Giải SBT KTPL 12 Cánh diều Bài 10: Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình có đáp án

a) Luật Hôn nhân và gia đình 2014 quy định:

Điều 69. Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ

1. Thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập, giáo dục để con phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ, đạo đức, trở thành người con hiếu thảo của gia đình, công dân có ích cho xã hội.

2. Trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên...

Điều 70. Quyền và nghĩa vụ của con

1. Được cha mẹ thương yêu, tôn trọng, thực hiện các quyền, lợi ích hợp pháp về nhân thân và tài sản theo quy định của pháp luật; được học tập và giáo dục; được phát triển lành mạnh về thể chất, trí tuệ và đạo đức.

2. Có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, hiểu thảo, phụng dưỡng cha mẹ, giữ gìn danh dự, truyền thống tốt đẹp của gia đình.

4. Con đã thành niên có quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp, nơi cư trú, học tập, nâng cao trình độ văn hoá, chuyên môn, nghiệp vụ; tham gia hoạt động chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội theo nguyện vọng và khả năng của mình. Khi sống cùng với cha mẹ, con có nghĩa vụ tham gia công việc gia đình, lao động, sản xuất, tạo thu nhập nhằm bảo đảm đời sống chung của gia đình; đóng góp thu nhập vào việc đáp ứng nhu cầu của gia đình phù hợp với khả năng của mình.

Điều 104. Khoản 1. Ông bà nội, ông bà ngoại có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, sống mẫu mực và nêu gương tốt cho con cháu; trưởng hợp cháu chưa thành niên,...

b) Chị N đã thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của cha mẹ với con, tuy nhiên chị N cần tôn trọng ý kiến và quyền tự do lựa chọn nghề nghiệp của con.

Các con của chị N đã thực hiện dúng bổn phận của con cái trong gia đình, tuy nhiên con trai của chị N không nên vì mẹ không đồng ý với lụa chọn ngành học của mình mà đưa ra quyết định đòi nghỉ học.

Trường hợp 1. Bố mẹ anh T đang thực hiện hành vi can thiệp vào quyền tự do hôn nhân và tự do cá nhân, có thể xâm phạm đến danh dự, uy tín cá nhân (vi phạm khoản 10 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014).

Tác hại của hành vi vi phạm: Gây ảnh hưởng tâm lí và tinh thần cho cả anh T và chị K, đặc biệt là chị K.

Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, hành vi vi phạm trên phải chịu trách nhiệm pháp lí, có thể bị xử lí theo quy định của pháp luật, bao gồm cả hình phạt nếu gây ra hậu quả tiêu cực.

Trường hợp 2. Hành vi của gia đình hai bên cùng với người nhà làm tại Uỷ ban nhân dân nơi đăng kí hộ khẩu thường trú cản trở việc đăng kí kết hôn của Anh K và chị M là vi phạm quyền tự do kết hôn của hai người (vi phạm khoản 10 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014).

Tác hại của hành vi vi phạm: Gây ảnh hưởng đến quyền tự do và lợi ích hợp pháp của anh K và chị M. Tạo ra tình trạng mất công bằng trong việc thực hiện quyền tự do kết hôn của công dân.

Hành vi vi phạm trên phải chịu trách nhiệm pháp lí, có thể bị xử lí theo quy định của pháp luật, bao gồm cả hình phạt nếu gây ra hậu quả tiêu cực.

Trường hợp 3. Hành vi bỏ nhà ra đi của anh Q mà không thông báo cho bất kì ai trong gia đình, đặt chị H và cậu con trai vào tình trạng khó khăn, bất ngờ là vì phạm nghĩa vụ của chồng đối với vợ, cha đối với con (vi phạm Điều 19; khoản 2 Điều 69 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; khoản 1 Điều 7 Luật Bảo vệ, chăm sóc trẻ em).

Tác hại của hành vi vi phạm: Gia đình phải đối mặt với nhiều khó khăn, áp lực về tài chính và tâm lí đối với vợ và con. Tạo môi trường gia đình và xã hội mất ổn định. Trong trường hợp anh Q trốn tránh, không thực hiện nghĩa vụ của mình đối với gia đình, con cái thì phải gánh chịu trách nhiệm pháp lí hành chính hoặc hình sự tuỳ thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi vi phạm.

a) Anh N và anh M đã chia sẻ trách nhiệm chăm sóc bố khi ông ốm nặng nằm viện, người trông nom chăm sóc bố, người chi trả viện phí là hành động đúng pháp luật. Tuy nhiên, khi gặp khó khăn, cả 2 hai đã đặt lợi ích của cá nhân mình lên trên, hai người mâu thuẫn với nhau và bỏ bê trách nhiệm đối với bố, đây là hành vi vi phạm khoản 2 Điều 71 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014: “Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ mất năng lực hành vi dân sự, ốm đau, già yếu, khuyết tật; trường hợp gia đình có nhiều con thì các con phải cùng nhau chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ”.

b) Hành động của em:

- Liên lạc và hòa giải:

Gọi điện hoặc gặp mặt trực tiếp cả anh N và anh M để tìm hiểu kỹ vấn đề và lý do mâu thuẫn; Khuyên anh N và anh M tạm gác lại mâu thuẫn cá nhân và cùng nhau tìm cách giải quyết vấn đề.

- Đề xuất giải pháp chia sẻ công việc:

Lên lịch cụ thể để chia đều trách nhiệm chăm sóc ông B, phân công công việc rõ ràng giữa anh N và anh M, ví dụ, anh M chịu trách nhiệm chi phí trong khả năng của mình, còn anh N có thể điều chỉnh thời gian để chăm sóc bố theo ca.

- Tìm sự giúp đỡ từ người thân:

Kêu gọi sự hỗ trợ từ các thành viên khác trong gia đình nếu có thể, để san sẻ công việc và giảm bớt gánh nặng cho anh N và anh M.

- Tìm kiếm hỗ trợ xã hội:

Tìm hiểu và tiếp cận các dịch vụ chăm sóc y tế tại nhà hoặc dịch vụ hỗ trợ từ cộng đồng, nếu có, để giúp chăm sóc ông B khi hai anh em không thể sắp xếp được thời gian.

- Chăm sóc ông B:

Dành thời gian chăm sóc ông B nếu có thể, đặc biệt trong thời gian hai anh em còn đang giải quyết mâu thuẫn.

Giải thích vì sao:

- Đảm bảo quyền lợi của ông B: Quan trọng nhất là phải đảm bảo ông B được chăm sóc đầy đủ, không để ông bị bỏ rơi trong bệnh viện.

- Duy trì hòa khí gia đình: Hòa giải mâu thuẫn giúp gia đình không bị rạn nứt, tạo môi trường yêu thương và đoàn kết.

- Chia sẻ trách nhiệm: Việc phân chia công việc hợp lý sẽ giúp cả hai anh em không bị quá tải và giảm bớt căng thẳng.

- Tạo sự hỗ trợ lẫn nhau: Khi cả gia đình cùng chung tay giúp đỡ, mọi người sẽ cảm thấy gắn bó hơn và có động lực vượt qua khó khăn.

a) Luật Hôn nhân và gia đình quy định nguyên tắc bình đẳng và công bằng giữa vợ và chồng. Nếu bà V quản lí tài chính một cách chặt chẽ mà không có sự thoả thuận hoặc đồng thuận từ phía chồng là vi phạm nguyên tắc này.

Người thân trong gia đình bà V: Sử dụng quy định của pháp luật để phân tích cho bà V hiểu về quyền và trách nhiệm của vợ chồng trong gia đình; trao đổi về cách bà V cùng chồng lập kế hoạch tài chính, thống nhất mục tiêu và ưu tiên chi tiêu.

b) Nếu là người thân trong gia đình bà V, em sẽ:

- Trò chuyện và tìm hiểu nguyên nhân:

Gặp mặt bà V và chồng bà để tìm hiểu rõ nguyên nhân vì sao bà V quản lý chặt chẽ tài chính và hạn chế chi tiêu của chồng.

- Khuyến khích sự tôn trọng và hợp tác:

Khuyên bà V và chồng bà nên tôn trọng quyền tự do cá nhân của nhau và hợp tác, thống nhất trong việc quản lý tài chính gia đình.

- Tư vấn về quyền và nghĩa vụ:

Giải thích cho bà V hiểu về quyền và nghĩa vụ bình đẳng của vợ chồng theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, để bà V có thể điều chỉnh suy nghĩ và hành vi của mình.

Hỗ trợ trong việc lập kế hoạch tài chính chung:

- Giúp bà V và chồng bà lập kế hoạch tài chính chung cho gia đình, trong đó có sự đồng thuận và phân chia rõ ràng các khoản chi tiêu cá nhân và gia đình.

Giải thích vì sao:

- Đảm bảo sự bình đẳng và tôn trọng: Hành động này giúp đảm bảo quyền bình đẳng và tôn trọng giữa vợ chồng, phù hợp với quy định của pháp luật và truyền thống đạo đức gia đình.

- Tạo sự hòa hợp và thống nhất: Khi vợ chồng cùng thống nhất và hợp tác trong việc quản lý tài chính, gia đình sẽ trở nên hòa hợp và tránh được những mâu thuẫn không đáng có.

- Giúp cải thiện quan hệ gia đình: Việc giải thích và hỗ trợ bà V và chồng bà lập kế hoạch tài chính chung sẽ giúp cải thiện mối quan hệ trong gia đình, tạo môi trường yêu thương và đoàn kết.

- Tuân thủ pháp luật: Hành động này phù hợp với quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của vợ chồng trong gia đình, đảm bảo không có hành vi xâm phạm quyền tự do cá nhân.

a) Chồng chị K vi phạm quy định của Pháp luật: Cấm những người đang có vợ hoặc đang có chồng được kết kêt hoặc chung sống như vợ chồng với người khác. Chồng chị K có quyền sở hữu ngôi nhà là tài sản riêng do bố mẹ anh tặng trước khi kết hôn. Việc chồng chọ K yêu cầu vợ con dọn r khỏi ngôi nhà khi chưa li hôn là trái pháp luật.

b) Chị K có quyền li hôn theo quy định cuẩ pháp luật. Chị K nên mời luật sư hoặc nhờ cơ quan có thẩm quyền can thiệp.

Những việc phải làm:

- Tôn trọng và yêu thương các thành viên trong gia đình:

Giải thích: Tôn trọng và yêu thương giúp xây dựng một môi trường gia đình ấm cúng và hạnh phúc.

Hành động cụ thể: Thường xuyên thăm hỏi, trò chuyện, chia sẻ với bố mẹ, anh chị em. Giúp đỡ và động viên nhau trong công việc và học tập.

- Thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng:

Giải thích: Đảm bảo các thành viên gia đình không bị thiếu thốn về vật chất.

Hành động cụ thể: Nếu có điều kiện kinh tế, cần đóng góp vào quỹ gia đình, hỗ trợ bố mẹ và các em nhỏ.

- Chăm sóc và phụng dưỡng cha mẹ khi già yếu:

Giải thích: Thể hiện lòng hiếu thảo và trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ.

Hành động cụ thể: Thường xuyên thăm nom, chăm sóc sức khỏe cho cha mẹ, đảm bảo cha mẹ có cuộc sống đầy đủ và thoải mái.

- Những việc không được làm:

- Bạo lực gia đình:

Giải thích: Bạo lực làm tổn thương thể chất và tinh thần của các thành viên trong gia đình, vi phạm nghiêm trọng quyền con người.

Việc không được làm: Không được đánh đập, hành hạ, đe dọa hoặc có hành vi bạo lực với bất kỳ thành viên nào trong gia đình.

- Bỏ mặc, không quan tâm đến các thành viên trong gia đình:

Giải thích: Sự thờ ơ, bỏ mặc gây tổn thương tâm lý và thể chất cho các thành viên trong gia đình, đặc biệt là trẻ em và người già.

- Việc không được làm: Không được bỏ mặc con cái, không quan tâm, chăm sóc cha mẹ già yếu.

- Chiếm đoạt tài sản gia đình:

Giải thích: Việc chiếm đoạt tài sản gia đình là hành vi trái pháp luật và đạo đức, gây ra mâu thuẫn và bất hòa trong gia đình.

Việc không được làm: Không được tự ý lấy tiền bạc, tài sản của gia đình mà không có sự đồng ý của các thành viên.

- Vi phạm nghĩa vụ cấp dưỡng:

Giải thích: Vi phạm nghĩa vụ cấp dưỡng gây khó khăn về mặt tài chính và đời sống cho các thành viên phụ thuộc.

Việc không được làm: Không được từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng đối với con cái hoặc bố mẹ già yếu.

Đánh giá việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của bản thân trong gia đình

Những việc đã thực hiện tốt:

- Tôn trọng và yêu thương các thành viên trong gia đình:

Ví dụ: Thường xuyên thăm hỏi, động viên bố mẹ và anh chị em trong những lúc khó khăn, cùng nhau chia sẻ niềm vui và nỗi buồn.

- Hỗ trợ tài chính cho gia đình:

Ví dụ: Đóng góp vào quỹ gia đình, hỗ trợ chi phí học tập cho các em nhỏ và chi phí sinh hoạt cho bố mẹ.

- Chăm sóc cha mẹ già yếu:

Ví dụ: Thường xuyên thăm nom, chăm sóc sức khỏe cho bố mẹ, giúp đỡ bố mẹ trong các công việc gia đình.

Những việc thực hiện chưa tốt và biện pháp khắc phục:

- Chưa chia sẻ công việc nhà một cách công bằng:

Khắc phục: Thảo luận và phân chia công việc nhà một cách hợp lý để mọi người đều có trách nhiệm và cảm thấy thoải mái khi làm việc.

- Ít tham gia các hoạt động gia đình:

Khắc phục: Tích cực tham gia các hoạt động gia đình, từ các buổi họp mặt, du lịch đến các hoạt động văn hóa, thể thao để gắn kết tình cảm gia đình hơn