảnh quan trở nên rộng lớn.

+ Thay đổi đa dạng sinh học: Những loại cây rừng chủ đạo có thể giảm bớt, trong khi các loại cây cỏ và thân thảo có khả năng chịu đựng tốt hơn có thể trở nên phổ biến hơn. Môi trường mới có thể không phù hợp với một số loài động vật rừng, dẫn đến sự giảm đa dạng chủng loại hoặc thay đổi về loài động vật hiện diện (phát triển các loài động vật ăn cỏ).

+ Thay đổi chu kì nước và dòng chảy của nước: Các khu vực savan và thảo nguyên có thể trở nên khô hạn hơn, ảnh hưởng đến việc kiểm soát và lưu giữ nước.

+ Các quá trình như phân giải hữu cơ, chu kì dinh dưỡng,... cũng thay đổi.

b)

- Do kích thước và độ hấp phụ nước của hạt keo đất trong các loại đất là khác nhau dẫn đến lượng nước trong mỗi loại đất cũng khác nhau. Mặt khác, ảnh hưởng của đất lên các loại cây là giống nhau, vì vậy hệ số héo chỉ phụ thuộc vào tính chất giữ nước của từng loại đất nên không có sự khác biệt đáng kể giữa hệ số héo của các loại cây.

- Đất sét nặng có lượng nước lưu trữ ở hạt keo đất là lớn nhất do được cấu thành từ những hạt keo đất nhỏ i ti, dính sát vào nhau và không có một khoảng trống nào giữa các hạt dẫn đến hấp phụ nước nhiều → lưu giữ một lượng lớn nước trong hạt keo đất.