Đề minh họa THPT Quốc gia môn Sinh năm 2022 chọn lọc, có lời giải (đề 9)

Chọn đáp án C

Tính trạng màu hoa do 2 cặp gen Aa và Bb quy định nên di truyền theo quy luật tương tác gen. Khi có cả A và B thì quy định hoa đỏ, chứng tỏ hai gen A và B di truyền theo kiểu tương tác bổ sung.

AaBb × aaBb = (Aa × aa)(Bb×Bb)

Aa × aa → đời con có 1A- : 1aa                               Bb×Bb → đời con có 3B- : 1bb

AaBb × aaBb = (Aa × aa)(Bb×bb) = (1A- : 1aa)( 3B- : 1bb)

3A-B- : 1A-bb : 3aaB- : 1aabb

→ Kiểu hình 3 hoa đỏ : 4 hoa vàng : 1 hoa trắng.

Chọn đáp án A

Khoa học hiện đại chia lịch sử quả đất thành 5 đại là đại thái cổ, đại nguyên sinh, đại cổ sinh, đại trung sinh, đại tân sinh. Cơ sở khoa học để chia thành các đại là những biến đổi lớn về địa chất, khí hậu của Trái đất và hóa thạch.

Chọn đáp án A

Plasmit là những phân tử ADN, vòng, sợi kép, tự tái bản, được duy trì trong vi khuẩn như các thực thể độc lập ngoài nhiễm sắc thể.

Chọn đáp án C

Đột biến là nguyên liệu sơ cấp; biến dị tổ hợp là nguyên liệu thứ cấp.

Chọn đáp án A

Khoa học hiện đại chia lịch sử quả đất thành 5 đại là đại thái cổ, đại nguyên sinh, đại cổ sinh, đại trung sinh, đại tân sinh. Cơ sở khoa học để chia thành các đại là những biến đổi lớn về địa chất, khí hậu của Trái đất và hóa thạch.

Chọn đáp án C. Xét các phát biểu của đề bài:

A sai. Các quần thể khác nhau của cùng một loài thường có kích thước khác nhau.

B sai. Quần thể có các nhóm tuổi đặc trưng nhưng thành phần nhóm tuổi của quần thể luôn thay đổi tùy thuộc vào từng loài và điều kiện sống của môi trường.

C đúng.

D sai. Mật độ cá thể của quần thể không cố định mà thay đổi theo mùa, năm hoặc tùy theo điều kiện của môi trường sống.

Chọn đáp án D. Có 2 phát biểu đúng, đó là II và III.

I sai vì nồng độ CO₂ sẽ kích thích hô hấp.

II đúng. Nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao đều ức chế hô hấp.

III đúng. Khi hạt đang nảy mầm hoặc khi quả đang chín thì quá trình hô hấp diễn ra mạnh mẽ.

IV sai vì làm đục nước vôi trong là do CO₂ phản ứng với Ca(OH)₂ tạo nên kết tủa CaCO₃.

Chọn đáp án C

Trình tự di chuyển thức ăn ở trong hệ tiêu hóa của động vật nhai lại là:

Thức ăn → Miệng → Dạ cỏ → Dạ tổ ong → Miệng (nhai lại) → Dạ lá sách → Dạ múi khế → Ruột non → Ruột già.

Chọn đáp án C. Xét các phát biểu của đề bài:

A sai vì số lần phiên mã của gen điều hòa không phụ thuộc vào hàm lượng glucôzơ trong tế bào. Số lần phiên mã của gen cấu trúc mới phụ thuộc vào hàm lượng glucôzơ trong tế bào.

B sai vì gen điều hòa phiên mã ngay cả khi môi trường có hay không có lactôzơ.

C đúng.

D sai vì khi môi trường có lactôzơ, lactôzơ đóng vai trò như chất cảm ứng, làm thay đổi cấu hình của prôtêin ức chế, làm chúng không bám được vào vùng vận hành.

A=15%→ G=35% → Tỉ lệ$\frac{A+T}{G+X}=\frac{15\%}{35\%}=\frac{3}{7}$

Chọn đáp án B

A sai vì ở quần thể có kích thước lớn thì yếu tố ngẫu nhiên vẫn làm thay đổi tần số alen..

C sai vì các yếu tố ngẫu nhiên sẽ loại bỏ các cá thể nên không làm tăng tính đa dạng di truyền của quần thể.

D sai vì các yếu tố ngẫu nhiên làm thay đổi tần số alen mang tính ngẫu nhiên, không định hướng.

Chọn đáp án A. Giải thích:

·        Sinh vật thích nghi với môi trường cho nên loài sống ở vùng xích đạo có nhiệt độ môi trường khá ổn định nên sẽ có giới hạn sinh thái về nhiệt hẹp hơn loài sống ở các vùng cực.

·        Cơ thể lúc còn non có khả năng chống chịu kém nên có giới hạn sinh thái về nhiệt hẹp hơn các cá thể trưởng thành của cùng loài đó.

·        Sinh vật sinh trưởng và phát triển tốt nhất ở khoảng cực thuận của giới hạn sinh thái ngoài khoảng cực thuận thì sinh vật chuyển sang chống chịu và ngoài khoảng chống chịu là diểm gây chết.

·        Những loài có giới hạn sinh thái càng hẹp thì có khả năng thích nghi thấp nên vùng phân bố hẹp hơn các loài có giới hạn sinh thái rộng.

Chọn đáp án A

A đúng vì cây tầm gửi kí sinh trên cây thân gỗ hút dinh dưỡng cây thân gỗ để sống.

B sai vì cá ép sống bám trên cá lớn và cá lớn thuộc quan hệ hội sinh.

C sai vì hải quỳ và cua thuộc quan hệ cộng sinh.                                       

D sai vì chim sáo mỏ đỏ và linh dương thuộc quan hệ hợp tác.

Chọn đáp án C. Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và IV.

Ở vi khuẩn, các gen cấu trúc (Z, Y, A) trong opêrôn có số lần nhân đôi bằng nhau. Nguyên nhân là vì các gen này nằm cạnh nhau trên một phân tử ADN của vi khuẩn. Khi phân tử ADN này nhân đôi bao nhiêu lần thì tất cả các gen đều nhân đôi bấy nhiêu lần.

Trong hoạt động của operon Lac, khi môi trường có đường lactozơ thì tất cả các gen cấu trúc Z, Y, A đều tiến hành phiên mã. Khi môi trường không có đường lactozơ thì tất cả các gen này đều không phiên mã.

Chọn đáp án C.

Vì kết thúc giảm phân I sẽ tạo ra 2 loại tế bào là Aabb và aabb.

Ở giảm phân II, cặp số 1 không phân li thì sẽ có:

·        Tế bào AAbb, cặp AA không phân li sẽ tạo ra giao tử AAb và giao tử b.

·        Tế bào aabb, cặp aa không phân li sẽ tạo ra giao tử aab và giao tử b.

→ Đáp án có 3 loại giao tử là AAb, aab, b.

Chọn đáp án C. Cả 4 phát biểu đúng.

Mặc dù bài toán có 5 tính trạng nhưng do các cặp gen liên kết hoàn toàn nên về thực chất, nó tương tự với bài toán có 1 cặp tính trạng.

P thuần chủng, khác nhau về 5 cặp tính trạng thì F₁ dị hợp về 5 cặp gen → I đúng.

II. Vì liên kết hoàn toàn, cho nên đời F₂ có tỉ lệ kiểu lặn = ¼ = 25% → II đúng.

III. Cá thể có kiểu hình trội ở F₂ gồm có 1AA; 2Aa → Giao tử a = 1/3

→ Đời con sẽ có kiểu hình lặn chiếm tỉ lệ = 1/3 × 1/3 = 1/9 → III đúng.

IV. Cá thể có kiểu hình trội  ở F₂ gồm có 1AA; 2Aa →  Cá thể thuần chủng chiếm tỉ lệ là 1/3

 → IV đúng.

Chọn đáp án B

Ở F₁, cây quả dẹt, hoa trắng có kí hiệu kiểu gen A-B-; dd→ A liên kết với d hoặc B liên kết với d. Kiểu gen của P là $\frac{\underset{¯}{Ad}}{aD}Bb$  hoặc$Aa\frac{\underset{¯}{Bd}}{bD}$  →I sai.

Ở F₁, cây quả tròn, hoa đỏ có 5 tổ hợp. Trong đó cây thuần chủng có 1 tổ hợp là $1\frac{\underset{¯}{aD}}{aD}BB$  → Xác suất thu được cây thuần chủng là $\frac{1}{5}=20\%$  → II đúng.

Cây cây quả tròn, hoa đỏ có kí hiệu kiểu gen là A-bb; D- (gồm 1 kiểu gen$\frac{\underset{¯}{Ad}}{aD}bb$ ) hoặc aaB-; D- (gồm $\frac{\underset{¯}{aD}}{aD}BB$  và $\frac{\underset{¯}{aD}}{aD}Bb$ ) → Có 3 kiểu gen → III đúng.

(Có học sinh cho rằng phải có 6 kiểu gen. Vì có thể có trường hợp A liên kết với d hoặc B liên kết với d. Tuy nhiên, đối với mỗi loài sinh vật thì chỉ có một trật tự sắp xếp các gen trên NST. Vì vậy nếu A liên kết với d thì không còn xảy ra trường hợp B liên kết với d).

IV sai vì cây P lai phân tích $\left(\frac{\underset{¯}{Ad}}{aD}Bb\times \frac{\underset{¯}{ad}}{ad}bb\right)$ , thì sẽ thu được đời con có tỉ lệ kiểu hình 1:1:1:1.

Chọn đáp án D. Có 2 phát biểu đúng, đó là II và III.

I sai vì đột biến có thể làm cho A thành a hoặc a thành A. Vì vậy, nếu khẳng định chắc chắn xuất hiện alen mới dẫn tới hình thành kiểu gen mới là không đúng.

II đúng vì F₁ có tỉ lệ kiểu gen là 0,36AA : 0,48Aa : 0,16aa thì chứng tỏ tần số a giảm → Chọn lọc đang chống lại alen lặn.

III đúng vì các yếu tố ngẫu nhiên có thể loại bỏ hoàn toàn alen nào đó ra khỏi quần thể.

IV sai vì di - nhập gen là một nhân tố tiến hóa vô hướng. Do đó có thể sẽ làm tăng tần số alen a hoặc giảm tần số alen a.

Chọn đáp án A. Có 4 phát biểu đúng, đó là II, III, IV, V.

I sai. Cạnh tranh cùng loài và cạnh tranh khác loài không làm hại cho loài vì có cạnh tranh mà số lượng và sự phân bố các cá thể trong quần thể duy trì ở mức độ phù hợp, đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của loài, cạnh tranh là động lực thúc đẩy quá trình tiến hóa.

Chọn đáp án D .Có 3 phát biểu đúng, đó là II, III, IV. Giải thích:

I đúng vì chuỗi dài nhất là A, D, C, G, E, I, M.

II sai vì  hai loài cạnh tranh nếu cùng sử dụng chung một nguồn thức ăn. Hai loài C và E không sử dụng chung một nguồn thức ăn nên không cạnh tranh nhau.

III và IV đúng vì loài A là bậc dinh dưỡng đầu tiên nên tất cả các chuỗi thức ăn đều có loài A và tổng sinh khối của  loài là lớn nhất.

V sai vì loài C là vật ăn thịt còn loài D là con mồi. Cho nên nếu loài C bị tuyệt diệt thì loài D sẽ tăng số lượng.

Chọn đáp án C. Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và III.

IV sai vì khai thác dầu mỏ, khí đốt thì sẽ làm suy thoái môi trường, phá hại đa dạng sinh học.

Chọn đáp án C. Có 3 phát biểu đúng, đó là II, III và IV.

I sai vì mạch 2 có 6 bộ ba tạo ra 6 axit amin. Mạch 1 tạo ra mARN có xuất hiện bộ ba kết thúc nên không tạo ra 5 loại axit amin.

II đúng vì chiều dài của đoạn gen = 18 × 3,4 = 6,12 nm.

III đúng. Có 10 riboxom trượt qua và có 2 mARN nên tạo ra 20 pôlipeptit.

IV đúng. Số axit amin và môi trường cung cấp =20 × 5 = 100.

Chọn đáp án A. Có 3 phát biểu đúng, đó là I, III và IV.

I đúng vì gây đột biến có thể không thành công nên giao tử đực sẽ có giao tử AA và giao tử A; Giao tử cái sẽ có giao tử aa và giao tử a → F₁ sẽ có kiểu gen:

→ F₁ có 4 loại kiểu gen là AAaa, AAa, Aaa, Aa →II sai. Nhưng I đúng.

Vì cây tam bội không có khả năng sinh sản, cho nên lai F₁ với nhau sẽ có 3 sơ đồ lai là

AAaa × AAaa; AAaa × Aa; Aa × Aa

·        AAaa × AAaa sẽ cho đời con có số loại kiểu gen = 5.

·        AAaa × Aa sẽ cho đời con có số loại kiểu gen = 4.

·        Aa × Aa sẽ cho đời con có số loại kiểu gen = 3.

→ Đời F₂ có số loại kiểu gen = 5 + 4 +3 = 12 kiểu gen → III đúng.

F₂ có 9 loại kiểu gen quy định kiểu hình hoa đỏ; vì phép lai AAaa × AAaa sẽ cho đời con có 4 kiểu gen quy định hoa đỏ; phép lai AAaa × Aa sẽ cho đời con có 3 kiểu gen quy định hoa đỏ; phép lai Aa × Aa sẽ cho đời con có 2 kiểu gen quy định hoa đỏ → IV đúng.

Chọn đáp án B

Đối với bài toán lai có lời văn diễn đạt phức tạp thì các em phải chuyển lời văn phức tạp của đề thành kí hiệu kiểu gen. Sau đó dựa vào kí hiệu kiểu gen để giải bài toán.

·        P có kiểu hình tương phản, thu được F₁ có kiểu hình trội về cả 3 tính trạng.

→ P thuần chủng, F₁ dị hợp 3 cặp gen → Kiểu gen của F₁ là  $\frac{\underset{¯}{BV}}{bv}{X}^D{X}^d;\frac{\underset{¯}{BV}}{bv}{X}^{D}Y$

·        F₁ giao phối với nhau: $\frac{\underset{¯}{BV}}{bv}{X}^D{X}^d\times \frac{\underset{¯}{BV}}{bv}{X}^{D}Y$ , thu được F₂ có kiểu hình B-vvX^DY chiếm 1,25% → B-vv chiếm tỉ lệ là $1,25\%:\frac{1}{4}=5\%=0,05$  → Kiểu gen $\frac{\underset{¯}{bv}}{bv}$  chiếm tỉ lệ là  $0,25-0,05=0,2=0,4\times 0,5$

I đúng vì ruồi giấm đực không có hoán vị gen nên $\frac{\underset{¯}{BV}}{bv}\times \frac{\underset{¯}{BV}}{bv}$  sẽ sinh ra đời con có 7 kiểu gen; X^DX^d × X^DY sẽ sinh ra đời con có 4 kiểu gen → Phép lai có 28 kiểu gen.

II đúng vì kiểu hình thân xám, cánh dài, mắt đỏ (B-V-D-) có tỈ lệ là $\left(B-V-\right)\times D-=\left(0,5+0,2\right)\times \frac{3}{4}=0,525$ .

III đúng vì ruồi cái F₁ có kiểu gen $\frac{\underset{¯}{BV}}{bv}{X}^D{X}^d$  nên sẽ cho giao tử $\underset{¯}{Bv}{X}^D$  với tỉ lệ là 0,05.

 → Khi lai phân tích sẽ thu được ruồi đực thân xám, cánh cụt, mắt đỏ chiếm tỉ lệ là $0,05\times \frac{1}{2}=0,025=2,5\%$ .

IV sai vì  Nếu cho ruồi đực F₁ lai phân tích thì ở đời con, loại ruồi cái thân xám, cánh giá, mắt đỏ chiếm 25%.

Chọn đáp án C. Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và III.

I đúng. Cây thân cao hoa trắng F₂ có tỉ lệ kiểu gen 1AAbb : 2Aabb

→ Cây thuần chủng là 1/3.

II đúng. Thân cao, hoa đỏ giao phấn với nhau thì không thể thu được đời con có 100% cây thân cao, hoa trắng.

III đúng. Aabb × Aabb → 3A-bb: 1aabb → thân cao, hoa trắng là 3/4=75%.

IV sai. Thân cao, hoa đỏ giao phấn với nhau thì không thể thu được đời con có 100% thân cao, hoa trắng.

Chọn đáp án D. Cả 4 phát biểu đúng.

I đúng. Ví dụ khi bố mẹ có kiểu gen là A2A4 × A3A4. Thì đời con có 4 loại kiểu gen là: 1A2A3 : 1A2A4 : 1A3A4 : 1A4A4. Và có 3 loại kiểu hình là: lông xám (1A2A3 : 1A2A4); Lông vàng (1A3A4); Lông trắng (1A4A4).

II đúng vì nếu cá thể lông đen có kiểu gen là A1A3 thì khi lai với cá thể lông trắng (A4A4) thì sẽ thu được đời con có thể có tỉ lệ 1A1A4 :1A3A4 → Có 1 con lông đen : 1 con lông vàng.

III đúng vì nếu cá thể lông đen có kiểu gen là A1A2 thì khi lai với cá thể lông trắng (A4A4) thì sẽ thu được đời con có thể có tỉ lệ 1A1A4 :1A2A4 → Có con lông đen : 1 con lông xám.

IV đúng vì nếu cá thể lông xám có kiểu gen là A2A4 và cá thể lông vàng có kiểu gen A3A4 thì khi lai với nhau (A2A4 × A₃A₄) thì sẽ thu được đời con có thể có tỉ lệ 1A₂A₃ : 1A₂A₄ :1A₃A₄ :1A₄A₄ → Có tỉ lệ kiểu hình là 2 cá thể lông xám : 1 cá thể lông vàng : 1 cá thể lông trắng.

Chọn đáp án B. Có 2 phát biểu đúng, đó là II và III.

F₂ có tỉ lệ 9 cây hoa đỏ : 6 cây hoa hồng : 1 cây hoa trắng

→ Tính trạng di truyền theo quy luật tương tác bổ sung.

v  Quy ước gen: A-B- quy định hoa đỏ; A-bb hoặc aaB- quy định hoa hồng; aabb quy định hoa trắng.

F₂ có tỉ lệ 9:6:1 = 16 kiểu tổ hợp giao tử → Kiểu gen F₁ là AaBb.

I sai vì F₂ có 4 kiểu gen quy định hoa hồng, đó là Aabb, AAbb, aaBb, aaBB.

II đúng vì số cây thuần chủng (AABB) chiếm 1/9 nên số cây không thuần chủng chiếm tỉ lệ là  $1-1/9=8/9.$

III đúng vì ở cây hoa hồng ở  F2, giao tử ab chiếm tỉ lệ 1/3; Ở cây hoa đỏ F2, giao tử ab chiếm tỉ lệ 1/9 → Đời F₃ có số cây hoa trắng (aabb) chiếm tỉ lệ $=1/9\times 1/3=1/27$ .

IV sai vì khi tất cả các cây hoa hồng ở  F₂ giao phấn với cây hoa trắng, thu được F₃ có kiểu hình phân li theo tỉ lệ là 2 cây hoa hồng : 1 cây hoa trắng.

Chọn đáp án B

(Đói với quần thể ngẫu phối đang cân bằng di truyền, các em phải xác định được tần số alen và tỉ lệ kiểu gen của quần thể, sau đó mới tiến hành làm bài).

v  Ở bài toán này, trước hết phải xác định tần số alen. Có 2 cách để xác định tần số alen.

Có 4% cá thể cánh trắng → Tần số $A_4=\sqrt{0,04}=0,2$  

Cánh trắng + cánh vàng = 4% + 12% = 16% → Tần số (A₃ + A₄) là  $\sqrt{0,16}=0,4$

→ Tần số $A_3=0,4-0,2=0,2$.

Cánh trắng + cánh vàng + cánh xám = 4% + 12% +33% = 49%

→ Tần số $\left(A_2+A_3+A_4\right)=\sqrt{0,49}=0,07$  → Tần số $A_2=0,7-0,2-0,2=0,3$.

Sau khi tìm được A₄, A₃, A₂ thì sẽ suy ra$A_1=1-\left(A_4+A_3+A_2\right)=1-\left(0,2+0,2+0,3\right)=0,3$

v  Sau khi tìm được tần số alen, chúng ta mới tiến hành đánh giá các phát biểu của đề

I đúng.

II đúng vì cá thể cánh đen dị hợp = cá thể cánh đen - cá thể cánh đen đồng hợp

                  $=0,51-{\left(0,3\right)}^2=0,42$                                 

III đúng vì  $\sum \text{soá caù theå coù kieåu gen dò hôïp =}\sum \text{soá caù theå}-\text{ caù theå coù kieåu gen ñoàng hôïp}$

                     $=1-\left[{\left(0,3\right)}^2+{\left(0,3\right)}^2+{\left(0,2\right)}^2+{\left(0,2\right)}^2\right]=1-\left(0,26\right)=0,74=74\%$      

IV đúng vì cánh xám chiếm 33%; trong đó cánh xám thuần chủng (A₂A₂) có tỉ lệ là${\left(0,3\right)}^2\to$  Xác suất là $\frac{{\left(0,3\right)}^2}{0,33}=\frac{3}{11}$.

Chọn đáp án B. Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và IV.

I đúng vì người số 1 truyền gen bệnh P cho người số 5.

Người số 5 truyền gen bệnh P cho người số 8.

II đúng vì người số 5 nhận giao tử X^Ab từ người số 2.

Người số 8 bị bệnh P nên có kiểu gen X^AbY (vì vậy đã nhận giao tử X^aB từ người số 5).

→ Kiểu gen của người số 5 là X^Ab X^aB.

III sai vì chỉ có thể biết được kiểu gen của 5 người (số 2, 4, 5, 6, 8).

IV đúng vì người số 5 có kiểu gen X^Ab X^aB. Sơ đồ lai: X^Ab X^aB × X^ABY.

Sinh con trai bị bệnh với xác xuất 50%.