Đề minh họa THPT Quốc gia môn Sinh năm 2022 chọn lọc, có lời giải (đề 4)

Chọn đáp án A.

Giải thích: Khi phát biểu về cơ chế tiến hóa Đacuyn nhận định: chọn lọc tự nhiên phân hóa khả năng sống sót và sinh sản của các cá thể đơn vị tiến hóa cơ sở mà Đacuyn đề cập là cá thể sinh vật.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Tần số kiểu gen (tần số tương đối của kiểu gen) được tính bằng tỷ lệ giữa số cá thể có kiểu gen đó trên tổng số cá thể có trong quần thể.

Chọn đáp án B.

Giải thích: Cơ thể có 4 cặp gen dị hợp nên sẽ có 16 loại giao tử → Sẽ có 16 dòng thuần.

Chọn đáp án B.

Giải thích:

A sai vì chọn lọc tự nhiên sẽ loại bỏ những kiểu hình kém thích nghi, do đó sẽ không thể làm tăng đa dạng di truyền của quần thể được.

C sai vì chọn lọc tự nhiên sẽ làm thay đổi tỉ lệ kiểu hình, dẫn tới làm thay đổi tỉ lệ kiểu gen và tần số alen.

D sai vì ứng với mỗi hướng chọn lọc thì sẽ làm thay đổi tần số alen theo một hướng xác định.

Chọn đáp án A.

   Giải thích: Quá trình phát sinh sự sống và tiến hóa của sinh vật trải qua 3 giai đoạn tiến hóa hóa học, tiến hóa tiền sinh học và tiến hóa sinh học. Kết thúc quá trình tiến hóa hóa học sẽ tạo nên các đại phân tử hữu cơ như axit nuclêic, prôtêin, lipit,… Sau đó trải qua giai đoạn tiến hóa tiền sinh học, từ các đại phân tử hữu cơ sẽ tương tác với nhau và kết thúc quá trình tiến hóa tiền sinh học sẽ hình thành nên sinh vật đơn bào đầu tiên, có biểu hiện đầy đủ các đặc điểm của một cơ thể sống như trao đổi chất theo phương thức đồng hóa và dị hóa, sinh sản và di truyền, cảm ứng và vận động,…

   Như vậy, kết thúc giai đoạn tiến hóa học và tiền sinh học thì sẽ hình thành sinh vật cổ sơ đầu tiên.

Chọn đáp án D.

Giải thích:

A sai vì AlPG được sử dụng để tổng hợp glucozơ và tái tạo Ri1, 5diP.

B sai vì không có CO₂ thì không xảy ra phản ứng cố định CO₂, do đó không tạo ra APG.

C sai vì không có ánh sáng thì không có NADPH nên không xảy ra phản ứng khử APG thành AlPG.

Chọn đáp án D.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là III và IV.

I sai vì hở van tim thì sẽ làm cho lượng máu mà tim bơm vào động mạch bị giảm. Do đó sẽ làm giảm huyết áp.

II sai vì nín thở thì sẽ tăng lượng CO₂ trong máu cho nên sẽ giảm pH máu.

III đúng vì hồi hộp thì sẽ tăng nhịp tim nên sẽ tăng huyết áp.

IV đúng vì khi đường huyết tăng thì sẽ tăng áp suất thẩm thấu của máu. Tăng áp suất thẩm thấu thì máu sẽ hút nước làm tăng thể tích máu. Cho nên sẽ tăng huyết áp.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là II và III.

I sai vì đột biến này làm tăng 2 liên kết hiđro nên nếu là đột biến điểm thì chứng tỏ đây là đột biến thêm 1 cặp A-T → Số lượng nuclêôtit được tăng lên.

II đúng vì nếu 2 alen có chiều dài bằng nhau thì chứng tỏ đây là đột biến thay thế 2 cặp A-T bằng 2 cặp G-X. Suy ra, số nuclêôtit loại A của alen A = số nuclêôtit loại A của alen a + 2 = 500 + 2 = 502.

III đúng vì nếu đột biến thay thế hai cặp nuclêôtit làm thay đổi một hoặc 2 côđon nhưng vẫn mã hóa axit amin giống côđon ban đầu (do tính thoái hóa của mã di truyền) thì không làm thay đổi trình tự axit amin.

IV sai vì nếu đột biến làm tăng chiều dài 3,4Å tức là đột biến thêm 1 cặp A-T.

→ Alen a nhiều hơn alen A 2 nuclêôtit.

Chọn đáp án D.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là III và IV.

« Phép lai P: Lá nguyên, hoa đỏ (A-B-) × Lá xẻ, hoa đỏ (aaB-).

F₁ gồm 4 loại kiểu hình trong đó số cây lá nguyên, hoa trắng chiếm tỉ lệ 15%

→ P có kiểu gen (Aa,Bb) × (aa,B-) và A, B liên kết với nhau.

w Aa × aa tạo ra đời con có 50% lá nguyên; 50% lá xẻ.

w Bb × Bb tạo ra đời con có 75% hoa đỏ; 25% hoa trắng.

Lá nguyên, hoa trắng (A-bb)=15% thì lá xẻ, hoa trắng là

$\left(\frac{ab}{ab}\right)=0,25-0,15=0,1=0,5\times 2\to$Tần số hoán vị là $2\times 0,2=0,4=40\%\to I$ sai.

Cây lá nguyên, hoa trắng thuần chủng $\left(\frac{Ab}{Ab}\right)$ có tỉ lệ = 0% → II sai.

Cây lá xẻ, hoa đỏ (aaB-) có tỉ lệ là 0,5 – 0,10 = 0,40 → III đúng.

F₁ có 2 loại kiểu gen quy định lá xẻ, hoa đỏ là aB/aB và aB/ab → IV đúng.

Chọn đáp án A.

Giải thích: A là cách li trước hợp tử. Các trường hợp B, C và D là cách li sau hợp tử.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Ban đầu có số lượng cá thể là 1000 × 0,5 = 500 cá thể. Sau 1 năm, số lượng cá thể là 650. → Đã tăng 150 cá thể → Tỉ lệ tăng trưởng là 150 : 500 = 0,3 = 30%.

Mà tỉ lệ tăng trưởng = Sinh sản – Tử vong → Sinh sản = 30% + 10% = 40%.

Chọn đáp án B.

Giải thích: Có 1 phát biểu đúng, đó là III.

I, II và IV là quan hệ kí sinh. Ở quan hệ kí sinh thì một loài có lợi, một loài có hại.

III là quan hệ hội sinh, một loài có lợi, một loài trung tính.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Cả 4 phát biểu đúng.

I và II đều đúng vì đột biến thay thế cặp X-G thành cặp G-X nên không làm thay đổi thành phần, số lượng nuclêôtit.

III đúng vì đột biến này không liên quan đến cặp A-T nên khi phiên mã, số nuclêôtit loại A mà môi trường cùng cấp cho alen A cũng giống như số nuclêôtit loại A mà môi trường cung cấp cho alen a.

IV đúng vì đột biến đã làm cho G của mARN được thay thế bằng X của mARN nên ban đầu cần 200X thì bây giờ cần 201X.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là I và II.

I đúng vì đột biến cấu trúc làm ảnh hưởng đến số lượng bản sao của gen hoặc ảnh hưởng đến mức độ hoạt động của gen. Do đó làm mất cân bằng gen.

II đúng vì mất đoạn thì sẽ dẫn tới mất gen có trên đoạn bị mất.

III sai vì đột biến lặp đoạn có thể làm giảm bớt sự biểu hiện của tính trạng.

IV sai vì đột biến cấu trúc làm thay đổi cấu trúc của NST cho nên thường sẽ làm thay đổi hình thái của NST.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Có 4 phát biểu đúng.

F₁ có kiểu hình trung gian → Tính trạng trội không hoàn toàn.

Quy ước: A hoa đỏ; a hoa trắng;                 B quả tròn; b quả dài.

F₁ có kiểu gen AaBb. Cây F₁ giao phấn với cây N, thu được F_2­­­­ có tỉ lệ 1 : 2 : 1.

→ Có hiện tượng liên kết gen hoàn toàn.

Trong đó đỏ : hồng : trắng = 1 : 2 : . → Cây N là Aa;

Trong đó tròn : bầu dục : dài = 1 : 2 : 1 → Cây N là Bb;

Như vậy, cây N và cây F₁ đều dị hợp 2 cặp gen và có kiểu gen giống nhau → I đúng.

Cây F₁ và cây N phải có kiểu gen là$\frac{\underset{¯}{Ab}}{aB}$.

F₁ lai phân tích $\left(\frac{\underset{¯}{Ab}}{aB}\times \frac{\underset{¯}{ab}}{ab}\right)$ thì tỉ lệ kiểu hình là $11\frac{\underset{¯}{Ab}}{ab}:1\frac{\underset{¯}{aB}}{ab}$

→ cây hoa hồng, quả dài chiếm 50% →II đúng.

F₁ lai với cây N $\left(\frac{\underset{¯}{Ab}}{aB}\times \frac{\underset{¯}{Ab}}{aB}\right)$ thì tỉ lệ kiểu gen ở F₂ là:$1\frac{\underset{¯}{Ab}}{Ab}:2\frac{\underset{¯}{Ab}}{aB}:1\frac{\underset{¯}{aB}}{aB}$.

→ Khi F₂ tự thụ phấn thì kiểu hình hoa đỏ, hoa tròn chiếm tỉ lệ là $\frac{1}{2}\times \frac{1}{2}=25\%$ → III đúng.

Nếu cây M có kiểu gen $\left(\frac{\underset{¯}{AB}}{ab}\right)$ thì khi giao phấn với cây F_1­ sẽ có tỉ lệ kiểu gen ở đời con là $1\frac{\underset{¯}{AB}}{Ab}:1\frac{\underset{¯}{AB}}{aB}:1\frac{\underset{¯}{Ab}}{ab}:1\frac{\underset{¯}{aB}}{ab}$ → Tỉ lệ kiểu hình là 1 : 1 : 1 : 1 → IV đúng.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Cả 4 phát biểu đúng.

Theo bài ra, hợp tử có kiểu gen X^AX^A bị chết ở giai đoạn phôi.

Sơ đồ lai: X^AY × X^aX^a → F₁ là X^AX^a; X^aY (1 đỏ : 1 trắng) → I đúng.

F₁ lai với nhau, ta được hợp tử F₂ có tỉ lệ kiểu gen là: X^AX^a; X^aX^a; X^AY; X^aY. Tỉ lệ phân li kiểu hình ở giới đực là 1 đỏ : 1 trắng; Ở giới cái là 1 đỏ: 1 trắng → II và III đúng.

F₂ giao phối ngẫu nhiên thì ta có:

Giao tử của F₂ là: Giao tử cái có: 1/4X^A : 3/4X^a; Giao tử đực có: 1/4X^A : 1/4X^a : 1/2Y.

→ F₃ có tỉ lệ kiểu gen là:

Vì 1/16X^AX^A bị chết cho nên con cái mắt đỏ chiếm tỉ lệ là 4/15 → IV đúng.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là I và II.

I đúng vì chỉ có đột biến hoặc di – nhập gen mới mang cho quần thể các alen mới.

II đúng vì ngoài chọn lọc tự nhiên thì còn có tác động của các nhân tố đột biến, yếu tố ngẫu nhiên, di – nhập gen.

III sai vì các nhân tố: CLTN, di – nhập gen; đột biến, giao phối không ngẫu nhiên đều làm thay đổi tính đa dạng di truyền của quần thể.

IV sai vì chọn lọc tự nhiên chỉ tác động lên kiểu hình và chỉ loại bỏ những kiểu hình không thích nghi. Do đó không tác động lên alen.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Cả 4 phát biểu đúng.

I và II đúng vì cạnh tranh làm giảm tỉ lệ sinh sản, tăng tỉ lệ tử vong cho nên sẽ làm giảm mật độ quần thể.

III đúng vì cạnh tranh cùng loài sẽ loại bỏ những cá thể kém thích nghi. Do đó, thúc đẩy sự tiến hóa của loài.

IV đúng vì cạnh tranh cùng loài chỉ xảy ra khi mật độ quá cao và khi mật độ phù hợp thì mức độ cạnh tranh giảm. Do đó, cạnh tranh sẽ giúp khống chế số lượng cá thể của quần thể ở mức độ phù hợp.

Chọn đáp án D.

Giải thích: Cả 4 phát biểu đúng.

I đúng vì chuỗi thức ăn dài nhất có 5 bậc dinh dưỡng: A → B → E → C → D.

II đúng. Ngoài 4 chuỗi thức ăn như ở phần I, còn có 7 chuỗi:

A → B → E → D                                 A → B → C → D                       A → E → D

A → E → C → D                                 A → E → H → D                       A → G → E → D

A → G → H→ D

III đúng. A là đầu mối của tất cả các chuỗi thức ăn, thường là các sinh vật sản xuất → Loại bỏ A thì tất cả các loài còn lại đều giảm số lượng cá thể.

IV đúng. Theo quy luật khuếch đại sinh học thì sinh vật ở càng xa sinh vật sản xuất thì mức độ nhiễm độc càng cao.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Có 3 phát biểu đúng, đó là I, III và IV.

Vì các mối quan hệ ở đây là một loài có lợi, loài còn lại trung tính.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Vì nếu alen đột biến là alen trội thì số loại kiểu gen quy định thể đột biến = tổng số kiểu gen – số kiểu gen quy định kiểu hình không đột biến = 3⁵ – 1 = 243 – 1 = 242.

Chọn đáp án D.

w P: $\text{AA}aa\times \text{Aa}aa\to F_1:\frac{1}{12}AAAa:\frac{5}{12}AAaa:\frac{5}{12}Aaaa:\frac{1}{12}aaaa.$

w Tất cả các cây F₁ lai với cây aaaa:

Các cây F₁ cho giao tử aa với tỉ lệ là $\frac{5}{12}\times \frac{1}{6}+\frac{5}{12}\times \frac{1}{2}+\frac{1}{12}=\frac{26}{72}=\frac{13}{36}.$

→ Tỉ lệ kiểu hình ở đời con là: 23 cây thân cao : 13 cây thân thấp.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Có 3 phát biểu đúng, đó là I, III và IV.

I đúng vì có 4 cặp gen dị hợp cùng nằm trên một cặp NST cho nên số kiểu gen là 2³ = 8.

II sai vì cá thể đực có kiểu hình trội về 4 tính trạng thì có 41 kiểu gen;

Cá thể cái có kiểu hình lặn về 1 tính trạng thì có số kiểu gen là $C_4^1\times 14=56$

→ Số phép lai là $41\times 56=2296.$

III đúng vì nếu có hoán vị gen thì số kiểu gen tối đa là $\left(2^4\right)\times \left(2^4+1\right)÷2=136.$

IV đúng vì nếu kiểu gen của bố mẹ đem lai là $\frac{Adcb}{\overline{adcb}}\times \frac{aDcb}{\overline{adcb}}$  thì đời con sẽ có 4 loại kiểu hình với tỉ lệ 1 : 1 : 1 : 1.

Chọn đáp án B.

Giải thích: Có 1 phát biểu đúng, đó là II.

Vì F₁ có tỉ lệ kiểu hình ở giới đực là 42 : 42 : 8 : 8; trong đó mắt trắng, đuôi ngắn chiếm 42% nên chứng tỏ con cái ở P dị hợp tử đều → Kiểu gen của F₁ là $X^{Ab}{X}^{aB}\times X^{AB}Y\to F_2$  có 8 loại kiểu gen → I sai.

Khi tính trạng liên kết giới tính thì tần số hoán vị gen là $\frac{8\%}{42\%+8\%}=16\%$  → II đúng.

Lấy ngẫu nhiên 1 cá thể cái ở F₁, xác suất thuần chủng là $\frac{4\%}{50\%}=8\%$

(Giải thích: vì cá thể cái thuần chủng có kiểu gen X^ABX^AB có tỉ lệ luôn bằng tỉ lệ của cá thể đực X^ABY có tỉ lệ = 8%) → III sai.

Đực P có kiểu gen X^ABY lai phân tích thì sẽ thu được cá thể đực mắt trắng, đuôi ngắn (X^abY) chiếm tỉ lệ là $01X^{ab}\times 0,5Y=0,5=50\%$ → IV sai.

Chọn đáp án D.

Giải thích: Cả 4 phát biểu đúng.

Khi lai phân tích thì số phép lai = số kiểu gen của kiểu hình trội.

Khi tự thụ phấn thì số phép lai = số kiểu gen của loại kiểu hình đó.

Khi cho 2 cá thể có cùng kiểu hình giao phấn với nhau thì sẽ có số sơ đồ lai là $n.\frac{\left(n+1\right)}{2}$  (n là số kiểu gen).

Kiểu hình có 2 tính trạng trội có số kiểu gen là 5 (gồm 1 KG đồng hợp; 2 KG dị hợp 1 cặp; 2 KG dị hợp 2 cặp) → Kiểu hình A-B- tự thụ phấn thì có 5 sơ đồ lai → I đúng.

Kiểu hình có 3 tính trạng trội có số kiểu gen là 14 (gồm 1 KG đồng hợp; 3 KG dị hợp 1 cặp; 6 KG dị hợp 2 cặp; 4 KG dị hợp 3 cặp) → Khi giao phấn thì có số sơ đồ lai là $14\times \left(14+1\right)÷2=105$  → II đúng.

Hai cơ thể có kiểu hình trội về một tính trạng nhưng có kiểu gen dị hợp về một cặp gen và kiểu gen khác nhau thì đời con có 4 kiểu gen, 4 kiểu hình.

Ví dụ $\frac{\underset{¯}{Abde}}{abde}\times \frac{\underset{¯}{aBde}}{abde}$  thì đời con có 4KG, 4 KH → III đúng.

Mặc dù các cặp gen cùng nằm trên một cặp NST nhưng nếu bố mẹ có kiểu gen $\frac{\underset{¯}{ABde}}{abde}\times \frac{\underset{¯}{Abde}}{aBde}$  và hoán vị gen chỉ xảy ra ở cơ thể $\frac{\underset{¯}{Abde}}{aBde}$  với tần số 25% thì đời con sẽ có tỉ lệ kiểu hình 9 : 3 : 3 : 1 → IV đúng.

Chọn đáp án D.

Giải thích: Có 4 phát biểu đúng.

Tỉ lệ kiểu hình 9 : 3 : 3 : 1 chứng tỏ 2 cặp gen phân li độc lập hoặc hai cặp gen nằm trên một cặp NST nhưng hoán vị gen chỉ xảy ra ở con cái với tần số 25%.

Nếu hai cặp gen này cùng nằm trên 1 cặp NST và có hoán vị gen ở cái với tần số 25% thì có 3 phát biểu (I, II và IV) đúng. Nếu 2 cặp gen này phân li độc lập thì chỉ có phát biểu III đúng.

w Trường hợp: Có hoán vị gen ở cái với tần số 25%:$♂\frac{AB}{ab}\times ♀\frac{Ab}{aB}$ .

Vì cơ thể dị hợp đều không có hoán vị nên sẽ sinh ra $0,5\underset{¯}{ab}$ ; cơ thể dị hợp tử chéo có hoán vị nên sẽ sinh ra 0,125 giao tử $\underset{¯}{ab}$  → Kiểu hình đồng hợp lặn có tỉ lệ là$0,5\times 0,125=0,0625.$

Khi đó, cơ thể cái có kiểu gen $\frac{Ab}{aB}$  lai phân tích, vì có HVG 25% nên sẽ có $0,125\frac{AB}{ab}.$

Khi đó, cơ thể đực có kiểu gen $\frac{AB}{ab}$  lai phân tích, vì không có HVG nên sẽ có $0,5\frac{AB}{ab}.$

Vì chỉ có hoán vị gen ở giới cái nên kiểu hình A-bb chỉ có 1 kiểu gen là$\frac{Ab}{ab}.$

Chọn đáp án D.

Giải thích: Có 3 phát biểu đúng, đó là I, III và IV.

Quá trình tự thụ phấn không làm thay đổi tần số alen cho nên tần số $A=0,2+\frac{0,8}{2}=0,6$  → I đúng.

Kiểu gen $\frac{\underset{¯}{AB}}{Ab}\text{Dd}$  tự thụ phấn sinh ra 9 KG; kiểu gen $\frac{\underset{¯}{AB}}{ab}\text{Dd}$  tự thụ phấn sinh ra 6 KG mới; kiểu gen $\frac{\underset{¯}{Ab}}{ab}\text{dd}$  tự thụ phấn sinh ra 1 KG mới → Tổng có 16 KG →  II sai.

Kiểu gen đồng hợp lặn do kiểu gen $0,4\frac{\underset{¯}{AB}}{ab}\text{Dd}$  và $\text{0,4}\frac{\underset{¯}{Ab}}{ab}\text{dd}$  sinh ra.

Do đó ở F₃, kiểu gen $\frac{\underset{¯}{ab}}{ab}\text{dd}$  có tỉ lệ là$\text{0,4}\times {\left(\frac{\text{7}}{16}\right)}^2+\text{0,4}\times \frac{\text{7}}{16}=\frac{161}{640}.$

Kiểu hình trội về 3 tính trạng do kiểu gen $0,2\frac{\underset{¯}{AB}}{Ab}\text{Dd:0,4}\frac{\underset{¯}{AB}}{ab}\text{Dd}$  sinh ra.

Do đó ở F₄, A-B-D-$\text{=0,2}\times \left(\frac{\text{17}}{32}\right)\times \left(\frac{\text{17}}{32}\right)+\text{0,4}\times \left(\frac{\text{17}}{32}\right)\times \left(\frac{\text{17}}{32}\right)=\frac{867}{5120}.$ → IV đúng.

Chọn đáp án B.

Giải thích: Cả 4 phát biểu trên đều đúng. Giải thích:

Gọi a, b là gen quy định bệnh A, bệnh B.

I đúng vì có 8 người nam và người nữ số 5. Người nữ số 5 không bị bệnh, sinh con bị cả hai bệnh nên người số 5 phải có alen a và b. Mặt khác người số 5 là con của người số 2 có kiểu gen X^ABY nên người số 5 phải có kiểu gen X^ABX^ab.

II đúng vì người số 13 có kiểu gen X^abY, vợ của người này có kiểu gen X^ABX^ab. Con gái không bị bệnh có kiểu gen X^ABX^ab có tỉ lệ$=1/2\times 0,35=0,175=17,5\%.$

III đúng. Người nữ số 5 không bị bệnh, sinh con bị cả hai bệnh nên người số 5 phải có alen a và b. Mặt khác người số 5 là con của người số 2 có kiểu gen X^ABY nên người số 5 phải có kiểu gen X^ABX^ab.

Người số 5 có kiểu gen X^ABX^ab; người số 6 có kiểu gen X^ABY nên người số 11 có kiểu gen X^ABX^AB hoặc X^ABX^ab hoặc X^ABX^Ab hoặc X^ABX^aB với tỉ lệ là 0,35X^ABX^AB : 0,35X^ABX^ab : 0,15X^ABX^Ab : 0,15X^ABX^aB. Cặp vợ chồng số 11, 12 (X^ABY) sinh con bị cả hai bệnh nếu người 11 có kiểu gen X^ABX^ab. Khi đó, xác suất sinh con trai (X^abY) bị cả hai bệnh là$0,35\times 0,35\times \frac{1}{2}=6,125\%.$

IV đúng. Con đầu lòng bị 2 bệnh → Kiểu gen của cặp vợ chồng đó là  → Xác suất đứa thứ 2 bị bệnh là$0,35\times 1/2=0,175=17,5\%.$