Tên chương sách Súc chủng đãi thời (Cất chứa hạt giống để đợi kì gieo hạt) trong một tác phẩm của nhà cách mạng Phan Bội Châu là lời khuyên hữu ích đối với lớp trẻ về việc cần cố gắng học tập, trau dồi tài đức để có dịp phụng sự nước nhà. Từ ý nghĩa của tên chương sách, rút ra bài học cho bản thân về mục tiêu học tập, phấn đấu và định hướng tương lai.

Văn bản đã tái hiện một giai đoạn lịch sử của dân tộc. Trong bối cảnh đời sống chính trị ở các tỉnh lẻ thường là “êm đềm uể oải”, tin tức về các sự kiện và hoạt động của một số nhà cách mạng nổi tiếng được chuyển tải từ những tờ báo ở trung tâm văn hoá chính trị như Hà Nội, Sài Gòn, đặc biệt là cuộc tiếp xúc với nhà cách mạng Phan Bội Châu đã tác động sâu sắc đến giới thanh niên trí thức, thúc giục họ làm nhiều việc hữu ích cho đất nước, dân tộc.

Một số đặc điểm có thể nhận ra qua văn bản:

– Tác phẩm văn xuôi nghệ thuật phi hư cấu, ghi chép lại những sự việc đã xảy ra trong quá khứ mà tác giả là người tham dự hay chứng kiến.

– Người kể chuyện là nhân vật “tôi” ở ngôi thứ nhất số ít, tiếp nhận và tái hiện phần hiện thực mà tác giả trải qua và thấu hiểu, trên cơ sở những ấn tượng và hồi ức riêng.

– Xét về kiểu loại, văn bản Bước vào đời gần với văn xuôi viết về đề tài lịch sử.

- Sự kiện được nhắc đến: Chuyến đi vào vùng chiến sự ác liệt của tác giả và hai người bạn nước ngoài là những nhà điện ảnh cách mạng nổi tiếng.

- Thời gian và không gian được tái hiện: Những chuyến di chuyển trong đêm trên chiếc xe Jeep, ban ngày trú trong những hầm hào để tránh bom; chuyến đi từ Hà Nội vào Vĩnh Linh, nơi cuộc chiến đang diễn ra rất cam go, căng thẳng vào năm 1967.

Những sự kiện, không gian và thời gian được kể lại đã tái hiện câu chuyện thật đáng nhớ về một thời chiến tranh gian khổ của dân tộc.

Văn bản tái hiện chuyến đi vào tuyến lửa của tác giả và những nhà điện ảnh cách mạng quốc tế. Có thể thấy, điểm nhìn của tác giả khi kể câu chuyện không chỉ xuất phát từ điểm nhìn cá nhân mà còn từ điểm nhìn lịch sử, thời đại. Từ th nhìn đó, tác giả đã cho chúng ta thấy sự ủng hộ và đoàn kết quốc tế trong các chiến tranh bảo vệ Tổ quốc của dân tộc và sức mạnh, sự can đảm phí thường của con người khi đối mặt với những thử thách, hiểm nguy.

Mặc dù chỉ kể lại một cách khách quan, nhưng các chí tiết, sự việc đều chứa đựng thái độ đánh giá của tác giả và được thể hiện qua cách kể chuyện riêng: những câu chuyện về sự hiểm nguy của chuyến đi được kết lại với một thái độ bình thản như những câu chuyện thường ngày; bên cạnh những chi tiết về cuộc thả bom, những vết thương,... tác giả vẫn xen những câu văn miêu tả: “Không gian trở lại yên tĩnh một cách khác thường”, “I-ven... đầu nghiêng nghiêng qua cánh cửa xe, đăm đăm quan sát bầu trời”. Đó cũng chính là cách tác giả giải thích cho sự “dấn thân” của mình khi từ một bác sĩ “có công việc ổn định” đã trở thành một phóng viên mặt trận.

Câu chuyện được kể một cách khách quan, những chi tiết tổng kết được nói đến một cách nhẹ nhàng, có chí tiết pha chút hài hước (“Mỗi người một bát nước chè xanh, một viên kẹo đường đen, một điều thuốc lá, ai nấy đều hỉ hả”), nhưng thể hiện ở đó sức mạnh của ý chí, niềm tin vào chính nghĩa, tinh thần lạc quan đã giúp con người vượt qua hiểm nguy và nỗi sợ về cái chết.

Câu chuyện vào tuyến lửa được kể lại một cách hết sức chân thực, giàu chất liệu, ngôn ngữ giản dị, sinh động, pha chút hài hước, tạo nên sức hấp dẫn riêng của văn bản.

Các mốc thời gian được nhắc tới trong đoạn trích là “năm 1967”, “năm 1972” và “năm 1991”, các sự việc được kể đều có liên quan đến bối cảnh của Hà Nội trong những ngày tháng ác liệt khi đế quốc Mỹ đem bom bắn phá miền Bắc.

Trong hồi kí, tính phi hư cấu chi phối việc nhà văn làm sống lại những kí ức chân thật về một đoạn đời của mình hoặc của lịch sử đất nước, dân tộc. Cần đọc lại văn bản, tìm những sự việc, chi tiết tái hiện bối cảnh lịch sử, các nhân vật có thật, câu chuyện được kể lại, mốc thời gian,... và nhận xét về tính chân thực của những chi tiết, sự việc đó.

Điểm đáng chú ý trong việc tái hiện hiện thực là khi nói về những tháng ngày chiến tranh diễn ra ác liệt ở miền Bắc và Thủ đô Hà Nội, tác giả cho người đọc thấy một khía cạnh thật đặc biệt: Tiếng hát của người nghệ sĩ nổi tiếng trong căn hầm trú ẩn, trong tiếng bom rền và cuộc gặp mặt tại nhà hát Chăm I-li-giê mười chín năm sau. Qua đó, tác giả đã cho người đọc “hiểu thêm giá trị sâu sắc về sức mạnh của những bài ca”, nguồn sức mạnh đã giúp người nghệ sĩ vượt qua nỗi sợ hãi, cũng là sợi dây kết nối tình bạn vượt qua cả không gian và thời gian.

Chi tiết để lại ấn tượng: chi tiết về tiếng hát của người nghệ sĩ trong tiếng bom gào. Chi tiết này giúp người đọc cảm nhận rõ hơn về tình cảm gắn kết của mọi người trong thời kì kháng chiến.

Sức hấp dẫn của đoạn trích không chỉ đến từ những sự việc được tác giả tái hiện một cách chân thật mà còn từ cách kể chuyện và những cảm xúc của tác giả gửi vào câu chuyện được kể lại

+ Yếu tố miêu tả: những chiếc xe vận tải “mình đầy thương tích”; đôi bàn tay của nữ nghệ sĩ dưới hầm tránh bom. Yếu tố miêu tả giúp cho các sự việc được tái hiện sinh động, gây nhiều cảm xúc cho người đọc, tạo chất văn cho những hồi ức được kể lại.

+ Yếu tố biểu cảm: tâm trạng của tác giả khi không được quay những thước phim về “những bầy voi trận” bằng sắt “Đành thôi và tiếc đến tận bây giờ”; về kỉ niệm đẹp với nữ nghệ sĩ tại Pa-ri “Tôi vui quá”. Yếu tố biểu cảm thể hiện trực tiếp tình cảm, thái độ của nhân vật, khơi gợi những cảm xúc tiếp nối ở người đọc.

Đoạn trích là hồi ức về những tháng ngày chiến tranh đầy gian nguy của đất nước. Mọi sự việc được kể đều thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá rất rõ ràng của tác giả. Có đau thương, sợ hãi, nhưng trên hết là sự bình tĩnh, tinh thần lạc quan của những con người giàu nghị lực – điều cốt yếu làm nên sức mạnh giúp họ vượt lên bom đạn. Đặc biệt, với người nghệ sĩ, những bài ca chính là nguồn lực tinh thần to lớn giúp họ vượt qua thử thách và cũng là nhịp cầu kết nối họ với nhau để tạo nên tình bạn đẹp vượt thời gian, trở thành những kỉ niệm vô giá.

- Đoạn trích nhắc đến hiện tượng bất bình đẳng giới (các bé gái nói riêng, người phụ nữ nói chung bị coi thường, bị mất quyền học hành).

- Hiện tượng này diễn ra trong cộng đồng dân tộc Mông, ở Đồng Văn, một huyện vùng cao biên giới thuộc tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Đoạn trích đã phản ánh được những sự thật trong đời sống của đồng bào dân tộc Mông ở Hà Giang:

- Bé gái và phụ nữ người dân tộc Mông bị đối xử bất bình đẳng, không được đi học, phải làm lụng vất vả, cực nhọc.

- Niềm khao khát được học hành và quyết tâm vượt lên những định kiến, hủ tục để học chữ, thay đổi thân phận của một số phụ nữ người Mông.

Đặc điểm cốt lõi của phóng sự là dùng sự thật để phản bác những nhận thức còn sai lệch và khẳng định những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Tác giả đoạn trích muốn phản bác những nhận thức còn sai lệch của đồng bào dân tộc Mông:

- Coi thường và đối xử bất công với các bé gái và phụ nữ.

- Nhận thức sai lệch về quyền sống, quyền được học hành và vị trí xã hội của nữ giới.

Cách nhìn hiện thực và thái độ của tác giả trong đoạn trích được thể hiện qua việc đưa thông tin, sử dụng ngôn ngữ,... Đọc đoạn trích, có thể thấy tác giả đã thể hiện thái độ phê phán đối với những nhận thức sai lệch và thực trạng bất bình đẳng giới trong đời sống của đồng bào dân tộc Mông.

Một số đặc điểm cốt lõi của thể loại phóng sự được thể hiện qua đoạn trích:

– Tính chân thực về địa điểm, thời gian: Đoạn trích phản ánh hiện thực đã diễn ra tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang và được tác giả ghi lại vào năm 2014.

– Tính chân thực về sự kiện, con người, chi tiết: Đoạn trích nhắc đến các nhân vật có tên tuổi, địa chỉ cụ thể (Ly Thị Kía, Vàng Thị Cầu, cô giáo Phương,...), hai ông bố của chị Kía, chị Cầu; nhiều chi tiết có thực (bố chị Kía cấm không cho học, bố chị Cầu doạ đuổi chị ra khỏi nhà nếu đi học, chị Kía trốn nhà đi học, chị Cầu mười sáu tuổi vẫn mù chữ,...

a. Dàn ý

Mở bài: Giới thiệu vị trí của tình bạn trong đời sống và sự cần thiết của việc có quan điểm đúng đắn về một tình bạn đẹp.

Thân bài:

– Nêu ý nghĩa, tầm quan trọng của một tình bạn đẹp: một trong những điểm tựa tinh thần to lớn của mỗi con người.

– Trình bày quan điểm về một tình bạn đẹp:

+ Được tạo dựng, vun đắp bằng tình cảm chân thành, trong sáng và sự tin cậy, tôn trọng lẫn nhau.

+ Luôn có sự cảm thông, thấu hiểu, chia sẻ; sẵn sàng ở bên và động viên, giúp đỡ nhau lúc khó khăn, hoạn nạn.

+ Thẳng thắn, nghiêm khắc – không làm ngơ trước những lầm lỗi của bạn nhưng bao dung và sẵn lòng tha thứ cho nhau.

– Phản biện một số quan niệm trái chiều: sự vụ lợi, thoả hiệp hoặc cách ứng xử “khi vui thì vỗ tay vào, đến khi hoạn nạn thì nào thấy ai”,...

Kết bài: Khẳng định quan điểm đúng đắn về một tình bạn đẹp rất có ý nghĩa đối với việc xây dựng và gìn giữ tình cảm này.

b. Viết đoạn văn

Tình bạn chân chính là khi chúng ta sẵn sàng quan tâm, giúp đỡ nhau, cùng nhau san sẻ, vượt qua mọi khó khăn hoạn nạn mà không đòi hỏi quyền lợi gì hơn. Bên cạnh đó còn là việc ta hợp về tâm hồn, hiểu nhau, hợp nhau trên một phương diện nào đó, có thể tâm sự, trải lòng với sự tin tưởng nhất. Khi đủ thân, chân thành và tin tưởng, chúng ta coi nhau như người thân trong gia đình, không so đo tính toán thiệt hơn, sẵn sàng cho đi mà không mong nhận lại. Tình bạn có ý nghĩa và vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống: Một tình bạn đẹp sẽ là chỗ dựa tinh thần vững chãi và là điểm tựa của mỗi con người trong những lúc gặp khó khăn hoạn nạn. Hơn nữa, người bạn tốt là người giúp đỡ ta bằng năng lực của họ để ta vượt qua khó khăn. Ngoài ra, chúng ta có thể học hỏi nhiều điều hay lẽ phải từ những người bạn chân chính, cùng nhau phát triển hơn.

Trong mỗi gia đình, sự khác biệt thế hệ giữa các thành viên là điều không thể tránh khỏi. Những khác biệt này thường xuất phát từ sự chênh lệch về tuổi tác, kinh nghiệm sống, và quan điểm về cuộc sống. Tuy nhiên, nếu không được giải quyết một cách khéo léo, những khác biệt này có thể dẫn đến xung đột và làm giảm sự gắn kết trong gia đình. Dưới đây là một số cách giải quyết vấn đề khác biệt thế hệ trong gia đình.

Trước hết, giao tiếp cởi mở và chân thành là yếu tố quan trọng nhất. Các thành viên trong gia đình cần lắng nghe và tôn trọng ý kiến của nhau. Khi có sự bất đồng, thay vì tranh cãi, mọi người nên ngồi lại và thảo luận một cách bình tĩnh. Việc sử dụng các câu bắt đầu bằng “Tôi” để bày tỏ cảm xúc và mong muốn của mình sẽ giúp giảm bớt căng thẳng và tạo điều kiện cho một cuộc trò chuyện hiệu quả1.

Thứ hai, hiểu và chấp nhận sự khác biệt. Mỗi thế hệ có những giá trị và quan điểm riêng, được hình thành từ những trải nghiệm và hoàn cảnh sống khác nhau. Việc hiểu và chấp nhận những khác biệt này sẽ giúp các thành viên trong gia đình dễ dàng hơn trong việc tìm ra giải pháp chung. Ví dụ, cha mẹ có thể hiểu rằng con cái lớn lên trong một thế giới công nghệ phát triển, nên có những quan điểm và thói quen khác biệt2.

Thứ ba, tạo ra những hoạt động chung để tăng cường sự gắn kết. Các hoạt động như cùng nhau nấu ăn, xem phim, hoặc tham gia các chuyến dã ngoại sẽ giúp các thành viên trong gia đình hiểu nhau hơn và tạo ra những kỷ niệm đẹp. Những hoạt động này cũng là cơ hội để các thế hệ chia sẻ và học hỏi lẫn nhau3.

Cuối cùng, tìm kiếm sự hỗ trợ từ bên ngoài khi cần thiết. Nếu các xung đột trở nên quá phức tạp và khó giải quyết, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia tâm lý hoặc các tổ chức tư vấn gia đình có thể là một giải pháp hiệu quả. Các chuyên gia sẽ giúp gia đình tìm ra nguyên nhân gốc rễ của vấn đề và đề xuất các phương pháp giải quyết phù hợp4.

Tóm lại, sự khác biệt thế hệ trong gia đình là điều không thể tránh khỏi, nhưng nếu được giải quyết một cách khéo léo, nó có thể trở thành cơ hội để các thành viên trong gia đình hiểu và gắn kết với nhau hơn. Giao tiếp cởi mở, hiểu và chấp nhận sự khác biệt, tạo ra những hoạt động chung, và tìm kiếm sự hỗ trợ từ bên ngoài là những cách hiệu quả để giải quyết vấn đề này. Qua đó, gia đình sẽ trở thành một nơi ấm áp, đầy yêu thương và sự thấu hiểu.

Ở một nơi rất xa kia…

Ở nơi đó, là bầu trời của mỗi con người, nơi đó chính ta được sống thật với bản thân mình, không phải gượng cười khi buồn, khóc nức nở như một đứa trẻ khi tuyệt vọng và cười giòn tan khi vui. Bầu trời ấy thật bình yên, nơi đó có tuổi thơ, có kí ức và có cả kỉ niệm. Là thiên đàng giữa chốn địa ngục trần gian này, nó vực ta dậy mỗi khi thất bại, cùng ta phấn đấu để hoàn thiện bản thân. Vâng, thiên đàng ấy chính là tình bạn.

Hãy bước sang trái một bước, dùng khoảng lặng của trái tim để nhìn, bạn sẽ thấy quanh ta bạn bè nhiều vô kể, nhưng tri kỉ được mấy người? Có lẽ vì vậy mà nó thật thiêng liêng và cao quý biết bao trong cuộc sống này. Bạn có biết, ở cái độ tuổi 16 toàn màu hồng, cái tuổi bay bổng hồn nhiên cũng rất bướng bỉnh ấy nó tuyệt như thế nào không? Cái tuổi 16 cũng rất dễ sa chân vào dòng xoáy của cuộc đời, vào những vấn nạn của xã hội. Nếu không có cánh tay kéo ta lại thực tế của tình bạn thì có lẽ ta không là chính ta. Giờ đây, tôi đang viết về điều mà tôi rất muốn nói, vì vậy tôi không muốn định nghĩa về nó như một cái khuôn mẫu, và tôi càng không quan tâm đến người ta nghĩ về tình bạn thế nào. Tôi chỉ biết tình bạn của tôi đơn giản là "mày - tao", là một khoảng thời gian rất lâu không gặp sau kì nghỉ hè gặp lại nhau, câu đầu tiên không phải là " lâu ngày hề, hay là tao nhớ mày quá". Mà là thi nhau kể về những chuyện cả hai đã làm trong hè rồi lại phá lên cười như hôm qua vừa mới gặp nhau cả ngày vậy. Tình bạn đối với tôi là cả hai trốn mẹ đến nhà bạn chơi, lúc bị mắng thì cả hai cùng nhìn nhau cười tủm tỉm như đó là chuyện bình thường vậy. Rồi những buổi sáng cả hai đợi nhau đi học đến muộn giờ rồi lại thi nhau chạy và thở hổn hển. Những lúc buồn cũng không nói rằng "mày ơi tao buồn" mà chỉ đến với nhau, ngồi cạnh bạn, không nói gì chỉ cùng nhau nhìn lên khoảng trời như là đang nhìn về phía tương lai vậy… Tình bạn đối với tôi là vậy, đơn giản như cái tuổi 16 vậy.

Bạn là người thay đổi cuộc sống ta, là bầu trời kỉ niệm để khi một mình, ta lại nhớ về nó và cười như thế giới này là của mình và nó vậy. Khoảng trời của tuổi 16 chưa có gì để ta suy nghĩ và lo lắng. Nhưng cũng không ít nỗi buồn trong tâm tư suy nghĩ về việc học, tình yêu, cuộc sống,… Những nỗi tuyệt vọng khi ai đó quay lưng lại với mình, những lúc mình buồn và đau khổ không biết tâm sự cùng ai thì ta lại tìm đến bạn. Nó có thể không làm ta cười nhưng dường như nó đang gánh bớt đi một phần của nỗi buồn và đánh thức nghị lực để mình bước tiếp. Tình bạn đối với tôi thật tuyệt, là những đêm cùng nhau thức khuya học bài, ôn bài trước giờ thi. Cùng nhau làm những việc tưởng chừng như là "thừa".

Tình bạn đối với tôi đơn giản biết bao, không cần phải cho nhau cái gì, cũng không tặng quà cáp vào dịp lễ mà lại cùng nhau đạp xe rồi hát vi vu trong ngày lễ ấy. Thật lạ, sinh nhật mình chẳng bao giờ nhớ nhưng sinh nhật nó chỉ cần bước sang dầu tháng là nghĩ ngay đến ngày của nó. Rồi lại cùng nhau đi ăn, cùng nhau thổi nến và cùng nhau cầu nguyện cho mình bình an.

Tình bạn đẹp như thế ấy, nhưng không phải tìm là thấy, cũng không phải gượng là được. Mà nó phải xuất phát từ hai phía, hợp nhau và hiểu nhau. Luôn tin tưởng nhau, đó mới là một tình bạn thực sự. Muốn có một người bạn thực sự thì trước tiên bản thân mình hãy là người bạn tốt. Hãy luôn nghĩ cho nhau, đừng ganh tị hay ích kỉ với bạn của mình. Đó mới là điều đáng quý nhất ở tình bạn.

Song, thực tế vẫn còn rất nhiều mối quan hệ phức tạp, cả hai chơi với nhau chỉ để lợi dụng nhau. Có những người bạn trước mặt thì tỏ vẻ thân thiện, yêu quý mình nhưng sau lưng lại nói xấu, dè bỉu nhau. Có bao giờ bạn nghĩ rằng, mình đi nói xấu bạn mình, thì cũng có người đi nói xấu mình, ai rồi cũng có những tật xấu. Chỉ có thể thông cảm và hiểu nhau thì mới có tình bạn đẹp. Đừng lợi dụng, chơi xấu nhau, điều đó chỉ làm cho mình day dứt, tổn thương mà thôi. Cuộc sống sẽ thực sự vô vị khi ta có rất nhiều bạn, nhưng khi cần nhất lại không có một ai bên cạnh. Những lúc như vậy thực sự rất cô đơn và trống vắng.

Bạn biết không, thế giới có gần 8 tỉ người, nhưng chỉ duy nhất bạn đang đọc những suy nghĩ của tôi. Tình bạn thực sự quan trọng trong cuộc sống này bạn ạ. Hãy trân trọng và nâng niu nó, hãy thử một lần mở lòng để hiểu bạn, chia sẻ và cảm thông để có một tình bạn đẹp.

– Mở đầu: Giới thiệu vấn đề cách ứng xử khi có mâu thuẫn, xung đột với bạn bè và nêu ngắn gọn lí do lựa chọn đề tài này.

– Triển khai:

+ Trình bày ý kiến cá nhân bằng cách trả lời các câu hỏi gợi ý sau: Xung đột với bạn bè thường xảy ra khi nào và với những mức độ ra sao? Có những giải pháp gì để giải quyết xung đột giữa bạn bè? Bạn đã từng áp dụng thành công giải pháp nào? Vì sao? Hãy chia sẻ về lần xung đột bạn bè mà bạn nhớ nhất (nếu có).

+ Nêu và phản biện ý kiến trái chiều: Những ý kiến trái chiều nào bạn muốn phản biện (bỏ mặc để xung đột tự hết theo thời gian; cắt đứt quan hệ với người bạn đó; giải quyết xung đột bằng bạo lực,...)?

– Kết luận: Lựa chọn cách giải quyết đúng đắn, hợp lí đối với những mâu thuẫn, xung đột nảy sinh trong quan hệ bạn bè là việc làm rất cần thiết để duy trì tình bạn đẹp và tránh những hậu quả đáng tiếc.