Đề minh họa THPT Quốc gia môn Sinh năm 2022 chọn lọc, có lời giải (đề 3)

Chọn đáp án B.

Giải thích: Đóng góp quan trọng nhất của học thuyết Đacuyn là phát hiện được vai trò CLTN và chọn lọc nhân tạo.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Quần thể cân bằng là quần thể có cấu trúc 100%AA hoặc 100%aa.

Với quần thể có dạng xAA : yAa : zaa. Quần thể cân bằng khi  $\text{x.z=}{\left(\frac{\text{y}}{\text{2}}\right)}^{\text{2}}$

Trong các quần thể trên, chỉ có quần thể 3, 4, 5 cân bằng. 

ü  Trong 4 kỉ nói trên thì kỉ Krêta là giai đoạn xuất hiện thực vật có hoa.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Có 4 loài sinh vật tiêu thụ.

Chọn đáp án B.

Giải thích: vì phân giải kị khí chỉ diễn ra ở tế bào chất, không diễn ra ở ti thể.

Chọn đáp án B.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là I và III.

Bị mất máu hoặc bị hở van tim thì thường dẫn tới giảm huyết áp.

Thi đấu thể thao thì tăng công suất tim nên tăng huyết áp; bị bệnh tiểu đường thì lượng đường trong máu cao nên thể tích máu tăng → Tăng huyết áp.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Chỉ có I đúng.

I đúng vì các gen trên 1NST thì có số lần nhân đôi bằng nhau.

II sai vì các gen khác nhau thì thường có số lần phiên mã khác nhau.

III sai vì các gen ở trong tế bào chất thì có số lần nhân đôi khác với các gen trong nhân.

IV sai vì dịch mã không gây đột biến gen.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Số loại giao tử hoán vị = tổng số loại giao tử - số loại giao tử liên kết

= 2⁷ - 2³ = 120 loại giao tử hoán vị.

Chọn đáp án D.

Giải thích: Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II, III.

Phép lai P: Lá nguyên, hoa đỏ (A-B-) ´ Lá nguyên, hoa trắng (A-bb).

F₁ gồm 4 loại kiểu hình trong đó số cây lá nguyên, hoa đỏ chiếm tỉ lệ 40%

→ P có kiểu gen (Aa, Bb) ´ (Aa, bb) và A, B liên kết với nhau.

Vậy lá nguyên, hoa đỏ (A-B-) = 40% thì lá xẻ, hoa đỏ (aaB-) = 10% → III đúng.

Lá xẻ, hoa đỏ + Lá xẻ, hoa trắng = tỉ lệ của tính trạng lá xẻ = 25%.

→ Lá xẻ, hoa trắng $\left(\frac{\text{ab}}{\text{ab}}\right)\text{=25\%\hspace{0.17em}-10\%=15\%=0,15}$.

Ở thế hệ P, cây lá nguyên, hoa trắng có kiểu gen $\frac{\text{Ab}}{\text{ab}}$ luôn cho 0,5ab và 0,5Ab.

→$\text{0,15}\frac{\text{ab}}{\text{ab}}\text{=0,5}\underset{¯}{\text{ab}}\text{\hspace{0.17em}×0,3}\underset{¯}{\text{ab}}$ Tần số hoán vị $=1-2\times 0,3=0,4=40\%$  → I đúng.

Cây lá nguyên, hoa trắng thuần chủng$\left(\frac{\text{Ab}}{\text{Ab}}\right)$ có tỉ lệ là 0,2Ab ´ 0,5Ab = 10% → II đúng.

F₁ có hai loại kiểu gen quy định lá nguyên, hoa trắng là $\frac{\text{Ab}}{\text{Ab}};\frac{\text{Ab}}{\text{ab}}$ → IV sai.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Trong các nhân tố nói trên thì cách li địa lý là nhân tố góp phần duy trì sự khác biệt về tần số alen và thành phần kiểu gen giữa các quần thể. Vì cách li địa lý có vai trò ngăn ngừa sự giao phối tự do giữa các quần thể nên có tác dụng củng cố và tăng cường sự phân hóa vốn gen giữa các quần thể.

Chọn đáp án B.

Giải thích: Vì nếu kích thước quần thể vượt mức tối đa thì bị điều chỉnh về trạng thái ổn định nhờ các hiện tượng khống chế sinh học. Do đó thường không bị diệt vong.

Chọn đáp án B.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là III và IV.

I sai vì đột biến này làm tăng 2 liên kết hiđro nên nếu là đột biến không làm thay đổi chiều dài của gen thì chứng tỏ đây là đột biến thay 2 cặp A-T bằng 2 cặp G-X.

→ Không phải là đột biến điểm.

II sai vì nếu đây là đột biến điểm thì chứng tỏ đây là đột biến thêm 1 cặp A-T. Suy ra, số nuclêôtit loại T của alen a = số nuclêôtit loại A của alen A + 1 = 500 + 1 = 501.

III đúng vì nếu đột biến có thể sẽ không làm thay đổi tổng số axit amin của chuỗi pôlipeptit.

IV đúng vì alen a có tổng số 1800 nuclêôtit nên có chiều dài = 306 nm. Đây là đột biến làm tăng 2 liên kết hiđro cho nên có thể là đột biến mất 1 cặp A-T và thay 4 cặp A-T bằng 4 cặp G-X. Do đó alen a có chiều dài 306 nm thì alen A có thể có chiều dài 306,34 nm (đột biến mất 1 cặp A-T và thay 4 cặp).

Chọn đáp án C.

Giải thích: Phép lai BB ´ bb mà đời con sinh ra cây hoa trắng thì chứng tỏ có đột biến gen (làm cho B thành b) hoặc đột biến mất đoạn (đoạn mất chứa gen B) hoặc đột biến thể một (Mất NST mang gen B). Vì bài toán nói rằng không có đột biến gen, không có đột biến cấu trúc NST nên chỉ còn đột biến lệch bội.

Chọn đáp án D.

Giải thích: ★ Quy ước:         A quy định hoa vàng;              a quy định hoa đỏ.

Đời F₂ có tỉ lệ 9 cây hoa đỏ : 7 cây hoa vàng → cây aa có tỉ lệ = 9/16.

→ Giao tử a = 3/4; giao tử A = 1/4.

Cây hoa vàng F₂ gồm có $\frac{1}{16}$AA, $\frac{6}{16}$Aa → Cây thuần chủng chiếm tỉ lệ là $\frac{1}{7}$.

Lấy ngẫu nhiên 2 cây hoa vàng ở F₂, xác suất để trong 2 cây được lấy chỉ có 1 cây thuần chủng là ${\text{C}}_{\text{2}}^{\text{1}}\text{×}\left(\frac{\text{1}}{\text{7}}\right)\text{×}\frac{\text{6}}{\text{7}}\text{=}\frac{\text{12}}{\text{49}}$.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Có 3 phát biểu đúng, đó là I, III và IV.

Tỉ lệ phân li kiểu hình ở giới đực khác với giới cái nên gen liên kết giới tính.

Tỉ lệ phân li kiểu hình ở giới đực là 23 : 23 : 2 : 2 → Có hoán vị gen.

I đúng vì có liên kết giới tính và có hoán vị gen cho nên${\text{X}}^{\text{AB}}{\text{X}}^{\text{ab}}{\text{×X}}^{\text{AB}}\text{Y}$  sẽ cho đời con có 8 kiểu gen.

II sai vì cơ thể đực X^ABY không có hoán vị gen.

III đúng vì xác suất thuần chủng là $\frac{23\%}{50\%}=46\%$ .

IV đúng vì con đực X^ABY nên khi lai phân tích thì sẽ thu được F_a có X^ABY có tỉ lệ là 50%.

Chọn đáp án B.

Giải thích: I đúng vì các cây cùng màu hoa giao phấn với nhau thì đấy là giao phấn không ngẫu nhiên nên sẽ làm thay đổi tỉ lệ kiểu gen của quần thể, dẫn tới làm thay đổi tỉ lệ kiểu hình.

II sai vì nếu hạt phấn của cây hoa vàng không có khả năng thụ tinh thì chọn lọc đang chống lại Aa. Trong trường hợp thế hệ xuất phát có tần số alen A = a = 0,5 thì chọn lọc chống lại kiểu hình trung gian không làm thay đổi tần số alen của quần thể.

III đúng vì khi tần số alen và thành phần kiểu gen thay đổi một cách đột ngột thì có thể do tác động của các yếu tố ngẫu nhiên.

IV đúng vì nếu chọn lọc chống lại hoa trắng (aa) thì sẽ làm thay đổi tần số alen theo hướng tăng tần số alen A và giảm tần số alen a.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Có 1 phát biểu đúng, đó là I.

I đúng vì cạnh tranh cùng loài thì luôn tạo động lực thúc đẩy loài tiến hóa nên có lợi cho loài.

II sai vì cạnh tranh về mặt sinh sản thì dẫn tới làm hại nhau nên làm giảm tỉ lệ sinh sản của quần thể.

III sai vì khi thức ăn vô tận thì không xảy ra cạnh tranh về dinh dưỡng nhưng sẽ cạnh tranh về sinh sản, nơi ở,...

IV sai vì ngoài cạnh tranh thì còn có các cơ chế duy trì ổn định số lượng cá thể, đó là dịch bệnh, vật ăn thịt, ...

Chọn đáp án B.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là II và IV.

I sai vì (1) là cạnh tranh khác loài (vì sống chung thì cả hai có hại, sống riêng rẽ thì bình thường).

II đúng vì cả hai loài A và B khi sống chung thì đều có lợi, khi tách riêng thì cả hai đều có hại. Do đó, đây là quan hệ cộng sinh.

III sai vì cả hai loài A và B là quan hệ hội sinh, trong đó loài A có lợi, còn loài B trung tính. Vì vậy, A là loài cá ép còn B là loài cá lớn.

IV đúng vì B có lợi, A có hại cho nên loài B là loài kí sinh ở trong loài A.

Chọn đáp án A.

Giải thích: Chỉ có phát biểu III đúng.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và III.

Tất cả các đột biến cấu trúc NST (mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn, chuyển đoạn) không làm thay đổi số lượng NST. (Ngoại trừ đột biến chuyển đoạn Robenson có làm thay đổi số lượng NST). Đột biến số lượng NST sẽ làm thay đổi số lượng NST.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là II và IV.

I sai vì đây là đột biến đảo đoạn (đoạn đảo chứa các gen QMNP).

II đúng vì đảo đoạn có thể làm giảm khả năng sinh sản.

III sai vì đoạn đảo không liên quan đến gen O nên không làm thay đổi mức độ biểu hiện của gen O.

IV đúng vì thể đột biến này có 1 cặp NST bị đột biến ở 1 chiếc nên tỉ lệ giao tử đột biến là 50%.

Chọn đáp án B.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là II và III.

I sai vì khi F₁ có 2 kiểu hình thì F₁ có thể có 4 kiểu gen. Ví dụ A₁A₃ x A₃A₄.

II đúng vì khi đời con có 3 loại kiểu gen thì chứng tỏ P dị hợp và có kiểu gen giống nhau. Khi đó, chỉ có 3 sơ đồ lai là A₁A₂ x A₁A₂; A₁A₃ x A₁A₃; A₁A₄ xA₁A₄.

III đúng vì nếu cá thể lông đen đem lai phải có kiểu gen A₁A₃. Khi đó, đời con có 50% số cá thể lông vàng (A₃A₄).

IV sai vì có 5 sơ đồ lai cho kết quả 1:1 (đó là: A₁A₂ xA₃A₃ hoặc A₁A₃ x A₃A₃ hoặc A₁A₄ x A₃A₃ hoặc A₁A₂ x A₃A₄ hoặc A₁A₃ x A₃A₄).

Chọn đáp án C.

Giải thích:

♦   Bước 1: Phân tích tỉ lệ 3:1 = (3:1)x 1 x 1.

♦   Bước 2: Tìm số phép lai cho từng cặp tính trạng.

Vì cặp gen Bb trội không hoàn toàn nên không thể có đời con với tỉ lệ 3:1.

→ Tính trạng màu hoa phải có tỉ lệ 100%

→ Có 3 sơ đồ lai, đó là (BB x BB; BB x bb; bb x bb).

Hai cặp tính trạng còn lại đổi vị trí cho nhau.

Để đời con có kiểu hình 100% A- thì kiểu gen của P gồm 4 sơ đồ lai

(AA x AA; AA x Aa; AA x aa; aa x aa).

Để đời con có kiểu hình 3D-: 1dd thì P chỉ có 1 kiểu gen là (Dd x Dd).

♦   Bước 3: Số sơ đồ lai = ${{\text{C}}_{\text{2}}}^{\text{1}}$  x (2TT + 1GP) x (2TT + 2GP) x 1TT

= 2 x (3 x 4 x 1 + 1 x 2) = 28 sơ đồ lai.

Chọn đáp án C.

Giải thích: Có 2 trường hợp, đó là II và V.

I sai vì khi cây A-B- giao phấn với cây AAbb thì không thể xác định được cặp gen AA hay Aa của cây T.

II đúng vì khi giao phấn với cây AaBb thì sẽ biết được kiểu gen của cây T.

III sai vì khi giao phấn với cây AABb hoặc AaBB thì ở cặp gen đồng hợp không thể xác định được kiểu gen của cây T.

IV sai vì giao phấn với cây aaBB thì cũng không xác định được kiểu gen của cây T về cặp gen BB hay Bb.

V đúng vì khi lai với cây Aabb thì dựa vào kiểu hình đời con sẽ biết được kiểu gen của cây T.

VI sai vì khi lai với cây AABB thì đời con luôn có 100% A-B- nên không thể biết được kiểu gen của cây T.

Chọn đáp án D.

Giải thích: ★ Quy ước gen: AaB- quy định hoa đỏ;

Aabb hoặc aaB- quy định hoa vàng;               aabb quy định hoa trắng.

I đúng vì cây hoa đỏ có kí hiệu AaB- nên chỉ có 2 kiểu gen.

II đúng vì AaBb ´ AaBb thì ở đời con có kiểu hình hoa đỏ (AaB-) có tỉ lệ là $\frac{2}{3}\times \frac{3}{4}=\frac{1}{2}$

(Giải thích: Aa ´ Aa thì sẽ cho đời con có 2/3 Aa. Vì AA bị chết ở giai đoạn phôi).

III đúng vì AaBb ´ aabb thì sẽ cho đời con có số cây hoa trắng (aabb) chiếm tỉ lệ 25%.

IV đúng vì AaBb ´ AaBb thì ở đời con có kiểu hình hoa vàng (Aabb + aaB-) có tỉ lệ là $\frac{2}{3}\times \frac{1}{4}+\frac{1}{3}\times \frac{3}{4}=\frac{5}{12}$ . Trong số các cây hoa vàng thì cây thuần chủng (aaBB) có tỉ lệ là $\frac{1}{3}\times \frac{1}{4}=\frac{1}{12}$ → Lấy ngẫu nhiên 1 cây hoa vàng ở F₁ thì sẽ thu được số cây thuần chủng là $\frac{1}{12}:\frac{5}{12}=\frac{1}{5}=20\%$ .

Chọn đáp án B.

Giải thích: Có 2 phát biểu đúng, đó là III và IV.

★  Quy ước:     A-B- : hoa đỏ                          A-bb + aaB- + aabb : hoa trắng

Quần thể có tần số A = 0,4 → Tần số alen a = 1 - 0,4 = 0,6.

Quần thể có tần số B = 0,5 → Tần số alen b = 1 - 0,5 = 0,5.

Quần thể cân bằng có cấu trúc: (0,4²AA : 2.0,4.0,6Aa : 0,6²aa)(0,5²BB : 2.0,5.0,5Bb : 0,5²bb)

hay (0,16AA : 0,48Aa : 0,36aa)(0,25BB : 0,5Bb : 0,25bb) →$\left(\frac{\text{16}}{\text{25}}\text{A-:}\frac{\text{9}}{\text{25}}\text{aa}\right)\left(\frac{\text{3}}{\text{4}}\text{B-:}\frac{\text{1}}{\text{4}}\text{bb}\right)$

★  Xét các phát biểu của đề bài:

I sai vì tỉ lệ kiểu hình hoa đỏ là $\frac{16}{25}\times \frac{3}{4}=\frac{12}{25}$.

Tỉ lệ kiểu hình hoa trắng là $1-\frac{12}{25}=\frac{13}{25}$.

→ Quần thể có tỉ lệ kiểu hình là 12 cây hoa đỏ : 13 cây hoa trắng.

II sai. Lấy ngẫu nhiên một cá thể, xác suất được cá thể thuần chủng là

AABB + AAbb + aaBB + aabb =$\frac{4}{25}\times \frac{1}{4}+\frac{4}{25}\times \frac{1}{4}+\frac{9}{25}\times \frac{1}{4}+\frac{9}{25}\times \frac{1}{4}=\frac{13}{50}$.

→ Xác xuất không thuần chủng là $1-\frac{13}{50}=\frac{37}{50}$.

III đúng. Cây hoa đỏ thuần chủng có kiểu gen AABB = $\frac{4}{25}\times \frac{1}{4}=\frac{1}{25}$.

 Lấy ngẫu nhiên một cây hoa đỏ, xác suất thu được cây thuần chủng là $\frac{1}{25}:\frac{12}{25}=\frac{1}{12}$.

þ IV đúng. Cây hoa trắng thuần chủng là:

Aabb + aaBB + aabb =$\frac{4}{25}\times \frac{1}{4}+\frac{9}{25}\times \frac{1}{4}+\frac{9}{25}\times \frac{1}{4}=\frac{11}{50}$.

Lấy ngẫu nhiên một cây hoa trắng, xác suất thu được cây thuần chủng là $\frac{11}{50}:\frac{13}{25}=\frac{11}{26}$.

Chọn Đáp án C.

Giải thích: Có 3 phát biểu đúng, đó là I, II và III.

★   Cặp vợ chồng số 6 - 7 đều không bị bệnh A nhưng sinh con gái số 11 bị bệnh A.

→ Bệnh A do gen lặn nằm trên NST thường quy định.

Bệnh A: A quy định bình thường, a quy định bị bệnh.

♦ Cặp vợ chồng 1 - 2 không bị bệnh B, sinh con số 5 bị bệnh B.

→ Bệnh B do gen lặn quy định.

Bệnh B: B quy định bình thường, b quy định bị bệnh.

Theo đó, ta có:

I đúng, về bệnh B, xác định được kiểu gen của 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10,11,12.

Về bệnh A, xác định được kiểu gen của 3, 4, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 13, 14.

→ Kiểu gen cả hai tính trạng: có 7 người là (4, 6, 7, 8, 9, 10, 11).

II đúng. Người số 8 có kiểu gen aaX^BX^b; người số 9 có kiểu gen AaX^BY.

→ Xác suất sinh con thứ 3 là con trai bị cả hai bệnh của cặp 8 - 9 là $\frac{1}{2}\times \frac{1}{4}=\frac{1}{8}=12,5\%$.

III đúng. Xác suất sinh con của cặp 12 -13:

♦   Bệnh A: xác suất KG của người 12 là $\frac{1}{3}$AA; $\frac{2}{3}$Aa. Xác suất KG của người 13 là Aa.

→ Sinh con bị bệnh A = $\frac{1}{6}$ ; sinh con không bị bệnh A = $\frac{5}{6}$.

♦   Bệnh B: người số 12 có kiểu gen X^BY; Người số 13 có kiểu gen X^BX^B : X^BX^b.

→ Xác suất sinh con bị bệnh B là $\frac{1}{2}\times \frac{1}{4}=\frac{1}{8}$; không bị bệnh B là $\frac{7}{8}$.

→ Xác suất sinh con chỉ bị bệnh B là $\frac{5}{6}\times \frac{1}{8}=\frac{5}{48}$.

IV sai vì sinh con bị 2 không bệnh thì có 4 khả năng xác suất của bố mẹ.

s Trường hợp 1: Người 12 là 2/3AaX^BY ; người 13 là l/2AaX^BX^b

→ 2 con không bị bệnh $=\frac{2}{3}\times \frac{1}{2}\times {\left(\frac{3}{4}\right)}^2\times {\left(\frac{3}{4}\right)}^2=\frac{27}{256}$.

s Trường hợp 2: Người 12 là 2/3AaX^BY; người 13 là l/2AaX^BX^B

→ 2 con không bị bệnh $=\frac{2}{3}\times \frac{1}{2}\times {\left(\frac{3}{4}\right)}^2\times {\left(1\right)}^2=\frac{3}{16}$.

s Trường hợp 3: Người 12 là 1/3AAX^BY; người 13 là l/2AaX^BX^b

→ 2 con không bị bệnh $=\frac{1}{3}\times \frac{1}{2}\times {\left(1\right)}^2\times {\left(\frac{3}{4}\right)}^2=\frac{3}{32}$.

s Trường hợp 4: Người 12 là 1/3AAX^BY; người 13 là l/2AaX^BX^B

→ 2 con không bị bệnh $=\frac{1}{3}\times \frac{1}{2}\times {\left(1\right)}^2\times {\left(1\right)}^2=\frac{1}{6}$.

→ Xác suất là $\frac{27}{256}+\frac{3}{16}+\frac{3}{32}+\frac{1}{6}=\frac{425}{768}$.